خانه / شیوه تبلیغی پیامبران(ع) / شیوه های تبلیغی حضرت طالوت(علیه السلام)

شیوه های تبلیغی حضرت طالوت(علیه السلام)

يكى از چهره‌‏هاى شاخص قرآن در زمينه حكومت و فرماندهى، طالوت است، كه قصه او از آيه ۲۴۷ تا آيه ۲۵۲ سوره بقره بيان گرديده است. وى از سوى پيامبر زمانش بنا به وحى يا الهام، به فرماندهى و سرورى قوم بنى‏ اسرائيل منصوب شد، و او را نخستين پادشاه بنى‏ اسرائيل مى‏ دانند.

أَلَمْ تَرَ إِلَى الْمَلَإِ مِنْ بَنِى‏إِسْرائِيلَ مِنْ بَعْدِ مُوسى‏ إِذْ قالُوا لِنَبِىٍّ لَهُمُ ابْعَثْ لَنا مَلِكاً نُقاتِلْ فِى سَبِيلِ اللَّهِ قالَ هَلْ عَسَيْتُمْ إِنْ كُتِبَ عَلَيْكُمُ القِتالُ أَلّا تُقاتِلُوا…؛(۱)

آيا از حال سران بنى‏ اسرائيل پس از موسى خبر نيافتى، آن‏گاه كه به پيامبرى از خود گفتند: «پادشاهى براى ما بگمار تا در راه خدا پيكار كنيم»؛ آن پيامبر گفت: «اگر جنگيدن بر شما مقرر گردد، چه بسا پيكار نكنيد.»

وَقالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ اللَّهَ قَدْ بَعَثَ لَكُمْ طالُوتَ مَلِكاً…؛(۲)

و پيامبرشان به آنان گفت: در حقيقت، خداوند، طالوت را بر شما به پادشاهى گماشته‏ است.

او پهلوانى برومند و خردمند بود، اما ثروت و شهرتى نداشت و بدين سبب همواره عده‏ اى از بنى ‏اسرائيل در پذيرش فرمانش بهانه جويى مى‏‌كردند:

قالُوا أَنّى‏ يَكُونُ لَهُ المُلْكُ عَلَيْنا وَنَحْنُ أَحَقُّ بِالْمُلكِ مِنْهُ وَلَمْ‏يُؤْتَ سَعَةً مِنَ المالِ؛(۳)

گفتند: «چگونه او را بر ما پادشاهى باشد با آنكه ما به پادشاهى از او سزاوارتريم و به او از حيث مال، گشايشى داده نشده است؟»

به هر حال، قرآن از زبان پيامبر زمان كه روايات، او را «اشموئيل» دانسته‏‌اند،(۴) از او به نيكى ياد كرده است:

قالَ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفاهُ عَلَيْكُمْ وَزادَهُ بَسْطَةً فِى الْعِلْمِ وَالْجِسْمِ وَاللَّهُ يُؤْتِى مُلْكَهُ مَنْ يَشاءُ وَاللَّهُ واسِعٌ عَلِيمٌ؛(۵)

پيامبرشان گفت: «در حقيقت، خدا او را بر شما برگزيده، و او را در دانش و نيروى بدنى بر شما برترى بخشيده است، و خداوند پادشاهى خود را به هر كس كه بخواهد مى‏دهد، و خدا گشايشگر داناست.»

روش‏‌هاى تبليغى طالوت

هرچند، اين چهره قرآنى مسؤوليت دعوت دينى مستقيم نداشته و در اين جهت تابع رهنمودهاى پيامبر زمانش بوده است، اما برخى از شيوه‌‏هاى حكومت و فرماندهى او، رنگ و جلوه تبليغى داشته و باعث ترويج انديشه توحيد مى‌‏شده است، كه به بيان آنها مى‌‏پردازيم. ضمن آن كه اين شيوه‏ها به صورتى، روش‏هاى تبليغى آن پيامبر الهى نيز به حساب مى‌‏آيد.

