معرفی کتاب/ رمان قدیس

غبارروبی از سیمای مرد اول تاریخ

قدیس می‌خواهد برای مدیریت انسانی امروز، نه فقط در دنیای اسلام که در سراسر گیتی یک نسخه خوب و مطمئن ارائه کند و آن، حکومت علی (ع) است که پس از ۱۴ قرن، هنوز به عنوان نسخه منحصر به‌فرد، تازگی خود را حفظ کرده است.

رمان «قدیس» نوشته ابراهیم حسن‌بیگی، یکی دیگر از آثار داستانی این قصه‌نویس باسابقه است که بعضی آن را در زمره رمان‌های آیینی جای داده‌اند؛ هرچند که نگارنده این مطلب، درباره آیینی بودن این اثر تردید دارد و بیشتر آن را یک اثر تحلیلی ـ تاریخی قلمداد می‌کند.

«قدیس» داستان دلدادگی یک کشیش مسیحی است که در مسکو زندگی می‌کند. او کتاب‌ها و آثار خطی و قدیمی بسیاری دارد و به این کار عشق می‌ورزد. وقتی یک نسخه قدیمی از مردی تاجیک به دست او می‌رسد، علاقه‌مند می‌شود که کتاب را از او بخرد، اما مرد تاجیک کشته می‌شود و از اینجا به بعد، کشیش روسی پا در مسیری می‌گذارد که به شناخت امام متقین، امیرالمؤمنین، علی (ع) منتهی می‌شود.

کشیش به خاطر حفظ جان خود مجبور به ترک مسکو می‌شود و به بیروت می‌رود. او کودکی‌ها و بخشی از عمرش را در این شهر گذرانده و پسر، عروس و نوه‌اش در آنجا زندگی می‌کنند. علاوه بر این، او در پایتخت لبنان، دوستان و محققان فراوانی از جمله «جرج جرداق» نویسنده کتاب «الامام علی صوت‌العداله‌الانسانیه» را دارد که می‌توانند در کشف شخصیت امام علی (ع) به او کمک شایانی کنند.

این کشیش روسی با مطالعه آثار فراوانی از نویسندگان مسیحی و اهل تسنن، امیر مؤمنان را به نیکی می‌شناسد و از موعظه‌ها و پندهای آن امام در سخنرانی‌های خود استفاده می‌کند. او همچنین، سخنان شیوای حضرت علی (ع) را سرلوحه زندگی خود قرار می‌دهد و توصیه‌هایی در باب مرگ و جهان پسین به فرزندش دارد.

داستان با دستگیری جنایتکارانی که به خاطر به دست آوردن نسخه خطی، هم دست به قتل مرد تاجیک زده و هم از کلیسا و منزل کشیش سرقت کرده‌اند، خاتمه می‌یابد و کشیش که آرامش از دست رفته را بازیافته است، همراه با همسرش به مسکو برمی‌گردد؛ گویی که او تعالیم علی (ع) را به عنوان بهترین و ارزشمندترین سوغات بیروت به خانه برده است؛ چرا که چمدان حاوی کتاب‌ قدیمی و سایر آثار خریداری شده از سوی کشیش در فرودگاه جابه‌جا شده و او با چمدان دیگری به خانه رفته است.

«قدیس» دارای سوژه‌ای بکر و تازه است. چرا که تاکنون و به طور معمول، معرفی پیشوایان معصوم در داستان‌ها و رمان‌های ایرانی به شکلی نه چندان دلچسب انجام شده و عمدتاً نویسندگانی در این وادی دست به قلم برده‌اند که در حوزه داستان، توان شایسته و درخور توجهی نداشته‌اند. آنها بیش از آنکه یک اثر داستانی خلق کرده باشند، دست به ساده‌نویسی تاریخ زده و چیزی بر ادبیات ما نیفزوده‌اند. قدیس اما یک رمان نسبتاً خواندنی به حساب می‌آید که اگر برخی ضعف‌های آن را کنار بگذاریم، در جهان داستان هم حرف‌های تازه‌ای برای گفتن دارد.

