خانه / اردو / مهارت های اردو داری

مهارت های اردو داری

یکی از مهم­ترین بسترهای تأثیر بر دانش‌آموزان، اردوست.

متأسفانه، بعضی از این اردوها بدون برنامه­ریزی فرهنگی و تربیتی یا با برنامه ضعیفی اجرا می شود. همچنین جایگاه مربیان دینی و مذهبی در اداره آنها بسیار کمرنگ است. افزون بر این­، کمبود الگوها و برنامه­های متنوع، جذاب و اثرگذارِ قابل اجرا در طول مسیرها و محل اسکان و دسترسی نداشتن مربیان عزیز به آن برنامه­ها، ایجاب می کند که مهارت های اردو داری مورد بحث قرار گیرد.

تعریف:

اردو در لغت، به معنی حرکت گروهی لشکرگاه آمده است: مجموع سپاهيان با تمام لوازم آن كه به جانبي گسيل دارند. مجموعه‌ي قشون و لوازم او در سفر.[۱]

و در اصطلاح، به معنی مسافرت جمعی از افراد، به مکان معیّن، برای رسیدن به اهداف خاص، با برنامه‌ي مشخّص و امکانات لازم است.

ضرورت:

اوقات فراغت، يكي از بسترهاي مناسب براي ايجاد ارتباط روحي و معنوي، بين مربّي و متربّي است كه لازم است به گونه شايسته‏اي از آن استفاده شود؛ چرا كه فرصت‏هاي به دست آمده، چونان ابر بهاري در گذرند و با از دست رفتنشان، جز غصّه چيزي بر جاي نمي‏ماند.

امام علي(ع) مي‌فرمايند:

«اَلْفُرصَةُ تَمُرُّ مَرَّ السَّحابِ فَانْتَهِزُوا فُرَصَ الْخَيْرِ؛ فرصت چون ابر مي گذرد، پس فرصت‏هاي نيك را غنيمت شماريد.»[۲]

بسياري از خانواده‏ها، به دليل گرفتاري‏هايي كه در زندگي دارند، حتّي يك بار هم در طول سال، موفّق نمي‏شوند به  مسافرت بروند. نبود مسافرت و تفريح در زندگي، در كنار يك‌نواختي فعّاليّت‏هاي روزمرّه، علاوه بر خستگي جسمي، موجب بيماري‏هاي روحي، چون افسردگي مي‏شود كه اثرات نامطلوب تربيتي به همراه خواهد داشت؛ مانند آبي زلال كه اگر در جريان نباشد، به مرور زمان ماهيّت خود را از دست داده، رنگ عوض مي‏كند.

اهمّيت مسافرت را چنين ترسيم کرده‏اند:

«سِيحُوا فَاِنَّ الْماءَ اِذا ساحَ طابَ وَاِذا وَقَفَ تَغَيَّرَ وَاصْفَرَّ؛ سير و سفر كنيد! همانا آب، تا زماني كه در حركت است، پاك و زلال است و زماني كه راكد بماند، دگرگون و زرد مي‏شود.»[۳]

برنامه‏ريزي تربيتي مبلّغ، براي متربّيان شركت كننده در كلاس‏هاي مساجد يا مراكز فرهنگي و انتقال آن‌ها از محيطي بسته و خسته كننده به فضايي باز و سرسبز، خصوصاً در ايّام فراغت تابستان به منظور ايجاد شادابي و آمادگي روحي، بستر مناسبي براي پذيرش پيام‏هاي تربيتي دين مقدّس اسلام فراهم مي‏كند و به ويژه با آمادگي‏هايي كه در نسل نوجوان و جوان وجود دارد، اين امر بهتر عملي مي‏شود.

از آن جای که امام علي(ع) مي‌فرمايند:

«قَلْبُ الحَدَثِ كَالاَرْضِ الْخالِيَةِ ما اُلْقِيَ فِيهَا قَبِلَتْهُ؛ قلب نوجوان و جوان، چونان زمين آماده‏اي است كه هر بذري در آن پاشيده شود، مي‏پذيرد.»[۴]

یکی از مهم ترین راه‏های اثرگذاری بر افراد و ماندگاری اثرات مطلوب دینی، در اردو حاصل می‏شود. با توجّه به اهمّیّت مسافرت و اردو و میزان تأثیر آن، بحث درباره‏ی اردو داری و شیوه‏های آن ضروری به نظر می رسد.

اهداف کلّی

  1. اثرگذاری بهینه بر افراد در سه حیطه‌ گرایشی، بینشی و رفتاری؛
  2. بهره‌برداري‌هاي حدّاكثري از بسترهاي اردوهاي ديني ـ فرهنگي.

