خانه / تربیت / چشم چراني، آثار و راهكارهاي درمان ۱

چشم چراني، آثار و راهكارهاي درمان ۱

چشم چراني متاسفانه يکي از بيماري ها و عادت هاي ناپسندي است که برخي از افراد جامعه به دلايل مختلف بدان دچار مي شوند. به منظور مبارزه با اين عادت ناپسند, اولا لازم است نسبت به مفهوم, آثار و عواقب و زمينه هاي بروز آن آگاهي بدست آورد و سپس از راهکارهاي عملي براي کنترل آن سود جست. در نوشته زير تقريبا تمامي آنچه شما در زمينه کنترل چشم و درمان چشم چراني بدان نياز داريد, آمده است که اميدواريم مفيد باشد.

معناي چشم چراني

چشم چراني در مقابل غض بصر و چشم پوشي, به معناي نگاه خيره و شهوت آلود به نامحرم است که با انگيزه لذت طلبي جنسي انجام مي‌شود. ما در روابط اجتماعي خود با ديگران چه جنس مخالف يا موافق به طور طبيعي با آنها ارتباط حضوري و کلامي داريم و به آنها نگاه مي‌کنيم, نگاهي که به هيچ وجه در آن بحث تحريک شهوت و لذت جنسي مطرح نيست, اين نگاه‌ها داخل در مقوله چشم چراني نيستند, ولي نگاه‌هاي ادامه‌داري که با انگيزه لذت جنسي انجام مي‌شود و به تحريک شدن غريزه و ميل جنسي مي‌انجامد, تحت عنوان چشم چراني تعريف مي‌شود. در قرآن کریم نیز آمده است:  «قل للمومنين يغضوا من ابصارهم » به مومنين بگو چشم‌هاي خويش را بپوشانند. يغضوا از ماده “غض” به معني نگاه و صوت کوتاه مي‌باشد و نقطه مقابل آن خيره نگاه كردن و صدا را بلند كردن است. منظور اين است كه انسان به هنگام نگاه كردن معمولاً منطقه وسيعي را زير نظر مي‌گيرد؛ هر گاه نامحرمي در حوزه ديد قرار گرفت، چشم را چنان فرو گيرد كه آن نامحرم از منطقه ديد مستقيم و عميق او خارج شود, يعني به او نگاه خيره نكند اما راه و چاه خود را نيز ببيند. درحديثي كه ويژگي هاي رسول گرامي اسلام ـ صلي الله عليه و آله ـ را توصيف مي‌كند چنين آمده است ” « و اذا فرح غض طرفه »” وقتي كه خوشحال مي‌شد چشمانش را به صورت نيمه بسته در مي‌آورد . مرحوم مجلسي اين جمله را در بحارالانوار چنين تفسير كرده است: پلك چشم را مي‌شكست و سر را پايين مي‌انداخت و چشمها را نمي‌گشود, چنين مي‌كرد تا از سبكسري و سرمستي به دور باشد. پس غض بصر يعني كم كردن نگاه و خيره نشدن.

چشم پوشي, وظيفه شرعي يک مسلمان

قرآن کريم غض بصر و چشم پوشي از نگاه به نامحرم را وظيفه مسلمانان اعلام کرده و به زن و مرد توصيه کرده است که مواظب چشمان خود باشند. قرآن کريم مي‌فرمايد: به مؤمنان بگو چشمان خود را فروبندند و دامن خود را حفظ كنند، اين براي آنها پاكيزه‌تر است و خدا به آنچه مي‌كنند،آگاه است. قُل لِلمؤمِنينَ يغُضُّوا مِنْ اَبْصارِهِمْ وَ يَحفَظُوا فرجَهُمْ ذلِكَ اَزْكي لَهٌم اِنًَّ اللهَ خَبيرٌ بِما يَصْنَعونَ (۱)
و پس از آن فرمود: به زنان با ايمان بگو چشمانشان را (از نامحرم) فرو بندندو دامن خود را حفظ كنند. وَ قُلْ لِلْمؤمِناتِ يَغْضُضنَ‌مِنْ اَبْصارِهنَّ وَ يَحفَظنَ‌ فُروجَهُنًّ…(۲)پس خواست قرآن رعايت عفت عمومي براي زن و مرد است واين كار را وظيفه ضروري و واجب مومنين شمرده شده است.

نگاه كردن مرد به بدن زن نامحرم چه با قصد لذّت و چه بدون آن حرام است و نگاه كردن به صورت و دستها، اگر با قصد لذّت باشد،حرام است، بلكه احتياط واجب آن است كه بدون قصد لذت هم نگاه نكنند و نيز نگاه كردنزن به بدن مرد نامحرم حرام است(۳)

در روانشناسي ديني نيز ارتباط نزديكي ميان نگاهداري چشم از نامحرم و نگاهداشتن دامان از آلودگي به زنا وجود دارد .

اما در مورد چرايي تقدم غض بصر بر حفظ فرج سيد قطب مي‌نويسد: « حفظ فرج پي آمد طبيعي خواباندن چشم است و گامي است در استواري اراده و هوشياري در حفاظت از افتادن در گناه و تسلط بر خواهشهاي نفساني، از اين رو بين آن دو، در يك آيه جمع كرده تا نشان دهد يكي سبب و ديگري نتيجه آن است. و هر دو گامهايي هستند پي در پي در صفحه دل و صحنه زندگي! (۴)

بيماري چشم چراني

از نظر روانشناسان و عالمان اخلاقي, چشم چراني هنگامي که به صورت يک عادت مزمن در مي آيد, يک بيماري رواني تلقي مي شود و همانطوري كه بيماري ساديسم نقطه مقابل بيماري مازوشيسم است،شهوت و بيماري چشم چراني نيز نقطه مقابل بيماري خودنمايي است. خودنما فردي است كه خود را در معرض ديد ديگران قرار مي‌دهد و چشم چران كسي است كه ازتماشا ونگاه به ديگران لذت مي‌برد. خودنمايي در زنها به نسبت بيشتري ديده مي‌شود . در حالي كه بيماري چشم چراني در مردها بيشتر رايج است. زن ها بيشتر از لمس لذت مي‌برند و مردها از نگاه و اين مربوط به تفاوتي است که در آستانه تحريک آن ها وجود دارد.

زناي چشم

اسلام براي پاكدامني پيروان خويش حتي نگاه ريبه و شنيدن سخنان نامحرم را نيز اگر از روي غرض باشد، ممنوع كرده است. اين خود هشداري بجا و حساب شده است كه تماس نامشروع با نامحرمان را کنترل و محافظت ميکند. البته رويارويي جدّي و ضروري و بدون هيچ گونه غرض، آنهم با حجاب كامل اسلامي و با رعايت ادب و ساير مسايل اخلاقي اشكالي ندارد.
پيامبر اكرم ـصلي الله عليه و آله ـ فرمود: درمورد رابطه نامشروع براي هر عضوي از آدمي سهمي از زنا است؛ زناي چشم، نگاه كردن، زنايزبان، سخن گفتن و زناي گوش ها، شنيدن حرام است. لِكُلِ عُضْوٍ مِنِ ابْنِ ادَمَ حَظّاً مِنَ الزِّنا فَالْعَينُ زِناهُ النَّظَرُ وَ لِّسانُ زِناهُ الْكَلامُ وَ‌الأُذُنان زِناهُما السَّمْعُ(۵)
همچنين درباره شوخي كردن با نامحرم فرمود : هر كسي با زن نامحرمي شوخي كند براي هركلمه اي كه با او در دنيا سخن گفته، هزار سال در جهنم زنداني مي‌شود. مَنْ فاكَهَ بِامْرَأَةٍ لا يَمْلِكُها حُبِسَ بِكُلِّ كَلِمَةٍ كَلَّمَها فِي الدُّنيا اَلْفَ عامٍ فِي النّارِ…(۶)
حضرت علي ـ عليه السلام ـ به نقل از انجيل مي فرمايد : « در تورات نوشته شده زنا نكن ، ولي من مي گويم اگر حتي با نظر شهوت آلود به كسي نگاه كني همان وقت در دلت با او زنا كرده اي . (۱۸). و نيز مي فرمايد: « نابينا بودن بهتر از نگاه هاي نامشروع است » پس فاصله بين نگاه و گناه اندك است

عوامل بروز بيماري چشم چراني

محروميت جنسي

 ويلهم اشتگل محروميت هاي جنسي را عامل اين بيماري دانسته و مي گويند : محروميت هاي جنسي باعث مي شود كه (لي يبدو) در اعصاب چشم متمركز شود، با اين تمركز، بستگي عصب چشم با اعصاب جنسي توسعه يافته وشخص از چشم چراني لذت مي برد و با ديدن اندام جنس مخالف تحريك مي شود. (۷)

