خانه / الگوی تعالی / تربیت جسمانی

تربیت جسمانی

دخترها در سن هفت سالگی برنامه ی آمادگی جسمانی خود را شروع می کردند و تا زمان ازدواج در محل های عمومی به حرکات ژیمناستیک می پرداختند. پسرها تنها تا سن شش سالگی مجاز به سکونت در خانه بودند و پس از آن باید برای سکونت و کسب مهارت های جسمانی به سربازخانه های عمومی می رفتند. کودکان و نوزادان تازه متولد شده ای که ضعیف بوده و یا معلوليت داشتند در محلى رها مى‌شدند تا تلف شوند. این ها همه در یونان اتفاق می افتاد. یونان باستان. جایی که شاید بتوان آن را مهد توجه به تربیت جسم دانست. علت توجه زیاد یونانی ها به جسم و تربیت جسم هم عقیده ای بود که کمال انسانیت را در وحدت جسم و روح می دانست. در مقابل این دیدگاه می توان رهبانیت مسیحیت را دید. سال ها بعد از ظهور مسیحیت، روحانیون و راهبان مسیحی، کمال جدیدی برای انسان در نظر گرفتند که عبارت بود از تحقیر جسم و ماده و توجه تام به مجردات. اساس این تفکر هم اعتقاد به استقلال کامل جسم و روح از یکدیگر بود. از آن زمان، ریاضت جسم و توجه نکردن به نیازهای بدن اوج گرفت. با ظهور اسلام و ارائه ی بهترین نظام تعلیم و تربیت، پرونده ی مفصل و قابل توجهی برای جسم و تربیت جسمانی باز شد. توجهات خاص قرآن کریم و در کنار آن، سیره و روایات پیامبر و اهل بیت علیهم السلام نسبت به تربیت جسمانی، حاکی از اهمیت والای جسم و تربیت آن در متن دین است. قرآن کریم در مقام مدح و فضیلت طالوت، نیروی جسم و قدرت او را از امتیازات و کمال او می شمارد. در داستان حضرت شعیب و حضرت موسی نیز، توان جسمی و قدرت حضرت موسی از جمله صفات برگزیده ی او شمرده شده است. در روایات نیز انسان مومنی که دارای جسمی توانمند است مورد مدح قرار گرفته و او را به درخت خرما مثال زده اند. در مقابل آن، مومن ضعیف به زمین سخت تشبیه شده و به شدت مورد مذمت قرار گرفته است.

علت توجه خاص دین به تربیت جسمانی، به معنای هدف و غرض مستقل بودن جسم و تربیت آن نیست. پرورش جسم و تربیت بدن مقدمه ای ست برای تربیت روح و عقل. در کنار این هدف می توان به این موارد نیز دست یافت:

یک: جسم سالم و توانمند قادر به انجام عبادات و کارهایی خواهد بود که او را به خدا نزدیک می کند. عبارت «قوّ علی خدمتک جوارحی» در دعای کمیل نیز گویای همین مطلب است.

دو: انسان توانمند و سالم، سلامتی و قدرتش را صرف گره گشایی از مشکلات افراد جامعه و گرفتن دست افتادگان می کند. یکی از علت های برگزیده شدن طالوت و فرمانده شدنش نیز قدرت جسم و توانمندی او بود.

سه: اهمیت به جسم و تربیت جسمانی، انسان را برای کسب کرامت های اخلاقی آماده می کند و ظرفیت روحی انسان را بالا می برد. انسان بی حس وحرکت، از کرامت های اخلاقی بی بهره بوده و مرده ای بیش نخواهد بود.

چهار: غافل نبودن از تربیت جسم، بدن را در مقابل انواع میکروب ها و امراض، مقاوم و قدرتمند کرده و بدن را سالم نگه می دارد. به دنبال سلامت بدن، نشاط و طراوت و سرزندگی خواهد آمد. نشاط و سرزندگی نیز از عوامل موفقیت یک فرد در کارهایش خواهند بود.

علاوه بر این، خستگی، خمودی و کسالت از انسان دور می شود، که؛ ز نیرو بود مرد را راستی/ ز سستی کژی زاید و کاستی. خمودی و کسالت موجب تنبلی و افسردگی شده و این هر دو در کلام امام صادق علیه السلام به عنوان کلید هر بدی نام برده شده اند.

مقام معظم رهبری نیز در همین راستا فرموده اند: «هسته ی اصلی در ورزش، تربیت و پیشرفت جسمانی است. آدم های مریض، آدم های بی حوصله، آدم هایی که توانایی ها و قدرت هایی را که خدا در جسم یک انسان گذاشته، اصلاً نمی شناسند، چه برسد به اینکه بخواهند آن را در میدان های عمل بروز بدهند، خیلی از آن ها امید کاری نمی شود داشت.»

به طور کلی تربیت جسمانی ، متربی را برای فعالیت های دیگر آماده می سازد و زمینه شکوفایی جوانب مختلف روحی و معنوی، عقلانی و اخلاقی انسان را فراهم کند. از این رو در مباحث تربیتی نسبت به جسم، نیازهای جسم و تربیت آن باید توجه خاصی داشت. در این میان توجه به تربیت جسم در سنین کودکی و نوجوانی از اهمیت بیشتری برخوردار است. علاقه ی زیاد کودک و نوجوان به فعالیت های بدنی و بازی، نشان از وجود ضرورت این امر در نهاد آن هاست. نه تنها در متون دینی که در سفارش های دانشمندان و روانشناسان امروزی نیز به این مهم سفارش های زیادی شده است. آلفردآدلر روانشناس معروف می گوید: «هرگز نباید به بازی به عنوان روشی برای وقت کشی نگاه کرد.» گری لندرث اظهار می دارد که «بازی کردن برای کودک مساوی است با صحبت کردن برای یک بزرگسال. بازی و اسباب بازی، کلمات کودکان هستند.» امروزه برای درمان برخی از بیماری های کودکان و نوجوانان نیز از «بازی درمانی» استفاده می شود.

نباید از یاد برد که توجه به بدن و تربیت جسمانی از ضروریات مباحث تربیتی است و این فرمایش پیامبر رحمت است که “بدن حقوقی بر گردن انسان دارد که باید آن ها را ادا کرد و به آن ها رسیدگی کرد.”

 

نویسنده:اميرحسين شجاعي

همچنین ببینید

کرامت؛ اولین اصل تربیت

یاسر حسین‌پور آموزه‌های شریعت را از جهات گوناگون، می‌توان به دسته‌های مختلفی تقسیم کرد. یکی …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

Solve : *
14 + 29 =