 اطاعت از پيامبر زمان

با وجود مقام پادشاهى و فرماندهى، طالوت هرگز به عجب و استكبار نگراييد و بنا بر ايمان مستحكم و اخلاص عملى كه وجودش را فرا گرفته بود، تابع بى چون و چراى فرمان پيامبر بود. از محتواى آيات نيز استنباط مى‏ شود كه او در حين انجام مأموريت نيز از رهنمودهاى مقام نبوت بهره مى‏ گرفته است.

فَلَمّا فَصَلَ طالُوتُ بِالْجُنُودِ قالَ إِنَّ اللَّهَ مُبْتَلِيكُمْ بِنَهَرٍ؛(۶)

و چون طالوت با لشكريان خود بيرون شد، گفت: «خداوند شما را به وسيله رودخانه‌‏اى خواهد آزمود.»

 قراردادن نشانه و نمادى براى جبهه حق

از دوران موسى و هارون تابوت مقدس، نماد افتخارات و حماسه‏‌هاى بنى ‏اسرائيل به‏شمار مى‏رفت. شموئيل نيز به ارشاد الهى، اولاً به منظور اقناع مردم به قبول فرماندهى طالوت، و ثانياً براى ايجاد همبستگى و تحكيم صفوف جنگجويان دربرابر سپاه جالوت، تابوت(۷) آرامبخش و اطمينان آور را به آنان ارائه نمود؛

وَقالَ لَهُمْ نَبِيُّهُمْ إِنَّ آيَةَ مُلْكِهِ أَنْ يَأْتِيَكُمُ التّابُوتُ فِيهِ سَكِينَةٌ مِنْ رَبِّكُمْ وَبَقِيَّةٌ مِمّا تَرَكَ آلُ‏مُوسى‏ وَآلُ‏هرُونَ تَحْمِلُهُ المَلائِكَةُ إِنَّ فِى ذلِكَ لَآيَةً لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ؛(۸) اين است كه آن صندوق عهد كه در آن آرامش خاطرى از جانب پروردگارتان، و بازمانده‏اى از آنچه خاندان موسى و خاندان هارون در آن بر جاى نهاده‏اند -در حالى كه فرشتگان آن را حمل مى‏كنند- به‏سوى شما خواهد آمد. مسلماً اگر مؤمن باشيد، براى شما در اين رويداد نشانه ‏اى است. اين حركت به طور قطع در تقويت روحيه سپاهيان و تشويق به نبرد جانانه و سركوب دشمن مفيد بوده است.

 مقابله با يأس به ‏وسيله ياد خدا

دربرابر بهانه جويى‏‌ها و عكس العمل‏هاى يأس آفرين گروهى از بنى ‏اسرائيل، طالوت و گروه مؤمنان پاكباخته همواره با ياد خدا و ذكر قدرت لايزال او به خود و ديگران روحيه اميد و اطمينان مى‏بخشيدند. قرآن حال هر دو گروه را چنين حكايت مى‏كند:

فَلَمّا جاوَزَهُ هُوَ وَالَّذِينَ آمَنُوا مَعَهُ قالُوا لا طاقَةَ لَنا اليَوْمَ بِجالُوتَ وَجُنُودِهِ قالَ الَّذِينَ يَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُلاقُوا اللَّهِ كَمْ مِنْ فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَةً بِإِذنِ اللَّهِ وَاللَّهُ مَعَ الصّابِرِينَ؛(۹)

و هنگامى كه طالوت با كسانى كه همراه وى ايمان آورده بودند، از آن نهر گذشتند، گفتند: امروز ما را ياراى مقابله با جالوت و سپاهيانش نيست. كسانى كه به ديدار خداوند يقين داشتند، گفتند: بسا گروهى اندك بر گروهى بسيار، به اذن خدا پيروز شدند، وخداوند با شكيبايان است.

وَلَمّا بَرَزُوا لِجالُوتَ وَجُنُودِهِ قالُوا رَبَّنا أَفْرِغْ عَلَيْنا صَبْراً وَثَبِّتْ أَقْدامَنا وَانْصُرْنا عَلَى القَوْمِ الكافِرِينَ؛(۱۰)

و هنگامى كه با جالوت و سپاهيانش روبه‏ رو شدند، گفتند: پروردگارا بر دل‏هاى ما شكيبايى فرو ريز، و گام‏هاى ما را استوار دار، و ما را بر گروه كافران پيروز فرماى.

 آزمايش و ارزيابى نيروها

براى هر فرمانده و حاكمى ارزيابى و آزمودن كارگزاران و سپاهيان از اهميت فراوانى برخوردار است و به او امكان شناخت وضعيت و شرايط خود را دربرابر دشمن مى‌‏دهد. طالوت پس از بسيج نيروها و حركت به خارج شهر، براى آن‏كه ميزان واقعى قوت اراده، انگيزه نبرد و اخلاص و فرمانپذيرى نيروهاى تحت فرمان خويش را دريابد، آنان را به‏ محدوديت نوشيدن آب مى‏ آزمايد. و جز عده‏ اى اندك از اين آزمايش سرافراز بيرون‏نمى‏آيند؛ هرچند، آزمايش چندان دشوارى نبود، چرا كه اجازه استفاده حداقل داده شده بود؛

فَلَمّا فَصَلَ طالُوتُ بِالْجُنُودِ قالَ إِنَّ اللَّهَ مُبْتَلِيكُمْ بِنَهَرٍ فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ فَلَيْسَ مِنِّى وَمَنْ لَمْ‏يَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّى إِلّا مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَةً بِيَدِهِ فَشَرِبُوا مِنْهُ إِلّا قَلِيلاً مِنْهُمْ…؛(۱۱)

و چون طالوت با لشكريان خود بيرون شد، گفت: خداوند شما را به وسيله رودخانه‏ اى خواهد آزمود. پس هر كس از آن بنوشد از پيروان من نيست، وهركس از آن نخورد، قطعاً او از پيروان من است، مگر كسى كه با دستش كفى برگيرد. پس همگى جز اندكى از آنها، از آن نوشيدند.

و مسلماً اين گروه اندك همان‏ها بودند كه دربرابر نداهاى يأس آميز فرياد برآوردند؛

كَمْ مِنْ فِئَةٍ قَلِيلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً كَثِيرَةً بِإِذنِ اللَّهِ وَاللَّهُ مَعَ الصّابِرِينَ؛(۱۲)

بسا گروهى اندك كه بر گروهى بسيار، به اذن خدا پيروز شدند، و خدا با شكيبايان است.

و در رأس آنها داود بود كه با كشتن جالوت، سپاه طالوت را به پيروزى رساند و پس از ديرزمانى به نبوت نايل آمد.

پی‌نوشت:

۱ – بقره (۲) آيه ۲۴۶٫

۲ – همان (۲) آيه ۲۴۷٫

۳ – همان (۲) آيه ۲۴۷٫

۴ – در تفسير كشف الاسرار ميبدى نام وى اشمائيل ضبط شده است. شموئيل يا سموئيل از سبط لاويان، و دلاور و پيامبر بنى‏اسرائيل بوده است (محمد خزائلى، اعلام قرآن، ص ۷۰۵).

۵ – بقره (۲) آيه ۲۴۷٫

۶ – همان، آيه ۲۴۹٫

۷ – در اين تابوت، ظاهراً بخشى از تورات و وحى الهى و بعض آثار بيت نبوت، حمل مى‏شده است.

۸ – بقره (۲) آيه ۲۴۸٫

۹ – همان، آيه ۲۴۹٫

۱۰ – همان، آيه ۲۵۰٫

۱۱ – همان، آيه ۲۴۹٫

۱۲ – همان، آيه ۲۴۹٫

همچنین ببینید

۳۰ نکته ساده برای جذابیت کلاس درس

جذابیت کلاس درس و جلوگیری از خستگی معلم و دانش آموزان هر معلمی با بالا …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

+ 14 = 24