اهداف جزئی

  1. زیارت
  2. آموزش

برخی اردوها فقط برای آموزش افراد است که چند دلیل می‌تواند داشته باشد:

  1. تنوّع­بخشی در امر آموزش؛
  2. شرایط آب و هوايی و اقلیمی نامناسب محل آموزش؛ برای نمونه، برنامه‌ آموزشی در تابستان قم بازدهی خوبی ندارد؛ از این رو اردويی آموزشی در دماوند تدارک دیده می­شود.
  3. جمع شدن افراد از شهرهای گوناگون برای گذراندن یک دوره‌ آموزشی.
  4. تربیت و پرورش
  5. تشویق
  6. عبرت گرفتن
  7. تنوّع و تفریح و استراحت
  8. تجربه‏ زندگی مستقل
  9. برآوردن نیاز معاشرت با گروه هم‏سال و ایجاد روحیّه‏ دوستی و صمیمیّت
  10. شناخت روحیّات افراد و شناسایی اشخاص خلّاق (استعدادشناسي مخاطبان)
  11. ارزیابی میزان اثرگذاری آموزش‏های قبل از اردو
  12. ایجاد زمینه، برای رشد و شکوفايی استعدادها و خلّاقیّت
  13. ایجاد آمادگی برای مقاومت در برابر مشکلات
  14. ایجاد روحیّه نظم پذیری، احترام به قانون و رعایت مقرّرات
  15. ایجاد فرصت برای مسئولیّت پذیری و تعاون
  16. خودباوری و خودشناسی:
  17. اعلان موجودیّت یا حمایت از مسئله‏ای یا واقعه‏ای:
  18. کمک به هم­نوعان و مستضعفان

اصول اردو داری:

اصل در لغت به معنای ریشه، اساس و مبدأ به­کار رفته است[۵] و در اصطلاح علوم مختلف با معنای گوناگونی به­کار رفته است؛ اما در تبلیغ و اردو می توان گفت، اصول، مجموعه ای از بایدها و نبایدهایی است که مربّی و مبلّغ باید در هنگام اردوداری مدنظر قراردهد تا بتوانند به اهداف مورد نظر خود برسد.

به عبارت دیگر، اصل، مجموعه قواعد و قوانین است که به عنوان راهنمای عمل به ما کمک می کند. در این مقاله به دو اصل اشاره می شود:

  1. اصل اثرگذاری

اردو، حتماً باید بر مخاطبان اثرگذار باشد و آثار خوب، مثبت و ماندگار بر روی آنان داشته باشد. این اثرها در سه حوزه‌ احساس، اندیشه و رفتار می‌تواند باشد.

نکته: البتّه این اثرگذاری‌ها باید واقعی و مثبت باشند نه کاذب و منفی؛ یعنی فرد واقعاً دروغ را کنار بگذارد و این‌ طور نباشد که قبلاً دروغ نمی گفته است امّا بعد از اردو دروغگو شده باشد یا قبلاً اهل سیگار نبوده و…

از این رو، مسئولان باید به شدّت مراقب باشند که شرکت کنندگان در اردو دچار این گونه آسیب‏ها نشوند.

  1. اصل تکریم مخاطب

طبیعی است که انسان دوست دارد مقبول باشد و مردم او را مثبت ببینند. وقتی که از او تعریف می‌كنند، حسّاس مي‌شود و توجّه می‌کند که درباره‌ي او چه می‌گویند؟ یا چه نوع رفتاری را نشان می‌دهند؟ از همین رو، در اردو باید برای مخاطبان شخصيّت ویژه‌ای قائل شد، حتماً آنها را با اسامی و القاب زیبا صدا زد، به نظرات آنها احترام گذاشت، به پیشنهادهاي آنان تا حدّ امکان جامه‌ عمل پوشاند و از خطای آنها در گذشت؛ طوری که احساس کنند در این‌جا برخوردها و نگاه‌ها کاملاً با جاهای دیگر متفاوت است و این‌جا واقعاً مثل یک انسان واقعی با آن‌ها برخورد می‌شود.

نکته: در اردو نباید به شخصیّت و کرامت افراد خدشه ای وارد شود.

[۱]. علي اكبر دهخدا، لغت‌نامه‌ي دهخدا، ج ۴، ص ۱۷۷۸٫

[۲]. نهج البلاغه، حکمت ۲۱٫

[۳]. امالی شیخ طوسی،ص ۳۸۹، مجلس چهارده.

[۴]. نهج البلاغه(فیض الاسلام)، نامه ۳۱، ص۹۱۰٫

[۵] . انواری، حسن، فرهنگ بزرگ سخن، تهران: انتشارات سخن،۱۳۸۱٫

همچنین ببینید

اصول پاسخ‌گویی به پرسش‌های دانش‌آموزی

حسن فکری در عصر حاضر، با توجه به پرسش‌های فراوان دانش‌آموزان کنجکاو و جویای دانش،­ …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *