خانه / مناسبت ها / ماه مبارک رمضان / روز شانزدهم ماه مبارک رمضان / آشنایی با ادعیه ماه مبارک رمضان/ دعای افتتاح

آشنایی با ادعیه ماه مبارک رمضان/ دعای افتتاح

دعای افتتاح از دعاهای شب‌های ماه رمضان است که محمد بن عثمان از نایبان خاص امام زمان (عج) آن را نقل کرده است. دعای افتتاح شامل مطالب خداشناسی است و عده‌ای از علما بر آن شرح نوشته‌اند. بند آخر این دعا به این امور اشاره دارد: اظهار علاقه به دولت اسلامی در پرتو ظهور امام مهدی(عج)، بیان هدف حکومت اسلامی و وظیفه شیعیان در قبال آن.

عای افتتاح را سیدبن طاووس در اقبال الاعمال،[یادداشت ۱] شیخ طوسی در مصباح المتهجد،[۱] کفعمی در مصباح[۲] و البلد الامین،[۳] مجلسی در زاد المعاد[۴] و شیخ عباس قمی در مفاتیح الجنان،[۵] نقل کرده‌اند: بنابر منابع، راوی این دعا محمد بن عثمان بن سعید، از نایبان امام زمان (عج) است. گرچه این دعا به حسب ظاهر از امام معصوم (ع) نقل نشده است لکن با توجه به این که ابو جعفر محمد بن عثمان بن سعید عمری از نوّاب خاص حضرت مهدی (عج) بوده و به خواندن این دعا مداومت داشته و نیز با توجه به مضامین عالیه دعا و اعتماد سید بن طاووس، می‌توان اطمینان پیدا کرد که این دعا از ناحیه مبارکه امام عصر (عج) و یا از سایر معصومین (ع) به دست وی رسیده باشد.[۶]

دعا، حمد و ثنای الهی را با این عبارت آغاز می‌کند: «اَللّهُمَّ اِنّی اَفْتَتِحُ الثَّنآءَ بِحَمْدِکَ: بار خدایا من ثنای تو را با حمدت آغاز می‌کنم» به همین سبب نام آن «افتتاح» است.[۷]

مضامین دعا

دعای افتتاح با حمد و ستایش الهی شروع می‌شود و سپس به انتخاب راه صحیح و تأیید الهی، رحمت و غضب حکیمانه الهی، لزوم خوف و رجاء، توفیق عبادت منتّی الهی بر بنده، گناه بنده و دوام فیض الهی، یادآوری نعمت‌های خدا، بقای نعمت‌ها به دست خدا و لزوم تفکر در نعمت‌های خدا می‌پردازد.

در فرازهای دیگر به حکمت تأخیر در استجابت دعا، تکبّر و بی‌توجهّی انسان نسبت به خدا، ارزش انس و مناجات با خدا و به درهای همیشه گشوده رحمت الهی اشاره می‌کند و می‌گوید: خداوند هیچ گاه بنده‌اش را از خود طرد نمی‌کند و درِ رحمت خود بر او نمی‌بندد و او را نومید نمی‌سازد.

فقرات پایانی دعای افتتاح که بر آن بسیار تأکید شده درباره اظهار علاقه نسبت به دولت اسلامی است که در پرتو ظهور حضرت ولی عصر(عج) برقرار خواهد شد. در ضمن جملات این فقره از دعا، هدف حکومت اسلامی و وظیفه ما نسبت به آن نیز بیان شده است. و به ضرورت پند گرفتن از امّت‎های گذشته، و اینکه پیامبر(ص) و ائمه (علیهم السلام) با ارزش‎ترین نعمت‎ها هستند تاکید شده است.

علامه مجلسی در کتاب زاد المعاد آورده است: به سند معتبر، از حضرت صاحب الامر (عج) منقول است که آن حضرت به شیعیان خود نوشتند که در هر شب ماه رمضان این دعا (دعای افتتاح) را بخوانند که دعای این ماه را ملائکه می‌شنوند و برای صاحب آن استغفار می‌کنند[۸] .

شرح‌ها

درباره دعای افتتاح شرح های متعددی نوشته شده است که برخی از آن‏‎ها عبارتند از:

کتاب شرحی که شیخ شهاب الدین محمدبن موسی بزچلوئی اراکی (م ۱۳۱۳ ق) از شاگردان حکیم سبزواری بر دعای افتتاح نوشته است. شرح او از سوی انجمن تبلیغات اسلامی تهران (۱۳۲۴ش) منتشر شده است.

کتاب «بر درگاه دوست»؛ شرح فرازهایی از دعای افتتاح و دعای ابوحمزه ثمالی است. و برگرفته از سخنرانی‌های محمدتقی مصباح یزدی در درس اخلاق است.

ترجمه و شرح دعای افتتاح؛ کتابی از محمد رضا مهدوی کنی.

دعای افتتاح (شرح و ترجمه‌)؛ به‌قلم حمیدرضا مستفید.

درس‌هایی از دعای افتتاح؛ نوشته عبدالحسین طالعی.

پی نوشت:

۱-شیخ طوسی، مصباح المتهجد، ۱۴۱۸ق، ص۴۰۴-۴۰۲

۲-کفعمی، المصباح فی الادعیه، ۱۴۱۴ق، ص۷۷۳-۷۷۰

۳-کفعمی، البلدالامین، ۱۴۱۸ق، ص۲۷۴-۲۷۱

۴-مجلسی، زاد المعاد، ۱۴۲۳ق، ص۸۹-۸۶

۵-قمی، مفاتیح الجنان، ۱۳۶۹ش، ص۳۲۱.

۶-مهدوی کنی، ترجمه و شرح دعای افتتاح، ۱۳۸۶ش، ص۲

۷-مهدوی کنی، ترجمه و شرح دعای افتتاح، ۱۳۸۶ش، ص۲

۸- مجلسی، زادالمعاد، ۱۴۲۳ق، ص۸۶

منبع:ویکی شیعه

همچنین ببینید

نکته‌های ناب/ استمرار دعا

وقتی که دعا استمرار پیدا کند، حتماً اقبال استجابت در این دعا بیشتر است. اگر …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *