خانه / قبس(توصیف مقالات علمی) / توصیف مقاله: صبر در برابر مشکلات

توصیف مقاله: صبر در برابر مشکلات

فرم توصیف مقالات علمي
معرفي توصيف‌گر مقاله
 نام و نام خانوادگي:     حسن جعفریان               گروه‌ پژوهشي: اخلاق و آداب

محور موضوعی: صفات شخصیت ساز                  هدف تربيتي:   صبر در برابر مشکلات                          تاريخ :        ۲۷/۶/۹۶

چرايي انتخاب مقاله: كارآمدي، تناسب با مشكلات نوجوانان، پرداختن به پرسش و پاسخ‌هاي مهم، پرداختن خوب و منطقي به مطالب مورد نياز

معرفي مقاله
 عنوان مقاله: تبیین فرایند شکل گیری صبر با تکیه بر منابع اسلامی                 مؤلف مقاله: حسین امیری و همکاران

نام مجله: علوم حدیث    شماره‌:   ۶۶          درجه‌ي علمي: علمی – پژوهشی          صاحب‌ امتياز: دانشکده علوم حدیث

موضوع مقاله: فرایند شکل گیری صبر با تکیه بر منابع اسلامی چگونه است                                     روش تحقیق : توصیفی – تحلیلی

توصيف مقاله( سير محتوايي و مطالب اصلي و مهم مقاله: (سوالات فرعي، تحليل‌ها، تعليل و استدلال‌ها، يافته‌ها، راهكارها و نتيجه‌گيري)
پیشینه بحث:

بررسی روان شناختی صبر، بسیار کم انجام شده است. دو نمونه از مقالات مربوط به این بحث:

مقاله بررسی پایه های روانشناختی و نشانگان صبر در قرآن

مقاله صبر، مبانی نظری و کارکردهای روانی-اجتماعی

الگویی که در دو مقاله توسط بلونت و جانیکیک، در مورد صبر ارائه شد. در هر دو مقاله صبر را به عنوان واکنش شناختی، رفتاری و هیجانی به تأخیر توصیف کردند

تعریف صبر:

صبر در لغت به معنای حبس و ثبات است و در اصطلاح، مناسب ترین تعریف این است: حفظ طمأنینه در برابر دشواری ها و مهار مستمر نفس از بی تاب شدن.

عن الصادق (ع): الصبر ما اوله مرَ و آخره حلو لقوم و لقوم مرَ اوله و آخره، فمن دخله من آخره فقد دخل و من دخل من اوائله فقد خرج

۳ مرحله کلی در فرآیند شکل گیری صبر یا جزع، قابل تصور است:

۱-     مواجهه با موقعیت دشوار:

موقعیت دشوار بر اساس برخی روایات، ممکن است مصیبت، معصیت یا طاعت باشد.

۲-     ارزیابی و فعال شدن مکانیزم ها:

در این مرحله ارزیابی درستی از صبر انجام می شود و نگرش فرد به گونه ای تنظیم می شود که به عاقبت شیرین صبر توجه پیدا می کند و در نتیجه عوامل صبر محقق می شود. حضرت علی (ع) فرمود: لا یصبر علی مرّ الحق الا من ایقن بحلاوة عاقبته؛ بر تلخی حق صبر نمی کند، مگر کسی که به شیرینی عاقبتش یقین دارد.

مکانیزم ها و متغیرهایی وجود دارد که عوامل میانجی گر بین مواجهه با موقعیت دشوار و سوق پیدا کردن به پایان خوشایند صبر و در نتیجه بروز صبر به شمار می روند. این عوامل در دو مرتبه قرار دارند،

عوامل مرتبه اول:

–           یقین (یقین به هدف و اطمینان به حکیمانه بودن موقعیت دشوار در نزدیک شدن به هدف)

–          حزم  (دوراندیشی و توجه به عاقبت شیرین صبر که سبب تحمل بهتر و بیشتر موقعیت دشوار می شود)

عوامل مرتبه دوم:

این عوامل در واقع مکانیزم هایی هستند که عوامل مرتبه اول با استفاده از این مکانیزم ها، انگیزه انسان را برای مهار بی تابی بر می انگیزند:

–          شوق: شوق به هدف سبب راحت تر شدن تحمل سختی ها می شود و چون هدف در پایان صبر است، سبب تمرکز انسان بر عاقبت صبر می شود

–           خوف: ترس از عاقبت تلخ انسان را به دوری از خطر وامی دارد و لازمه دوری از خطر، تحمل دشواری ها در موقیعت های دشوار است.

