خانه / مقاله / اصول و راهبردهای ارتباطات بر اساس آموزه های دینی و روان شناسی

اصول و راهبردهای ارتباطات بر اساس آموزه های دینی و روان شناسی

نشریه: مجله حوزه / ش ۱۷۰، سال سی ام / ص۱۱۳ ـ۸۶

موضوع مقاله: اصول و راهبردهای ارتباطات بر اساس آموزه های دینی و روان شناسی

نویسنده: سید حسین همایون مصباح

Ÿ       مقدمه:

§        سرمایه مالی و مادی، سهم تعیین کننده و انحصاری در پیشرفت و توانایی مردم و دارندگان آن دارد و عامل اصلی توسعه و توان مندی است.

§        در دهه ۶۰ نقش سرمایه انسانی به عنوان عامل کلیدی و تعیین کننده رشد و پیشرفت و توان مندی ملت ها و کشورها، برجسته و تثبیت گردید.

§        دهه ۷۰ شروع تجلی سرمایه اجتماعی است.

§         طبق مطالعات سالیان خیر در ۱۹۲ کشور، سهم سرمایه مالی ۱۶، سرمایه طبیعی ۲۰ و سرمایه انسانی ۶۴ ثروت و قدرت یک کشور در توسعه می باشد.

§        در هم آمیختگی گونه های سرمایه و بخصوص سرمایه انسانی و اجتماعی، عامل اصلی توانمندی و پیشرفت جامعه های انسانی است.

§        اسلام از همان آغاز، نقش همپوشانی انواع سرمایه، بخصوص در آمیخته شدن سرمایه انسانی و اجتماعی در فرایند پیشرفت و توان مندسازی مردم و ملت ها بازنموده و اثبات می کند.

§        گرچه تقسیم ها، اصطلاح ها و ساز و کارهای سرمایه ها بعینه در کلام و سیره امام خمینی وجود ندارد، اما عناصر سازه ها و مصادیق سرمایه های نامبرده در سیره عملی و فکری ایشان به روشنی بازتابیده است.

 

Ÿ     مساله اصلی: توانا سازی مردم از سوی دولت و یا رهبری

Ÿ       مقدمه:

§        سرمایه مالی و مادی، سهم تعیین کننده و انحصاری در پیشرفت و توانایی مردم و دارندگان آن دارد و عامل اصلی توسعه و توان مندی است.

§        در دهه ۶۰ نقش سرمایه انسانی به عنوان عامل کلیدی و تعیین کننده رشد و پیشرفت و توان مندی ملت ها و کشورها، برجسته و تثبیت گردید.

§        دهه ۷۰ شروع تجلی سرمایه اجتماعی است.

§         طبق مطالعات سالیان خیر در ۱۹۲ کشور، سهم سرمایه مالی ۱۶، سرمایه طبیعی ۲۰ و سرمایه انسانی ۶۴ ثروت و قدرت یک کشور در توسعه می باشد.

§        در هم آمیختگی گونه های سرمایه و بخصوص سرمایه انسانی و اجتماعی، عامل اصلی توانمندی و پیشرفت جامعه های انسانی است.

§        اسلام از همان آغاز، نقش همپوشانی انواع سرمایه، بخصوص در آمیخته شدن سرمایه انسانی و اجتماعی در فرایند پیشرفت و توان مندسازی مردم و ملت ها بازنموده و اثبات می کند.

§        گرچه تقسیم ها، اصطلاح ها و ساز و کارهای سرمایه ها بعینه در کلام و سیره امام خمینی وجود ندارد، اما عناصر سازه ها و مصادیق سرمایه های نامبرده در سیره عملی و فکری ایشان به روشنی بازتابیده است.

Ÿ       تواناسازی مردم :

§        کلیدی ترین عامل محبوبیت امام خمینی در رهبری مردم: توجه به “عزت و توانمند شدن مردم” در مهندسی حیات اجتماعی و مدیریت سرنوشت سیاسی شان است.

§        از منظر امام،  تحقیق این مهم درگرو توسعه و تولید چهار نوع سرمایه در جامعه از سوی روم و دولت است.

§        چهار نوع سرمایه ای عبارتند از: سرمایه انسانی، سرمایه اجتماعی، سرمایه مالی و مادی، سرمایه دینی مذهبی

§        “پویش” و “زایش” عامل تحقق و موجودیت عینی سرمایه

Ÿ       سرمایه دینی مذهبی       

§        واجد رابطه چند سویه و تکمیلی با دیگر گونه های سرمایه

§        از منظر سرمایه دینی-مذهبی اسلامی؛ معنویت و اخلاق، عدالت همه سویه، عقلانیت و حقاینت بعنوان هنجار حاکم بر رفتار و معیار عملکرد سرمایه های سه گانه معرفی و عملگر می باشد.

§        در سیره ی رفتاری و گفتاری امام، رضایت خدا و اسلام، هنجار و معیار عمل است.

