خانه / محیط زیست / یک سگ مرا به اینجا رساند! / مروري بر ارتباط انسان و طبيعت

یک سگ مرا به اینجا رساند! / مروري بر ارتباط انسان و طبيعت

نوبسنده: محمد تنها

دوستی داشتم که در کودکی در یتیم خانه زندگی می کرد. برایم تعریف می کرد که عادت داشت هر حیوانی را می دید به نحوی او را شکنجه کند. هیچ گربه ای از دست او جان سالم به در نمی برد. آنها را می گرفت و فشارشان می داد و اگر فرصتی می یافت با چاقو خدمتشان می رسید. قورباغه ها را می گرفت و با تیغ شکمشان را پاره می کرد . کرم ها را با آمپول هوا پر باد می کرد و بعد زیر پا له می کرد. مورچه های بیچاره را با ذره بین می سوزاند  و از این دست بلاهایی که بر سر حیوانات بی گناه می آورد. البته دختر ها و پسر های یتیم‌خانه را هم همیشه کتک می زد و خب چون اوضاع روحی خوبی نداشت خیلی کاری با او نداشتند. آخر سر هم پدر و مادری را پیدا کردند و او را به آنها قالب کردند که از شرش خلاص شوند. آن پدر و مادر خیلی مومن و مهربان بودند و او را خیلی دوست داشتند. او را به مدرسه فرستادند و با نماز و مسجد آشنایش کردند؛ تا اینکه پس از مدتی خودش به تنهایی به مسجد می رفت و دوستان خوبی هم پیدا کرده بود. می گفت اوایل که نماز می خواندم هنوز حیوان آزاری می کردم اما خیلی زود دچار عذاب وجدان می شدم . کار تا جایی پیش رفت که دیگر دلم نمی آمد به هیچ حیوانی دست بزنم. علتش را نمی دانستم اما حسی در درونم می گفت آدم نماز خوان حیوانات را اذیت نمی کند. پدر و مادرم از این قضیه اطلاع نداشتند؛ پس هیچ حرفی درباره ی آزار رساندن به حیوانات به من نزده بودند. این یک احساس درونی بود که در اثر تربیت اخلاقی و مسجدی به حدی از لطافت روح رسیده بودم که تحمل دیدن رنج یک حیوان را نداشتم.

شیوه تربیتی اسلام برپایه محبت بنا شده است. هر کاری که محبت را در قلب مومنین بیشتر کند نیکو شمرده شده و در مقابل هر کاری که رحم و عطوفت و مهربانی را کم رنگ کند از آن نهی شده است. چه بسیار توصیه هایی در قرآن و روایات اهل بیت علیهم السلام  که در باره احسان به پدر و مادر ، همسر و فرزندان ، همسایه ، زیردست ، در راه مانده ، فقیر ، گرسنه و … آمده است. تمامی عبادات و مناسک دینی برای رشد روحی انسان از نظر محبت و معرفت است و حتی احکام حقوقی اسلام هم برای رفع نزاع های احتمالی است تا دلهای مومنین از هم دور نیفتد و رشته های انس و الفتشان پاره نشود.

این مسئله نه تنها درباره رابطه انسانها با یکدیگر است، بلکه درباره رابطه انسان با سایر موجودات هم صدق می کند. از طبیعت و گیاهان و درختان گرفته تا انواع حیوانات از قبیل پرندگان و حیوانات اهلی و وحشی و آبزیان و … مورد توجه اسلام قرا گرفته اند. اسلام همیشه به رعایت حقوق حیوانات و حتی گیاهان توصیه کرده است و این مسئله را برای رشد روحی و معنوی انسان لازم شمرده است تا جایی که به فرموده پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آلی وسلم) کسی مورد رحمت خدا قرار می گیرد که رحم به سایر موجودات داشته باشد(۱).

در اسلام هیچ کس حق ندارد برای سرگرمی و بدون داشتن نیاز، حیوانی را بکشد یا حتی شاخه درختی را بشکند. در روایات متعددى از كشتن بى‌هدف حیوانات نهى‌شده و آن را موجب عذاب الهى دانسته اند؛ البته درباره حیوانات آزاررسان مثل پشه و شپش و… که دفع آنها بدون کشتن ممکن نباشد، کشتن آنها را جایز دانسته اند. در روایتی درباره پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آلی وسلم) است که ایشان از كشتن هر موجود دارى روح نهى فرمودند مگر آنكه كه اذیت کننده باشد.(۲)  همچنین از ایشان روایت شده که  می فرمودند  شکستن شاخه ی درختان، مانند شکستن بال فرشتگان است (۳).

 در روایات مُثله كردن و بريدن اعضاى حيوانات، كارى شيطانى شمرده شده است و از آزار و اذيت حيوان به عنوان كارى شيطانى و وعده ابليس نام برده شده و از آن به عنوان خسارتى بزرگ ياده گردیده است. پیامبر گرامی اسلام (صلی الله علیه و آلی وسلم) می فرمایند: هر حيوانى -پرنده يا غير پرنده- كه به ناحق كشته شود، روز قيامت از قاتل خود شكايت خواهد كرد.(۴) امام موسى کاظم(علیه السلام) از رسول خدا (صلی الله علیه و آلی وسلم)نقل می فرمایند: در دوزخ، زنى را ديدم كه گربه اش از هر طرف او را گاز مى گيرد، علتش اين بود كه آن زن در دنيا اين حيوان را بسته بود، بدون آن كه غذايى به او بدهد يا آزادش نمايد تا خودش حيوانى را شكار كند.(۵)

