خانه / پرونده ویژه امام خمینی (ره) / چگونه امام خمینی را بخوانیم۴

چگونه امام خمینی را بخوانیم۴

امام خمینی(رحمه الله علیه) اندیشمندی بود که در ساحت‌های گوناگون معرفت به تلاش فکری و عملی پرداخت و آثار ارجمندی را در دانشهای مختلف از خود به یادگار گذاشت؛ و بر پایه همین دانش ها به ارائه نظریات و راهبردهای سیاسی و اجتماعی می‌پرداخت. بی‌تردید ورود به این سرچشمه زلال معرفت، نیازمند آشنایی با چند و چون نظام دانایی امام و ویژگی‌ها و ابعاد و منابع مختلف این اندیشه است تا با انتخاب یک روش شناسی دقیق بتوان به فهم و تبیین اندیشه امام پرداخت. در مقالات پیشین برخی از وجوه کلی اندیشه امام بررسی شد و در ادامه چند مورد دیگر را با هم مطالعه می‌کنیم:

۲- منابع اندیشه امام

امام خمینی(ره) به عنوان یک اندیشمند مسلمان و مجتهد اسلام شناس  بر پایه سنت علمی رایج حوزه های علمیه به منابع و ادله چهار گانه اجتهاد پایبند است و بر آن تکیه می کند. این منابع عبارتند از:

۱-۲٫ قرآن کریم؛

۲-۲٫ سیره و حدیث رسول اکرم(ص) و اهل بیت مطهر(ع)؛

۳-۲٫ میراث علمی گذشتگان و علمای سلف؛

۴-۲٫ عقل.

۵-۲٫ یکی دیگر از منابع اندیشه امام(ره) را می توان شرایط اجتماعی و تجربه های شخصی ایشان دانست. ایشان در طول حیات پربار خود از کودکی در شرایط مختلف سیاسی و اجتماعی قرار داشته و با الهام از شرایط اجتماعی و تجربیات شخصی به تولید علم و اندیشه دینی پرداخته است. نکته بسیار مهم در فهم اندیشه امام این است که امام خميني در گفتار و نوشتار خود متن آيات و روايات را به ندرت ذكر مي كرد به طوري كه گاهي در يك سخنراني حتي يك آيه هم تلاوت نمي كرد. اما با اندكي تامل در بيانات ايشان به خوبي مشخص مي شد كه عمده اين سخنان داراي مضامين قرآني و مستند به كتاب و سنت است به گونه اي كه روح آيات و روايات در الفاظ و كلمات امام موج مي زد. شايد بتوان گفت معنويت و جذابيت فوق العاده اي كه در سخنان دلنشين حضرت امام (ره) بود عمدتا ناشي از سريان و جريان حقيقت آيات و روايات در عبارات ايشان بود.

۳- حوزه های تخصصی امام

هر دانش و انديشه‏اى لاجرم بر منابعى ويژه براى تأمين شناخت‏شناسى خود نيازمند است تا بتواند با اعتبار بخشيدن به ملاك‏هاى دانايى خود، در برابر هجوم‏هاى شكّاكيّت مقاومت كند. اندیشه های امام خمینی ریشه در تخصص های ایشان دارد. به یقین یکی از وجوه موفقیت امام(ره) و جامعیت افکار و آینده نگری ایشان را می توان در جامع معقول و منقول بودن  ایشان جستجو کرد. مهمترین تخصص های امام عبارتند از:

۱-۳٫ فقه

امام خمینی(ره) فقیهی عالی مقام و مجتهدی ژرف نگر و مرجع تقلید بزرگ جهان تشیع بود که در فنون مختلف فقهی و اصولی گوی سبقت را از هم عصران خویش ربوده بود و در این حوزه تخصصی به نوآوری های فراوانی پرداختند.(۱) شخصیت و تخصص فقهی امام(ره) اظهر از شمس است که نیازی به توضیح بیشتر داشته باشد.

۲-۳٫ فلسفه

به یقین شخصیت و گفتمان سیاسی امام خمینی(ره) در تفقه اجتهادی و رهبری انقلابی اسلامی و تأسیس جمهوری اسلامی ایران ریشه در حکمت متعالیه دارد.(۲) امام خمینی(ره)، ادامه فیلسوفان بزرگی همچون فارابی، اخوان الصفا، ابن سینا، خواجه نصیرالدین طوسی، میرداماد، صدرالمتألهین است که بیش از بیست سال به تدریس حکمت و فلسفه اسلامی اشتغال داشته اند.(۳)

مقام معظم رهبری می فرماید:«امام(رضوان اللَّه عليه) چكيده و زبده‌ى مكتب ملاصدراست؛ نه فقط در زمينه‌ى فلسفى‌اش، در زمينه‌ى عرفانى هم همينجور است.»(۴)

۳-۳٫ عرفان

امام خمینی(ره) با تلمّذ طولانی در محضر عارف کامل مرحوم آیت الله میرزا محمد علی شاه آبادی، به سیر اسفار اربعه پرداخته و توانستند با عروج از مدارج و معارج عرفانی و شهودی، عارفی بی بدیل و در سلسله واصلان روشن ضمیر کوی دوست گردد.(۵) و به اعتقاد برخی صاحب نظران عرفان پژوه، امام(ره) در آثار عرفانی خود حق مطالب عرفانی را ادا نموده است.(۶)

 منابع:

  1. ۱٫ جوادی آملی، بنیان مرصوص، ص۲۴۸٫
  2. امام خمینی در نامه به گورباچف راه برون رفت از بحران های سیاسی – اجتماعی را در رجوع به مبانی فلسفی فارابي، ابن سینا، سهروردی، حکمت متعاليه صدر المتألهين و محي الدين بن عربي معرفی می کند. همچنین: ر. ک: عبدالله جوادی آملی، سیاست متعالیه، سیاستی متعالی، در: سیاست متعالیه از منظر حکمت ص۱۲۵، ۱۷۰؛ علیرضا صدرا، روش شناسی حکمت متعالیه و تأثیر آن بردانش سیاسی، همانجا، ص۴۱۴؛ عماد افروغ، تبیین فلسفی انقلاب اسلامی براساس حکمت متعالیه، همانجا، ص۴۴۶٫
  3. علی اکبر ضیایی، نهضت فلسفی امام خمینی، ص۷- ۱۶؛ رضا لک زایی، سیاست و سعادت در اندیشه حکیم متأله، حضرت امام خمینی(ره)، ص۱۳۹٫
  4.  بیانات رهبر معظم انقلاب در دیدار جمعی از اساتید،فضلا،مبلغان و پژوهشگران حوزه های علمیه کشور۸/۹/۸۶
  5. جوادی آملی، بنیان مرصوص، ص۷۳٫
  6. سید جلال الدین آشتیانی، مقدمه مصباح الهدایه الی الخلافۀ و الولایۀ، ص۱۰٫

همچنین ببینید

امید به آینده ای روشن

حجت الاسلام و المسلمین سید مهدی موسوی انسان براي هر حركت و اقدامي ‌نيازمند اميدو …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

72 + = 78