–           زهد: کسی که وابستگی شدید به دنیا ندارد، راحت تر می تواند، موقعیت های دشوار را تحمل کند. از مواعظ حضرت عیسی (ع) است که « ان اصبرکم علی البلاء لازهدکم فی الدنیا» حب دنیا و لذت های حرام سبب تمرکز نداشتن بر عاقبت خوشایند و برعکس، توجه به چیزهای منافی با هدف است، در حالی که زهد با برداشتن این موانع، تمرکز برعاقبت خوشایند را آسان تر می کند.

–           انتظار مرگ: کسی که به یاد مرگ است و هر لحظه احتمال فرا رسیدن اجل خود را می دهد، به پایان کار توجه می کند و در نتیجه تحمل دشواریها برایش راحت تر خواهد بود. در روایت امام صادق (ع) آمده است: «فکان خیر الاشیاء لانسان ان یستر عنه مبلغ عمره، فیکون طول عمره یترقب الموت، فیترک المعاصی و یؤثر العمل الصالح». چون انسان موقع مرگش را نمی داند، تسویف نمی کند و دشواری ها را تحمل می کند.

۳-     پدید آمدن صبر یا جزع

پس از آن دو مرحله صبر محقق می شود.

 

ارتباط عقل و صبر:

عقل هم یکی از عوامل صبر است «عن کمیل، قال : سئلت امیرالمؤمنین (ع): عن قواعد الاسلام ماهی؟ قال قواعد الاسلام سبعة، اولها العقل و علیه بنی الصبر…» عقل بنیاد صبر است. عقل نیروی بازداری- شناختی است، آن هم نه به صورت انضمامی، بلکه به صورتی که نیروی شناختی و نیروی بازدارندگی عقل از هم قابل تفکیک نیستند و یک ماهیت جدید را تشکیل داده اند. علم همان نیروی شناختی و تقوا همان نیروی بازداری عقل است.

عن امیرالمؤمنین -علیه السلام- لایکون المسلم مسلما حتی یکون ورعا و لن یکون ورعا حتی یکون زاهدا و لن یکون زاهدا حتی یکون حازما و لن یکون حازما حتی یکون عاقلا

بر این اساس عقل با توجه به شناخت یقینی و بازدارندگی از طریق حزم، سبب شکل گیری و تقویت صبر می شود، بنابر این با ذکر یقین و حزم، نیازی به ذکر عقل به عنوان عامل مستقل نیست.

 

 

 

 

نقد مقاله(نقاط قوت و ضعف ساختاری و محتوایی)
نقاط قوت ساختاری:

۱-     بخش اصلی نوشتار از ساختار منطقی برخوردار است.

۲-     از قلم روان و نثر معیار برخوردار است.

۳-     محتوای مقاله به شکل یک نمودار با ساختاری منطقی ارائه شده است.

نقاط ضعف ساختاری:

۱-     گرچه مقاله از ساختار منطقی برخوردار است، برخی مطالب، به عنوان مباحث تکمیلی و الحاقی به نوشتار ملحق شده اند. در حالیکه می شد به راحتی در شاکله اصلی مقاله همین مباحث را هم جایگذاری کرد، بنابر این در بخش های آخر مقاله، نوعی پراکندگی و به هم ریختگی وجود دارد.

۲-     روش نقل روایت و استنباط مطلب از آن به شکل مقاله پژوهشی انجام نشده است و یک شیوه مشخصی در آن مشاهده نمی شود

نقاط قوت محتوایی:

۱-     مفهوم شناسی واژگان مقاله، به خوبی انجام شده است.

۲-     از منابع دینی در بخش های اصلی مقاله به شکل مناسبی استفاده شده است.

۳-     از منابع کتابخانه ای خوبی استفاده شده است.

۴-     از پیشینه موضوع مقاله غفلت نشده است و مقالات نوشته شده در این موضوع مورد توجه بوده است.

نقاط ضعف محتوایی:

۱-     مفهوم شناسی لغوی واژه صبر ، کامل نیست. به این معنی که به قدر کافی به اقوال پرداخته نشده است.

۲-     از نگاه تحلیلی به روایات، بهره گیری دقیقی نشده است.

۳-     به نظر می رسد در تحلیل محتوای روایات و استنباط از آن، فحص کامل و جامعی در بین احادیث انجام نشده است.

۴-     برخی مباحث مانند بحث مربوط به ماهیت ترکیبی عقل، صرفا به صورت ادعا مطرح شده است و برای اثبات آن استدلالی عقلی یا نقلی انجام نشده است .

 

 

 

 

 

 

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

Solve : *
30 + 30 =