 خود نمايي زنان

بيشترين عامل بروز اين بيماري در مردان حس خودنمايي در زنان است. مردان به طور طبيعي نسبت به زيبايي و اندام جنس مخالف حساس اند و زنان بد يا بي حجاب با خودنمايي در عرصه جامعه اين گرايش مردان را تحريک مي نمايند. در تفاسير شيعه وسني ذيل آيه ۳۰ سوره نور, نقل كرده اند كه: «روزي در هواي گرم مدينه، زن جواني در حالي كه روسري خود را به پشت گردن انداخته و دور گردن و بناگوش او، پيدا بود، از كوچه اي عبور مي كرد، مرد جواني از انصار، آن حالت را مشاهده كرد و چنان غرق تماشا شد كه از خود و اطرافش غافل گرديد و به دنبال آن زن حركت نموده تا اين كه صورتش به شي اي اصابت كرد و مجروح گرديد، هنگامي كه به خود آمد، خدمت پيامبر رفت و جريان را براي او بيان داشت، اين جا بود كه آيات سوره مباركه نور در مورد پوشش زنان نازل گرديد(۸)
قرآن کريم براي رفع اين معضل اجتماعي در آيات شريفه سوره نور، از يك طرف مؤمنان اعم از زنان و مردان را مخاطب قرار داده دستور مي دهد كه نگاه هاي خود را كوتاه ساخته و به نامحرم خيره نشوند و از فساد و آلودگي دوري كنند و از سوي ديگر به خانم ها دستور مي دهد پوشش مناسب را رعايت كرده و زيورآلات خود را آشكار نسازند. تا حوادث نظير حادثه اي كه آيه در ارتباط با آن نازل شده است، اتفاق نيفتد و جوانان از خود بي خود نشده و دنبال زنان و دختران نامحرم راه نيفتند و امنيت و آرامش خود و ديگران را خدشه دار نسازند.
در سوره احزاب نيز در يك جا به خانم ها دستور مي دهد: «در محاورات روزمره حالت عادي داشته و با ناز و كرشمه و طنازي صحبت نكنيد و در كوچه و خيابان با بدن هاي نيمه عريان و لباس هاي بدن نما، ظاهر نشويد.»(۹) چند آيه بعد مي فرمايد: «با چادر و مقنعه اندام خود را بپوشانيد.»(۱۰) تمام اين برنامه و تأكيدها براي آن است كه مردم، زن ها را به عنوان افراد عفيف و پاكدامن بشناسند و موجبات آزار و اذيت آنان را فراهم نسازند(۱۱). و چشم طمع ندوزند.(۱۲) و در نتيجه امنيت و آرامش قشر خانم ها در سايه چادر و رعايت ضوابط شريعت و پوشش اسلامي، تأمين شود.
در ادامه قرآن كريم مي فرمايد: با اين راه و روش، اگر بيماردلان هوسباز اصلاح نشدند و به آزار و اذيت خانم ها ادامه داده و امنيت و آرامش آنان را تهديد كردند. برخورد شديدتري با آنان صورت خواهد گرفت: «اگر منافقان و بيماردلان «شهوت پرست» و كساني كه در شهر، اضطراب و نگراني به وجود مي آورند از اعمال زشت خود دست برندارند، ترا «اي رسول» عليه ايشان مي شورانيم، در آن صورت، مدت كمي در مجاورت با تو در اين شهر زندگي خواهند كرد و نابود خواهند شد.»(۱۳) تا آرامش و امنيت در جامعه تأمين شود.
از مجموع مطالب ياد شده اين نتيجه به دست مي آيد كه رعايت حجاب و پوشش اسلامي براي زنان و مردان مؤمن ومسلمان، تكليف الهي است. رعايت آن، علاوه بر اين كه موجب عمل به دستورات الهي مي شود، شخصيت فردي اجتماعي و معنوي انسان محجوب و پاكدامن، سير صعودي پيدا كرده و نردبان تعالي و تكامل را يكي پس از ديگري طي خواهد كرد و از سوي ديگر در تأمين بهداشت روحي و رواني و آرامش خانواده ها و صفا، نورانيت و امنيت در جامعه نقش به سزايي ايفا مي كند. به اميد روزي كه جوامع اسلامي و انساني از تمام آلودگي ها تصفيه شود و زمينه حضور زنان و دختران بدون دغدغه و دلواپسي، در اجتماعات فراهم شود.

نويسنده : سيد مصطفي علم خواه

پي نوشت ها:

۱- نور (۲۴)، آيه ۳۰٫

۲- نور (۲۴)، آيه ۳۱٫

۳- رساله حضرت امام خميني (قدس سره)، مسأله۲۴۴۰،‌انتشارات اسلامي.

۴- في خلال القرآن ، ج ۴ ، ص ۲۵۱۲

۵-مستدرك الوسائل، ج ۱۴، ص ۲۶۹٫

۶- ثواب الاعمال، ص ۳۳۴٫

۷-  اصول روانكاوي فرويد ، صص ۲۵۷ ـ ۲۵۹ .

۸- ر.ك: تفسير صافي، ج۳، ص ۴۳۰؛ الدر المنثور، ج۵، ص ۴۰؛ كافي، ج۵، ص .۵۲۱

۹- برداشت از آيه ۳۲ و ۳۳ سوره احزاب.

۱۰- قرآن كريم، احزاب/ ۵۹: ترجمه آزاد

۱۱- برداشت از آيه ۵۹ سوره احزاب

۱۲- قرآن كريم، احزاب/ ۳۲

۱۳- قرآن كريم، احزاب/ ۶۰

همچنین ببینید

قهرمانان ملی(آیت الله سیدحسن مدرس)

شهید آیت الله سیدحسن مدرس، از بزرگ مردان تاریخ ایران زمین است. او که حدود …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

+ 4 = 6