خانه / پرونده ویژه امام خمینی (ره) / چگونه امام خمینی را بخوانیم۲

چگونه امام خمینی را بخوانیم۲

امام خمینی(رحمه الله علیه) اندیشمندی بود که در ساحت‌های گوناگون معرفت به تلاش فکری و عملی پرداخت و آثار ارجمندی را در دانشهای مختلف از خود به یادگار گذاشت؛ و بر پایه همین دانش ها به ارائه نظریات و راهبردهای سیاسی و اجتماعی می‌پرداخت. بی‌تردید ورود به این سرچشمه زلال معرفت، نیازمند آشنایی با چند و چون نظام دانایی امام و ویژگی‌ها و ابعاد و منابع مختلف این اندیشه است تا با انتخاب یک روش شناسی دقیق بتوان به فهم و تبیین اندیشه امام پرداخت. بر همین اساس، در این گفتار به برخی از وجوه کلی اندیشه امام اشاره می شود.

۱- ویژگی‌های اندیشه امام

اندیشه هر متفکری دارای امتیازات و ویژگی هایی است که از دیگر نظریات متمایز می شود. بر این اساس اندیشه امام دارای ویژگی هایی است که با توجه به آنها، می توان به بررسی اندیشه وی پرداخت. این ویژگی ها عبارتند از:

۱-۱٫ هدایت محوری

امام خمینی(ره) در نقش یک عالم دینی و مرجع قلبی مردم، وارد نظریه پردازی و عمل سیاسی – اجتماعی گردید و بنا بر مشروعیت دینی، اولاً و بالذات به احیای دین و معارف اسلامی اهتمام داشت از این رو او مهمترین ویژگی رسالت خویش را در عرصه علم و عمل، بر پایه هدایت ترسیم می کند. در اندیشه و عمل سياسي حضرت امام(ره) عنصر خير خواهي نقش برجسته‌اي دارد. (۱) حضرت امام با نقد دو دیدگاه: مکتب زور و قدرت و مکتب انظلام حرکت سیاسی و اجتماعی خود را بر اساس خیر خواهی و هدایت گری تشریح می کند. ایشان در نقد روش رفتار سیاسی زورمدارانه برآمده از مکاتب سیاسی غرب می گوید:

«اگر می بینید سیاست مداران جهان و پیروان فریب خورده مکاتب غرب و شرق، تنها با زبان زور با مخالفین مواجه می شوند، برای این است که زبان دیگری بلد نیستند. در مکتب های ساخته فکر ناقص بشر قاصر جز زور گویی، قلدری و تخاصم راه دیگری نشان داده نمی شود و این در لسان قرآن از خصلت های اهل جهنم است.»(۲)

ایشان در مقابل آن دو دیدگاه به تبیین مکتب هدایت و خیر خواهی اشاره می کند و رفتار سیاسی و حرکت اجتماعی انبیا را در این راستا تبیین می کند. در پارادایم مکتب هدایت، سياست به معناي تدبير و هدايت جامعه از دنيا به سوي آخرت، به منظور تقرب به خداي متعال است. چنين سياستي به انبياء ائمه و علماي واجد شرايط اختصاص دارد. (۳) از این رو تلاش‏هاى اصلاحى بايد به هر چه نزديك‏تر شدن انسان به خدا و الهى‏تر شدن جهت روابط ميان افراد و ساختارهاى اجتماعى، اقتصادى و فرهنگى و سياسى است تا در بستر فراهم آمده در جامعه سالم و به سامان، انسان الهى رشد كند و به هدف والاى آفرينش دست‏يابد. امام(ره) در تبیین این پارادایم می گوید:

«… باید توجه کنید که وظیفه ما اقتضا می کند که در قدم اول با زبان ملایم، با زبان پند و اندرز با افراد مواجه شویم، خواه شاه باشد یا شبان. وظیفه علما در قدم اول ارشاد است و در این وظیفه نباید میان انسان ها، از نظر مقام، موقعیت و منصب فرق بگذارند. وظیفه علما همان وظیفه انبیاست. انبیای الهی آمده اند تا دست انسان ها را بگیرند و آنها را از لجن زار مادی و دنیوی نجات دهند. اینکه می بینید خداوند متعال به حضرت موسی می فرمایند: «فَقُولا لَهُ قَوْلاً لَيِّناً لَعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشَى»(۴) برای این است که هدف، نجات انسان ها می باشد و در این هدف مقدس، میان فرعون با دیگران تفاوتی نیست…. اسلام مکتب انسان سازی است، انبیا و اولیا و به دنبال آنان علما، مسئولیت دارند در راه هدایت بشر بکوشند و تا آنجا که راه هدایت و امید بازگشت گمراهان باشد، با آنها با تندی، درشتی و خشونت برخورد نکنند.»(۵)

شگرد اصلي امام خميني(ره) در طول حیات علمی و سیاسی مبتنی بر هدايت‌گري با روش‌هاي ارسال پيام، سخنراني، مصاحبه هاي مطبوعاتي و تربيت شاگردان بوده است.(۶)  از این رو اندیشه و رفتار سیاسی- اجتماعی حضرت امام(ره) از آغاز تا انجام از طریق این مبنای فکری شکل گرفته است.

 

منابع:

  1. ر. ك: غلامعلي رجايي، برداشت‌هايي از سيره امام خميني؛ جوادي آملي، ولايت فقيه، ص۲۹۵٫
  2. سید حمید روحانی، نهضت امام خمینی، ص۱۲٫
  3. نجف لک زایی، انديشه سياسى صدر المتالهين، ص۸۰٫
  4. طه، آیه:۴۴٫
  5. سید حمید روحانی، نهضت امام خمینی، دفتر اول، ص۱۲٫
  6. ر. ك: غلامعلي رجايي، برداشت‌هايي از سيره امام خميني.

همچنین ببینید

راهبردهای اسـاسی در رفع شبهات و پاسخگویی به سؤالات از منظر امام خامنه ای

پاسخ‌گویی به شبهات و سوالات اساسی و عمده‌ای كه در ذهن افراد جامعه، شكل می‌گیرد …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

+ 8 = 13