رسول رحمت، نه تنها از كشتن جانداران منع مى كرد، بلكه دستور مى داد كه شبانگاهان مواظب باشند تا مبادا موجود ريز و حشره كوچكى، حتى به طور نادانسته و غير عمدى، زير پا از بين برود. می فرمودند: چون پاسى از شب بگذرد، كمتر بيرون برويد، زيرا براى خداوند، چرندگان (و موجوداتى) است كه در آن ساعت آن ها را در زمين مى پراكند.(۶)

فردى مى خواست حيوانش را بگيرد؛ چون حيوان با نشان دادن يك كاسه يا دامن صاحبش براى خوردن جو يا نمك، شرطى شده بود، صاحب حيوان با دست خالى و بدون جو يا نمك، چنان كرد و پای حيوان را گرفت. پيامبر (صلی الله علیه و آلی وسلم) كه اين صحنه را تماشا مى كرد، ناراحت شد و فرمود: «چرا به اين حيوان دروغ گفتى؟! نبايد او را فريب مى دادى!»(۷)

از رسول اعظم (صلی الله علیه و آلی وسلم) نقل شده است كه فرمود: زنى بد كاره، سگ تشنه اى را ديد كه بر سر چاهى له له مى زند و چيزى نمانده بود كه از تشنگى هلاك شود. آن زن كفش خود را در آورد و آن را به روسرى خود بست و به وسيله آن از چاه آب كشيد و سگ را سيراب كرد. خداوند به خاطر احسان به اين حيوان، گناهان او را آمرزيد.(۸)

در سیره علمای دین هم آمده که بسیار به حیوانات مهربانی می کردند. آیت الله سید رشتی(ره) در اصفهان یکی از مراجع بزرگ تقلید بود و از نظر علم و تقوی مرتبه ای بلند داشت. وقتی از ایشان پرسیدند از کجا به این درجه رسیدی؟ فرمود : یک سگ مرا به اینجا رساند! … من در نجف طلبه بودم و چند روزی بود که از ایران برای من پول نیامده بود… از رفیقم مقداری پول قرض کردم و نان و کله ای خریداری کردم. هنگامی که به منزل بر می گشتم، دیدم سگی در جوی آب افتاده و خیل گرسنه است و سه بچه هم دارد که به پستان سگ افتاده اند ،در حالی که پستانش شیری نداشت. دلم برای آن سگ سوخت. با خود گفتم ما که تا حالا گرسنگی خورده ایم، باز هم گرسنگی می خوریم .نانها را در آبگوشت ترید کرد و آن را جلوی سگ گذاشتم . طول نکشید که از گیلان کسی آمده و گفت فلان حاجی مرده و ثلث مال خود را برای شما وصیت کرده. حساب کردم دیدم همان موقعی که آن کله را به سگ دادم، عصر همان روز برای من این وصیت شده است و از همان وقت کم کم در اصفهان برای من آن قدرت و مرجعیت پیدا شد. بارها می گفته اگر توانستم به اسلام خدمتی کنم مرهون این است که توانستم دل سگی را به دست آوردم.

فرزند آیت الله بهجت (ره) درباره ایشان می گوید: حتی ایشان حاضر نبود یک مگس را بکشد و می فرمود آنها را بیرون کنید ولی نکشید و درباره مورچه ها می فرمودند آنها را نکشید و در عوض جلوی لانه شان نفت بریزید که دیگر نیایند.

خدای مهربان بوسیله پیامبران و امامان خود که پاک ترین و مهربان ترین بندگان او هستند، برای رشد و سعادت انسانها برنامه هایی را فرستاده تا در سایه سار عمل به آن فرامین آسمانی از هر گونه پلیدی و زشتی و دشمنی در امان بمانیم و در دریای رحمت و عظمت الهی همچون امواجی خروشان فرو رویم . انسانها و حیوانات و طبیعت را دوست بداریم تا خدا ما را دوست بدارد.

       به جهان خرم از آنم که جهان خرم از اوست                        عاشقم بر همه عالم که همه عالم از اوست

پی نوشت:

۱-” مَن لا يَرحَم لا يُرحَم وَ مَن لا يَغفِر لا يُغفَر لَهُ ” ، نهج الفصاحه ، ص۷۴۵ ، ح۲۸۸۵

۲-كنز العمّال، ج ۱۵، ص ۳۹، خبر ۳۹۹۸۱

۳-میزان الحکمه، محمد محمدى رى شهرى ، ج ۳، ص ۱۳۵۸، ح ۴۵۵۲

۴-میزان الحکمه، محمد محمدى رى شهرى، ج ۳، ص ۱۳۴۶، ح ۴۵۳۶

۵-بحار الانوار، علامه مجلسى، ج ۶۴، ص ۲۶۸، ذيل ح ۳۰

۶-تيسير الوصول الى جامع الاصول، ج ۴، ص۳۸۸، ص ۴۸۷٫

۷-جوادى آملى، به نقل از: سايت بازتاب (دى ماه ۱۳۸۴

۸-جواهر الكلام، نجفى، ج ۳۱، ص ۳۵۹

همچنین ببینید

اهمیت و نقش جنگل ها و درخت در زندگی انسان

جنگل و درخت در شریعت اسلام از جایگاهی ویژه برخوردارند و در ده ها آیه …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

7 + 1 =