Ÿ       سرمایه انسانی         

§        مجموعه مرکب از دانش ها، فنون، مهارت ها و تجربه های سامان یافته فرد است که او را در رسیدن به هدف ها و خواسته هایش، قادر و توانا می سازد.

§        مصادیق:

w       دانش و فن:               

v      افزایش چند برابر بهره وری کار و تلاش و رفتار و به پیرو آن بهره وری منابع

v       خلاقیت و نوآوری در عرصه نظریه و فکر، روش و شیوه، ساختار و ابزار موجب زایش و رویش کمی و کیفی دانش، تقویت و تنوع فن آوری، پرهیز از مونتاژ و کپی کردن در صنعت و تولید، کاربردی شدن علوم و پیوند آن با واقعیت های زیستی و اجتماعی است

امام خمینی:۱٫ هشدار عدم نوسازی توسط مونتاژ عنصر تقویت، تنوع و تسریع فرآیند کار آفرینی زمینه ساز

v      شکل گیری و آزاد شدن انواع سرمایه ها

v      اشتغال و در آمد مکفی برای نسلها

v       ایجاد، تضمین رشد و توسعه پایدارو همه جانبه درون زا

۲٫ علم و دانش ملک مشاع و همگان است؛ لذا یادگیری، فراگیری، توزیع و نشر آن مسوولیت و رسالت همگانی است/ نهضت سواد آموزی

w       بینایی و بیداری            

v      مفهوم شناسی      

ü      بینایی: درست و به موقع اندیشیدن، درک و فهم سالم از محیط بیرونی و پیرامونی، ارزیابی دقیق، روشن و مستمر از امکانات آماده و بالفعل وممکن الحصول، داشتن چشم انداز نسبت به موقعیت آتیه

ü      بیداری: درست عمل کردن، منشاء اثر بودن ، تقاضای صحیح و سازنده در محیط زیستی و اجتماعی، عرضه متناسب با منابع و امکانات، واکنش به موقع، نیازها و ضروریات حیاتی، ایجاد ارتباط و تعامل سازنده با محیط بیرونی و درونی

v      بهره مندی از این دو عنصر: حرکت در مسیر اعتدال و اعتلاء (القصص ۷۷، حج ۲۴، جائیه ۲۰)

امام خمینی: آگاهی و بیداری سیاسی مردم نشان و هویت اسلامی و معیارهای اسلامی بودن است.

w       حق مندی و مسوولیت:         

v      نگرش ها :              

ü      حق مندی صرف: تجاوز و استعمار

ü      مسئولیت صرف استبداد و جبریت

ü       حق مندی و تکلیف توامان= هر چه برای خود خواهی برای دیگران بخواه.

v      مصادیق درسیره امام:         

ü      حمایت از آزادی مسئولانه در عرصه اندیشه، باور و بیان؛ منجر شناسایی و فعلیت استعدادها در ساحت اندیشه و عمل

ü      حمایت از حقوق شهروندی برای توانمند ساختن مردم و ملت در انتخاب کردن و شدن

ü      حمایت از آزادی مسئولانه رسانه ها، تشکلات، تجمعات، احزاب و نهادهای مدنی

ü      حمایت از تکثیر فرهنگی و فکری، تبادل آزادی افکار، نقد پذیری و انتقاد به فرهنگ عمومی، فاصله گرفتن از افراط و تفریط و تمامیت خواهی و مطلق انگاری

v      از منظر امام در دریافت ارزشها هیچ تفاوتی و امتیازی بین فقیر و غنی، رهبر و رهرو، دولت و ملت، زن و مرد، عقلیت و اکثریت وجود ندارد.

v      از منظر امام بر بنیاد اسلام و فقه اسلامی حوزه عمومی نه تنها حق بلکه مسئولیت و تکلیف همگانی است و حوزه خصوصی مختص به فرد است که هیچ کس جز خود فرد حق تسلط و تصرف و تصمیم گیری در مورد آن را ندارد.

w       استقلال: به معنای زدودن تقلید و تابعیت و خنثی بودن در مقابل دیگران/ منجر به عظمت، عزت و توانایی

Ÿ       سرمایه اجتماعی:        

§        جایگاه : بهره وری عملکرد سرمایه ی مادی-مالی و انسانی در گرو حضور فعال سرمایه اجتماعی است./ موجب توانمند سازی توان جمعی جامعه را در پیشبرد اهداف حقوق و مسئولیتها

§        نظرات:         

w       بانک جهانی: مجموعه عناصر برای ارتقاء کمیت و کیفیت تعاملات اجتماعی .

w       پاتنام: مجموعه ای از ارزش ها، هنجارها و شبکه های ارتباطی برای تسهیل کنش جمعی و اجتماعی در جهت دستیابی منافع دو سویه ی کنش گرها.

w       فالک و پاتریک: برآیند تعاملات اجتماعی برای یاری رساندن به بهزیستی مدنی و اقتصادی جامعه با هدف مشترک و همسو.

w       بوردیو: وسیله و منبع بالقوه و بالفعل شبکه ای از روابط نهادینه شده اجتماعی به منظور فراهم کردن پشتوانه اجتماعی اعضاء.

w       جیمز کلمن: سرمایه اجتماعی ناظر به کارکردش واجد سه مولفه کلیدی اعتماد، تعهد و انتظار

w       فوکویاما: مجموعه ای از ارزش ها و هنجارهای غیر رسمی و خاص برای تقویت همکاری و تعامل اجتماعی میان افراد جامعه.

