خانه / تربیت / راههای ایجاد محبت اهل بیت (علیهم السلام) در کودکان و نوجوانان ۵

راههای ایجاد محبت اهل بیت (علیهم السلام) در کودکان و نوجوانان ۵

در قسمتهای قبلی گفتیم که امروز دیگر تردید در فعالیت‌های برنامه‌ریزی دشمن برای هجوم به فرهنگ دینی و ارزش‌های اخلاقی و انقلابی ما،نشانه‌ی بی‌خبری و غفلت  است. معرفی الگوهای ناسالم به جوانان و نوجوانان و کشاندن آنان به وادی عشق های سر راهی و نمونه‌های مبتذل و اشباع گناه آلود و انحرافی این نیاز و خلأ روحی،یکی از همین دامها و برنامه هاست. با این حساب،برای صیانت جوانان و نوجوانان عزیز از این توطئه‌ها،از سنین کودکی و نوجوانی باید برنامه داشت و هوشیارانه و دقیق،در جهت تغذیه‌ی فکری و روحی و عاطفی و هدایت آنان در سیر (صراط مستقیم) بر اساس (قرآن و عترت) تلاش کرد. ایجاد محبت اهل بیت (علیهم السلام) در دل کودکان و نوجوانان و گره زدنِ اندیشه و عاطفه و محبت آنان با این خاندان پاک و نمونه،می‌تواند یکی از این برنامه‌ها به شمار آید که در قسمتهای پیشین مقداری بدان پرداختیم و اینک ادامه آن بیان خواهد شد:

تشکیل عادت مثبت و ایجاد فضای روحی و معنوی

یکی از روش های تأثیرگذاری و سازندگی روح و روان استفاده از فنّ تشکیل عادات مثبت است.

از آنجا که عادت بر انسان در حد طبیعت و غریزه کارآیی دارند به شکلی که به عادت طبع ثانوی گفته می شود،در صورت جهت دهی و تشکیل عادت مثبت،نیروی برخاسته از عادات،در پیشبرد اهداف به انسان کمک بسیار خوبی خواهد کرد.

در سخنان اهل بیت (علیهم السلام) در موضوع عادت مثبت چنین آمده است:

*قال علی (علیه السلام):(تخیر لنفسک من کل خلق احسنه فان الخیر عاده) (۱)؛از هر خوبی بهترین آن ها را برای خود برگزین،زیرا خوبی عادت است.

(تجنب من کل سوء اسواه وجاهد لنفسک علی تجنبه فان الشر لجاجه) (۲)؛از بدترینِ هر خویی بپرهیز و در راه دوری کردن از آن با نفس خود بستیز،زیرا که بدی سرسخت و لجوج است.

(کفی بفعل الخیر حسن عاده) (۳)؛برای انجام کار نیک،همین بس که به عادتی نیکو تبدیل شود.

(عود نفسک الجمیل فانه یحمل عنک الاحدوثه و یجزل لک المثوبه) (۴)؛خویشتن را به کارها و صفات نیک عادت ده،زیرا آن،نام نیکِ تو را بر سر زبان ها می اندازد و پاداش تو را زیاد می گرداند.

(عودوا انفسکم الحلم واصبروا علی الایثار علی انفسکم فیما تجمدون عنه) (۵)؛خویشتن را به بردباری عادت دهید و در ایثار کردن آن چه از بخل می ورزید،شکیبایی ورزید.

با توجه به توصیه های معصومین (علیهم السلام) و نظریه های علمی،که عادت را یک عامل روانی برای انجام اعمال و کسب فضیلت هامی شمارند،والدین می‌توانند برای ایجاد و تعویق محبت و عشق اهل بیت (علیهم السلام) به ویژه امام زمان (علیه السلام) از این فن تربیتی بهره جویی کنند و با تکرار و تمرین،محبت و گرایش به امام زمان (علیه السلام) را در کودکان خود تبدیل به یک عادت مثبت نمایند.

از جمله عادت مثبت در این زمینه و موضوع عبارتند از:

  1. عادت به یاد حضرت در شبانه روز.
  2. عادت به خواندن دعاهای کوتاه و بلندی که مربوط به حضرت است.
  3. عادت به انجام کار خیر به یاد حضرت (علیه السلام).
  4. عادت به یاری رساندن به شیعیان و یاوران حضرت به نام حضرت.
  5. عادت به نوشتن و خواندن به یاد حضرت.

یکی از راه ها،پدید آوردن صحنه ها و فضاهایی است که بچه ها در شرایط روحی خاصی قرار بگیرند و بتدریج حس درونی آنان بیدار شود و جذب گردند. چه بسا اگر کودکان (و حتی بزرگان) را به حال خود رها کنیم،به این سمت و جهت کشیده نشوند و به مجالس دعا و توسل نیایند. ولی اگر تربیتی دهیم که در این فضا قرار گیرند،جذب می شوند. مثلاً اردوهای فرهنگی و زیارتی و دیدارها از حرمها،زیارتگاه ها،شرکت در مجالس دینی و دعا و توسل و عزاداری و ملاقات با شخصیت های معنوی و اهل بیتی،ایجاد کننده و یا محکم کننده ی این رشته و رابطه است.

