خانه / شیوه های تبلیغ / شیوه های تبلیغی پیامبر اسلام (ص) / شیوه‌های تبلیغی پیامبر اسلام(ص)/محور دهم: ادب و احترام وافر دربرابر مردم

شیوه‌های تبلیغی پیامبر اسلام(ص)/محور دهم: ادب و احترام وافر دربرابر مردم

در سيره هيچ شخصيتى در طول تاريخ به اندازه سيره درخشان رسول مكرم اسلام، احترام و ادب برخاسته از عمق جان در قبال انسان‏ها به چشم نمى‏ خورد. او در مقام دعوت، حتى در مواجهه با كافران و مشركان نيز با نهايت احترام و ادب سخن مى‏ گفت و رفتار مى‏كرد. اين قطعاً يكى از اسرار موفقيت چشمگير رسول‏خدا در مدتى اندك بوده است. امروزه بيشتر از پيش ثابت شده است كه نفوذ در دل و اعماق جان مخاطب، مبلّغ را از بسيارى تلاش‏هاى ضرورى، خسته كننده و زمان‏بر بى نياز مى‏ كند. البته اين نحوه سلوك، ثمره غرق شدن پيامبر در بحر بيكران قرآن است، كه همواره مبلّغان را به رعايت ادب توصيه فرموده است:

قُولُوا للِنّاس حُسناً؛(۱)

و با مردم به زبان خوش سخن بگوييد.

اذهَبا إلى فرعونَ إنّه طَغى فَقُولا لَهُ قَوْلاً لَيِّناً؛(۲)

به سوى فرعون برويد كه او به سركشى برخاسته و با او سخنى نرم گوييد.

وإذا حُيِّيتُم بِتَحيَّةٍ فَحَيُّوا بأحسنَ مِنها أوْ رُدُّوها؛(۳)

و چون به شما درود گفته شد شما به صورتى بهتر از آن درود گوييد، يا همان را [درپاسخ‏] برگردانيد.

  1. احترام به كودكان

از جمله خصلت‏هاى ويژه رسول اكرم(ص)، كه كاملاً صبغه تبليغى دارد، سلام و احترام به كودكان است. انسان در دوران كودكى دربرابر محبت، ادب و احترام، عكس‏العمل‏هاى ويژه‏اى ابراز مى‏دارد كه نشان‏دهنده درك كامل آنها از سوى اوست. به عبارت ديگر، كودك در مقابل چنان محرّك‏هايى، پاسخ‏هاى معنادار از خود نشان مى‏دهد. بر اين اساس، پيامبر هيچ‏گاه احترام به كودكان را فراموش نمى‏كرد و حتى اين تكريم را به حدى مى‏رساند كه گاهى در بازى، همراه آنان مى‏شد. بايد توجه داشت كه كودكان اكنون، بزرگ‏سالان فردايند و آنچه در كودكى ديده، آموخته يا تجربه كرده‏اند، به مثابه نقش روى سنگ بر صفحه دل و لوح‏جان آنها تا پايان عمر مى‏ماند و زايل نمى‏گردد.

از انس بن مالك روايت شده كه رسول‏خدا(ص) بر كودكان مى‏گذشت و به آنان سلام‏مى‏كرد.(۴)

نيز در كتاب خصال آمده است: رسول‏خدا فرمود: <يكى از پنج خصلتى كه تا پايان عمر هرگز ترك نخواهم كرد سلام كردن به كودكان است، تا پس از من به صورت سنّت درآيد.»(۹۹)

همين <انس بن مالك» مى‏گويد: ما كودك بوديم كه رسول‏خدا بر ما گذشت و فرمود: <سلام بر شما كودكان.»(۵)

و در محجةالبيضاء مذكور است:

موقعى كه رسول اكرم از سفرى مراجعت مى‏كرد و در راه با كودكان مردم برخوردمى‏كرد، به احترام آنها مى‏ايستاد و سپس امر مى‏فرمود كودكان را مى‏آوردند و به آن حضرت مى‏دادند. رسول‏خدا(ص) بعضى از آنان را در آغوش مى‏گرفت و برخى را بر پشت و دوش خود سوار مى‏كرد و اصحاب خود را به اين‏كار فرمان مى‏داد. كودكان از اين صحنه بى اندازه خوشحال مى‏شدند و خاطره شيرين آن را هرگز فراموش نمى‏كردند.(۶)

  1. احترام به همه اقشار و طبقات

در منطق انبيا، هر كس داراى حرمت و ارزش انسانى است و نمى‏توان حتى به دليل بى‏ايمانى، كسى را مورد اهانت قرار داد، اما احترام پيامبر دليل مهم‏ترى نيز دارد كه ايجاد زمينه براى نفوذ در دل مخاطب و ابلاغ اصول ايمانى به اوست؛

مردى وارد مسجد شد، در حالى كه پيامبر به تنهايى نشسته بود. حضرت بلند شد و جا باز كرد. مرد (در شگفت شد و) گفت: اى رسول‏خدا، جا كه بسيار است. فرمود: <حق مسلمان بر مسلمان است كه اگر ديد برادرش مى‏نشيند (احترامش كند و) بلند شود و برايش جا باز كند.»(۷)

در بيان امام حسين(ع) به نقل از پدر بزرگوارش اميرمؤمنان(ع) در وصف سيره پيامبر آمده است:

پيامبر در مجلس خود، بهره هر كس را عطا مى‏كرد، به طورى كه هيچ كس گمان‏نمى‏كرد كسى از او نزد پيغمبر گرامى‏تر باشد. مجلس او مجلسِ گذشت، حيا، راستى و امانت بود؛ در آن صداها بلند نمى‏شد، همه در مجلس او متواضع بودند و….(۸)

نيز گفته‏اند كه او عفيف‏ترين مردم بود و از همه بيشتر، يارانش را گرامى داشت، پاى خويش را در حضورشان دراز نمى‏كرد و چون جا بر آنان تنگ مى‏شد، جابازمى‏كرد و هرگز زانويش از زانوى همنشينانش جلوتر قرار نمى‏گرفت.(۹)

 

____________________________________________________

پی نوشت

۱- بقره (۲) آيه ۸۳٫

۲ – طه (۲۰) آيه ۴۴٫

۳ – نساء (۴) آيه ۸۶٫

۴ – حسين نورى طبرسى، مستدرك الوسائل.

۵ – محمدباقر مجلسى، بحارالأنوار، ج ۱۶، ص ۲۱۵٫

۶ – ابوالفرج ابن جوزى، وفاء الوفاء باحوال المصطفى، ج ۲، ص ۴۱۷ (به نقل از: مصطفى دلشاد تهرانى، سيره نبوى، ص‏۶۱).

۷ – فيض كاشانى، المحجةالبيضاء، ج ۳، ص‏۳۶۶٫

۸ – شيخ عباس قمى، سفينةالبحار، ج ۱، ص ۴۱۶٫

۹ – فضل بن حسن طبرسى، مكارم الاخلاق، ص ۱۴٫-شيخ عباس قمى، كحل البصر فى سيرة سيدالبشر، ص ۱۰۴٫

همچنین ببینید

نقش پيامبر اعظم در تحول تاريخ

حجت الاسلام و المسلمین پوستین دوز بايد تحقيق كرد كه پيامبر(ص) چه موقع و در …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

68 + = 69