á  سرمایه اجتماعی شبکه ای در هم تنیده از روابط، ارزش ها، رفتارها، باورها و هنجارهای است برای افزایش آستانه و اندازه همکاری، همیاری و همبستگی میان افراد و توانمند سازی جمعی جامعه در استفاده از منابع و امکانات برای تحقق اهداف مشترک تولید، تقویت و توسعه.

§        امام:          

w       ارزش ها، هنجارها، باورها و رفتارهای چون قانون مندی، اعتماد، مشارکت، مشورت، فرهنگ کار همگانی، نقد پذیری، پاسخ گویی و خدمات رسانی، از مولفه های مهم و اساسی سرمایه اجتماعی است که در سیره عملی و فکری امام خمینی بازتاب وسیع و حیاتی دارند.

w       باور و عمل به اسلام و انسانیت عامل تولید سرمایه اجتماعی و پیروزی ملت

w       خدمت و محبت به مردم را عامل تقویت و تولید اعتماد در جامعه

w       امنیت، مقومات حیات فردی و اجتماعی، شاخص و ضریب قدرت و توان مند ی ملت.

w       اثر گذاری سازنده و مستقیم سرمایه اجتماعی بر زایش و پایداری امنیت ملی  و اجتماعی را انکار ناپذیر دانسته

w       مشارکت اصولی تسریع و تقویت اجتماعی سازی ارزش ها و رفتارها در جامعه که منجر به همبستگی و انسجام اجتماعی است.

w       قانون، هنجارهای رسمی که همگرایی سیستمی را تولید و تقویت می کند و فراهم کننده امکان دستیابی به منابع و عوامل بالندگی جمعی

w       اهتمام به همگرایی بین سرمایه ها مانند حوزه و دانشگاه یا شیعه و سنی

Ÿ       سرمایه مادی و مالی:              

§        مشتمل برمنابع زیست محیطی، موقعیت جغرافیایی، اقلیمی، دستیابی وتسلط و تملک ابهای ازاد، مساحت سرزمینی، کمیت جمعیتی، ذخایر ارز وطلا، تکنولوژی و تجهیزات صنعتی وتولیدی

§        آگاهی امام ازسرمایه های مالی ومادی   

§        تاکید حمایت امام برحق مالکیت مردم بر منابع، کار و کوشش جمعی، مدیریت و برنامه ریزی دقیق جهت تخصیص و توضیع امکانات، توجه به اقشار اسیب پذیر جامعه ،مبارزه مستمر با فساد مالی و اداری وسیاسی، مقاومت در مقابل استعمار و انحصار،  بفعلیت رساندن ظرفیت درونی وخودی .

á  وهذا: 

w       در مدل ایجابی؛ راهبرد توسعه و پیشرفت دانش بنیاد، عدالت محور، مولد درون زا.

w        درجنب سلبی؛ پرهیز و ستیز با اقتصاد مصرفی، غیر مولد وصدقه ای.

§         اهتمام به فعال شدن همگانی و احساس مسئولیت با نهادینه سازی فرهنگ کار و فعالیت جمعی با مدیریت سالم، کارامد و درون زا در حفظ امور کشور و سرنوشت خویش.

§        تکنولوژی های نوین وصنعتی شدن عنصر مهم توسعه وپیشرفت است البته بشرط بومی سازی مبتنی بر نیازها واولویت های درونی جامعه.

§        اهتمام امام بر سیاست چند محصولی بمنظور ایجاداقتصاد تولیدی و درون زا است که موجب استقلال وخود کفایی توسعه و رشد می شود.

Ÿ       نتیجه:

§        اسلام دین چند ساحتی وارگانیگ وناظر بر ابعاد گوناگون زندگی بشر

§        خواهان عزت مندی وتوانا سازی مردم برای دستیابی به کمال مطلوب دنیوی واخروی

§        تامین این هدف رسالت همگانی است.

§        در این مسیر رهبری جامعه و مردم به طور عام و دولت به صورت خاص، مسؤولیت می باشند.

§        این تواناسازی و توان مندی بر بنیاد عدالت و انسانیت استوار است.

§        در سیره عملی و فکری امام خمینی چنین بینش و نگرش اسلامی به روشنی بازتابیده است. 

 

همچنین ببینید

۳۰ نکته ساده برای جذابیت کلاس درس

جذابیت کلاس درس و جلوگیری از خستگی معلم و دانش آموزان هر معلمی با بالا …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

2 + = 12