خانه / آزاد / آزاداندیشی در بیان رهبری

آزاداندیشی در بیان رهبری

تعریف آزاداندیشی

آزاداندیشی یعنی آزادانه فکر کردن؛ آزادانه تصمیم گرفتن؛ ترجمه‌ای، تقلیدی و بر اثر تلقین، دنبال بلندگوهای تبلیغاتی غرب حرکت نکردن. لذا شامل علم، معرفت، مشی سیاسی، شعارها و واژه‌ها و خواسته‌های متعارف سیاسی و اجتماعی هم می‌شود. اگر امروز غرب می‌گوید دمکراسی، ما باید فکر کنیم -آزادفکری یعنی این- ببینیم آیا همین‌که او می‌گوید، درست است و دمکراسی به‌صورت مطلق ارزش است، یا نه قابل خدشه است؟ (بیانات در دیدار جمعی از اعضای تشکل‌ها و جمعی از نخبگان دانشجویی، ۱۵/۰۸/۱۳۸۲)

آزاداندیشی، شعار مظلوم

اگر بخواهیم در زمینۀ گسترش و توسعۀ واقعىِ فرهنگ و اندیشه و علم حقیقتاً کار کنیم، احتیاج داریم به اینکه از مواهب خدادادی و در درجۀ اوّل، آزاداندیشی استفاده کنیم. آزاداندیشی در جامعۀ ما یک شعار مظلوم است. تا گفته می‌شود آزاداندیشی، عدّه‌ای فوری خیال می‌کنند که بناست همۀ بنیان‌های اصیل، درهم شکسته شود و آنها چون به آن بنیان‌ها دل‌بسته‌اند، می‌ترسند. عدّه‌ای دیگر هم تلقّی می‌کنند که با آزاداندیشی، باید این بنیان‌ها شکسته شود. هر دو گروه به آزاداندیشی -که شرطِ لازم برای رشد فرهنگ و علم است- ظلم می‌کنند. ما به آزاداندیشی احتیاج داریم. متأسفانه گذشتۀ فرهنگ کشور ما، فضا را برای این آزاداندیشی بسیار تنگ کرده بود. (بیانات در دیدار جمعی از اعضای انجمن قلم، ۰‌۸/۱۱/۱۳۸۱)

اگر بخواهیم رشد کنیم…

منظور از ترجمه، فقط ترجمۀ کتاب نیست؛ بلکه ترجمۀ فرهنگ، ترجمۀ فکر، ترجمۀ نظریات بیگانه، آنها را به شکل وحی مُنزل تلقّی کردن و در یک جایگاه غیرقابل خدشه قرار دادن، بلایی بوده که در جامعۀ ما وجود داشته است. همان ترجمه‌ها را تکرار کرده‌ایم؛ هر چه را که دیگران گفته‌اند، تکرار کرده‌ایم و دچار جمود شده‌ایم. اگر بخواهیم رشد کنیم، بایستی بتوانیم در فضای لایتناهىِ فکر بال و پر بزنیم. (بیانات در دیدار جمعی از اعضای انجمن قلم، ۰‌۸/۱۱/۱۳۸۱)

آسیب آزاداندیشی

اما استفاده از آزادی، ادبی دارد. ما ادب استفاده از آزادی را هم باید یاد بگیریم و یاد بدهیم. […] عدّه‌ای به نام آزاداندیشی، مرزهای فضیلت و حقیقت را لگدکوب کرده‌اند و به نام آزاداندیشی و نوآوری، همۀ اصول مقدّس حقیقی را نادیده گرفته یا تحقیر و یا مسخره کرده‌اند. (بیانات در دیدار جمعی از اعضای انجمن قلم، ۰‌۸/۱۱/۱۳۸۱)

آسیب نبودِ آزاداندیشی

  1. عقيدۀ ما بر اين است كه رشد و تكامل انسان‌ها بدون فضاى آزاد، امكان ندارد؛ در فضاى استبدادى، امكان‏پذير نيست كه افراد و جامعه رشد كنند. استعداد انسان‌ها بايد در فضاى آزاد رشد كند. انسان‌ها هم در اين فضا، تعالى و تكامل پيدا مى‏كنند.
  2. در غیر فضای آزاد فکری، امکان رشد وجود ندارد؛ برای فکر، برای علم، برای میدان‌های عظیم پیشرفت بشری، اصلاً جایی وجود نخواهد داشت. (بیانات در دیدار رئیس‌جمهور و اعضای هیأت دولت، ۰۸/۰۶/۱۳۸۴)
  3. امروز متأسفانه فضا طوری است -چون این کارها را نکرده‌ایم- که اگر کسی بیاید، نه لزوماً یک نظریۀ نو، بلکه یک بدعت، یک سنّت‌شکنی یا یک لگدکوبی به یک مرز را سرِ چوب کرده و بلند کند و هیاهو راه بیندازد، می‌تواند عده‌ای را به صورت عوام‌فریبانه، دور خود جمع کند. (بیانات در دیدار جمعی از اعضای انجمن قلم، ۰‌۸/۱۱/۱۳۸۱)

شیوۀ آزاداندیشی

آزاداندیشی این است که شما در حرکت به سمت سرزمین‌های ناشناختۀ معارف، خودتان را آزاد کنید، بروید، نیروها و انرژی‌هایتان را به کار بیندازید و حرکت کنید؛ اما معنای بی‌بندوباری، این است که در حرکت به سمت قلۀ یک کوه، اصلاً اهمیت ندهید که از کدام راه بروید. نتیجه این می‌شود که از راهی می‌روید و به نقطه‌ای می‌رسید که نه راه پیش دارید و نه راه پس و فقط راه سقوط دارید! […] خب؛ برای اینکه انسان به قلّه برسد، راه وجود دارد؛ باید آن راه را شناخت. هیچ مانعی ندارد که ما یک نقشۀ راهنما داشته باشیم و بگوییم راه‌هایی که به قلّه می‌رود، اینهاست و این نقشۀ راهنما را در جیبمان نگه‌داریم و از آن حفاظت کنیم. این‌کار به معنای این نیست که ما متحجّریم؛ بلکه به معنای این است که ما عاقلیم و می‌دانیم که بدون این نقشۀ هدایت، حرکت کردنِ نااندیشیده، ما را به سقوط منتهی خواهد کرد. (بیانات در دیدار جمعی از اعضای انجمن قلم، ۰‌۸/۱۱/۱۳۸۱)

همچنین ببینید

دو روی سکۀ تفكر /رابطۀ آزاداندیشی و تعصب

علی سرابیار «روزی در مسجد پیامبر نشسته بودم که گفت‌وگوی یک مرد زندیق با رفیقش، …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

50 + = 59