این همه اردوهای سیاحتی و زیارتی در طول سال،به ویژه در تعطیلات تابستانی تشکیل می شود و دانش آموزان مثلاً به قم،شیراز،مشهد،جمکران،مرقد امام و امثال ان می روند،تنها تماشای ساختمان و در و دیوار و گنبد نباشد ،همراه این دیدارها تغذیه ی فکری و روحی شوند و مطلب یاد بگیرند و الگو بگیرند و عشقها و علاقه هایشان را به این خاندان پیوند بزنند. دیدار با شخصیت هایی که تأثیرگذارند ، در صورت امکان حتماً در برنامه ی این سفرها و اردوها قرار بگیرند. شرکت در مجالس باحال همین طور است. قرار گرفتن در جمع دوستداران اهل بیت (علیهم السلام) ، این حسّ و حالت را ایجاد می کند،مثل هر جمع دیگری که فضا و روحیه ی جمعی در افرادی که وارد ان جمع می شوند،موثر است.

مجالس سوگواری و دعا و حضور در حرمها و زیارتگاهها بسیار مهم است. در مجالس عزا و نوحه، عواطف بر محور محبت اهل بیت (علیهم السلام) به جوش می آید،دلها شکسته می شود،اشکها جاری می گردد و گریه،افراد را با خاندان پیامبر گره می زند و مرتبط می سازد.

گریستن در مجالس سوگواری ، دلها و عاطفه ها را هم تلطیف می کند،هم تقویت. در حالت عادی یا فردی،ممکن است نه دل بسوزد ،نه اشک جاری شود،نه انقلاب روحی دست دهد. ولی تأثیر جوّ عاطفی و معنوی یک جلسه و مراسم و حس عمومی و گروهی حاضران را هم آوا می سازد و معبر دل را باز می کند.

این گونه مجالس،اگر در خانه و مدرسه و محله برگزار شود و نوجوانان در برپایی آن و انجام خدمات و کار بر عهده گرفتن و همکاری و… مشارکت داشته باشند،آنان را دوستدار بار می آورد.

زیارت نیز از همین مقوله هاست. هم چنان که دیدار حضوری با یک انسان والا و پاک،حضور در کنار تربیت معصومین (علیهم السلام) و حرمهای مقدس نیز،پاکساز روح است و شوق آفرین. اگر محبت و معرفت باشد،(شوق زیارت) هم در پی آن است و اگر به زیارت رویم،خود زیارت،محبت آور است و زیارت و محبت در یکدیگر تأثیر متقابل می گذارند.

محبت،زیارت را در پی دارد و زیارت،محبت را. نزدیکی مادی و فیزیکی،قرابت روحی را هم به دنبال می آورد. برعکس،گریز و دوری از چنین مراکز و مکان هایی،روح را هم بیگانه و ناآشنا و گریزان می سازد. گاهی که نگاه به حرم و مزار بیفتد ، چشمه ی محبت می جوشد،پس،از تأثیر (تلاقی نگاه و حرم) هم نباید غافل بود.

زیارت]همراه است با سلام دادن به اولیاء الله. اگر زایر بداند که پیامبر یا امام یا هر یک از اهل بیت (علیهم السلام) مدفون در حرم،زایر را می بینند و می شناسند و سلام شان را جواب می دهند ، محبت پیدا می کند. مهم،تفهیم این نکات ظریف به کودکان و نوجوانان است.

حضور در جمع افرادِ بی حال و بی تعهد و هرزه،روح انسان را به آن سمت سوق می دهد. برعکس،حضور در جمع انسان های با معنویت و مراکز مقدس و مراسم آیینی،تقویت کننده ی بیانِ معنویت است.

اگر بعضی گریزانند،شاید به دلیل خجالت ، یا احساس بیگانگی یا به خاطر نچشیدن طعم محبت اهل بیت (علیهم السلام) است. چه بسا اگر بچشند،مشتاق شوند. مثل آنان که از غذایی نمی خورند،چون تا به حال نخورده اند. همین که یک لقمه بخورند و مزه ی آن را بفهمند،ادامه خواهند داد.

ایجاد فضای روحی برای کودکان در رابطه با اهل بیت (علیهم السلام) به این معنی است. تأثیرگذاری از (جو) بسیار نیرومند است. چه جوی که در یک خانه و مدرسه به وجود می آید،چه در سطح یک کشور و جامعه. چه مانعی دارد که (توفیق اجباری) برای آنان فراهم کنیم تا (جذب اختیاری) را در پی داشته باشد؟

گاهی اگر نگاه به یک بقعه و حرم و یا مسجد بیفتد،کشش ایجاد می کند. آیا نمی توان وقف درخت های میوه و توت را برای عموم،در کنار مسجدها و حسینیه ها و بهره مندی رایگان مردم از آن ها را دارای این تأثیر دانست؟ یا این که در قدیم،حیاط برخی مساجد دو در داشت که بعنوان (راه عبور) مردم استفاده می شد،درهمین عبوروتلاقی نگاه نگاهی دلهاجذب فضای روحانی و معنوی مسجد می شد.

حتی ایفای نقش در یک نمایشنامه یا فیلم در قالب یک چهره ی مقدس و در نقش اهل بیت (علیهم السلام) یا وابستگان به این خاندان،خود به خود محبت می آفریند و بازیگر و هنرمند،به آن چهره ها علاقه پیدا می کند. این نیز نوعی ایجاد فضای روحی و معنوی نسبت به اهل بیت (علیهم السلام) است.

نويسنده: سيداميرحسين كامراني راد

پی‌نوشت:

۱٫غررالحکم،ج۳،ص ۳۱۴

۲٫غررالحکم،حدیث ۴۵۶۵

۳٫میزان الحکمه،حدیث ۱۴۵۶

۴٫میزان الحکمه،حدیث ۱۴۵۷۰

۵٫میزان الحکمه،حدیث ۱۴۵۷۵

 

همچنین ببینید

از نهضت حسینی تا جامعه مهدوی (وفاداری)

شب عاشورا، شب تعارف و تعریف و تمجید بی جا نیست، امام نیز تحت تأثیر …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

6 + 2 =