قدیس از کاستی‌هایی رنج می‌برد که برخی از آنها در تنظیم و ارائه محتوا به مخاطب و برخی در آماده‌سازی کتاب رخ نشان می‌دهند. مایلم به دلیل شدت ضعف‌های کتاب در حوزه ویرایش و نمونه‌خوانی کتاب، ابتدا به این ضعف‌ها و اشکالات بسیار بسیار فراوان اشاره کنم که مطالعه کتاب را با دشواری روبرو می‌کند. دارا بودن غلط‌های املایی، تایپی و ویرایشی، نه تنها بعضی مفاهیم را دچار مشکل کرده است که وقفه‌های فراوانی در خوانش آن به وجود می‌آورد. دامنه این غلط‌ها حتی تا منابع کتاب هم پیش رفته و «مهدی» کاموس، نویسنده کتاب «حکایت‌های شنیدنی از زندگانی امام علی (ع)» به اشتباه «صمدی» کاموس و دکتر سیدجعفر شهیدی، نویسنده کتاب «زندگی امیر مؤمنان علی» به غلط سیدجعفر شمیری درج شده است!

اما در ارائه محتوا، نویسنده گاهی داستان کشیش را ـ که به ظاهر، قصه اصلی و جریان‌دار رمان است، اما در مقابل داستان مظلومیت علی (ع) داستان فرعی و حاشیه‌ای به شمار می‌رود ـ به کلی فراموش می‌کند. نه اینکه حلقه کار از دست نویسنده خارج شده باشد، بلکه ماجراهای تاریخی آنقدر دنباله‌دار و تو در تو تعقیب می‌شود که نویسنده خود را در فضای داستان اولیه نمی‌بیند و زمانی طول می‌کشد تا بتواند به داستان کشیش بازگشت کند. در حالی که حسن‌بیگی می‌توانست با توزیع بهتر حوادث تاریخ زندگی و حکومت امیر مؤمنان و ارائه منطقی‌تر آنها، خواننده را با قطعات کوچک‌تر و هضم‌پذیرتری از تاریخ اسلام روبرو کند.

نویسنده «قدیس» در این رمان، اوضاع کنونی جهان اسلام را نیز به نقادی می‌نشیند و پادشاهان فعلی سرزمین‌های عرب را، مردانی از خاندان معاویه با همان شیوه‌های کشورداری معرفی می‌کند. حسن‌بیگی، نه به عنوان یک رمان‌نویس که به عنوان یک متفکر، نظرات خود را درباره ضرورت حفظ اخلاق و جوانمردی در مدیریت جامعه از زبان کشیش مسیحی مطرح می‌کند، اما رمان او آنقدر هوشمندانه نیست که نسبت به پدیده‌ای مانند بیداری اسلامی آینده‌نگری داشته باشد؛ چرا که به احتمال فراوان، این اثر، قبل از به راه افتادن موج بیداری در کشورهای عرب نوشته شده و خواندن آینده و پیش‌بینی تحولات اجتماعی ـ‌ سیاسی در دنیا از سیاستمداران برمی‌آید نه نویسندگان!

«قدیس» رمانی است که می‌شود آن را به تمام دوست‌داران داستان پیشنهاد کرد؛ چرا که نویسنده بدون دست و پا زدن در شیوه‌های نوین و خسته‌کننده داستان‌نویسی امروز، یک اثر سرراست، جذاب و پرمحتوا به مخاطب ارائه کرده و برای ایجاد جذابیت در آن، حتی از تعلیق‌ها و گره‌های معمول در داستان‌های پلیسی نیز بهره برده است.

«قدیس» در ۳۰۰ صفحه و با بهای ۷۲۰۰ تومان از سوی کتاب نیستان در زمستان ۹۰ رهسپار بازار نشر شده است.

 

همچنین ببینید

سی روز، سی گفتار | بیست و یکم: برنامه تربیتی امیرمؤمنان

برای این‌که از امیرالمؤمنین درس بگیریم، یک بُعد از ابعاد فعالیت همه‌جانبه امیرالمؤمنین را عرض …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

Solve : *
16 + 2 =