خانه / تربیت / چشم چراني، آثار و راهكارهاي درمان۲

چشم چراني، آثار و راهكارهاي درمان۲

در قسمت پیشین گفتیم که چشم چراني متاسفانه يکي از بيماري ها و عادت هاي ناپسندي است که برخي از افراد جامعه به دلايل مختلف بدان دچار مي شوند. در قسمت قبلی این بیماری را تعریف و به عوامل بروز آن اشاره نمودیم و اینک به ادامه بحث می‌پردازیم.

عواقب و آسيب شناسي چشم چراني:

عامل غفلت و فراموشي

چشم چراني يکي از مصاديق حب دنيا و عامل مهمي براي بروز غفلت از ياد خدا و خود است. غفلت همان چالش اساسي است که انسان در سر راه کمال و سعادت خود دارد و بيداري اولين نياز او براي حرکت در اين مسير است. چشم چراني باعث مي شود که انسان هر چه بيشتر به خواب رود و از بيداري و ياد خدا دور ماند. حضرت علي (عليه السلام) درباره مواظبت و حفاظت از چشم‌ها فرمود” چيزي در بدن كم سپاس تر از چشم نيست، خواسته اش را ندهيد كه شمارا از ياد خدا باز مي‌دارد. لَيْسَ فِي الْبَدَنِ‌ شَيءٌ اَقَلَّ شٌكراً مِنَ الْعَيْنِ فَلا تُعطوها سٌؤلَها فَتَشْغَلكُم عَنْ ذِكْرِ اللهِ‌ عَزَّ وَجَل(۱)

اولين گام انحراف عملي

چشم چراني و نگاه به نامحرم, گذرگاه ورود به منجلاب انحرافات و فساد جنسي است. نگاه هاي آلوده، تخم شهوت را در دل بارور ساخته، صاحبش را به فتنه, انحراف و گناه مبتلا مي‌كند.
حضرت امام صادق (عليه السلام ) فرمود”چشم چراني، تخم شهوت را در دل مي‌كارد و چنين كاري براي نگاه كننده كافي است كه منشأ فتنه گردد”. نگاه كردن به ناموس ديگران،‌ خواست شيطان است. چشمي كه تيرهاي آلوده نگاه را به نامحرمان پرتاب مي‌كند، محل كمين شيطان است. شيطان از كمان چشم‌هاي او ناموس ديگران را نشانه مي گيرد.اَلنَّظرَةُ بَعْدَ النًّظرَةِ تَزرِعُ في الْقَلبِ الشَّهْوَةَ وَ كَفي بِها لِصاحِبِها فِتْنَ (۲)
پيامبر خدا (صلي الله عليه و آله) فرمود”نگاه به نامحرم تير زهرآلودي از تيرهاي شيطاني است.انَّظَرُ سَهمٌ مَسْموُمٌ مِنْ سِهامِ اِبليسَ…”(۳) پس بايد مراقب چشمان خويش باشيم، تا شيطان از آن براي تخريب ايمان ما و ناموس مردم استفاده نكند.

حسرت و اندوه طولاني

امام صادق(عليه السلام) ميفرمايد” چه بسا نگاه هايي كه غصه هاي طولاني را در پي دارد”. به اين معني كه چشم قوي ترين ابزار حسي است. يعني ميدان آستانه تحريك چشم از بقيه حواس بيشتر است و بيشترين تحريكات حسي را دريافت مي‌كند و اين دل است كه بعد از نگاه به كار مي‌افتد يعني آنچه را ديده ، مي‌بيند ، دل طلب مي كند و چون امكان رسيدن به آنچه ديده شده فراهم نمي شود؛ افسردگي و رنجوري عايد انسان مي شود .

از فحواي حديث رسول خدا که فرمود”همه چشمها روز قيامت گريانند جز سه چشم: چشمي كه از ترس خدا بگريد، چشمي كه از نامحرم فرونهاده شود، چشمي كه در راه خدا (و پاسداري از كيان اسلام) شب زنده دار باشد” فهميده مي شود که علاوه بر حسرت دنيوي,  فرد چشم چران در آخرت از فرط حسرت و پشيماني چشماني گريان خواهد داشت.كُلُّ عَيْنٍ باكِيَةٌ يَومَ القِيامَةِ اِلّا ثَلاًًثَةُ اَعيُنٍ: عَيْنٌ بَكَتْ مِنْ خَشيَةِ اللهِ وَ عَيْنٌ غَضَّتْ عَنْ مَحارِمِ اللهِ وَ عَيْنٌ باتَت ساهِرَة في سبيلِ الله (۴)

به خطر افتادن امنيت و سلامت جامعه

در واقع، نگاه هاي آلوده، مسموم و شهوت انگيز، آتش درون را شعله ور مي‌سازد كه فرايند و محصولي جز فحشا، سياهي دل؛ مشكلات و نارسايي هايي اجتماعي، نخواهد داشت. چشم چراني دام شيطاني، بذر شهوت و رويشگاه فسق و فجور است كه دل را مي لرزاند، آرامش و ثبات را سلب نموده و باعث هرج و مرج و فتنه و فساد در جامعه مي‌شود.
لذا چشم چراني، اين تير مسموم و زهرآلود شيطاني اگر بدون قيد و بند، رها شود يقيناً سلامت و امنيت طرفين را به خطر مي‌اندازد، جوان و نوجواني كه به كوچه و خيابان راه مي‌افتد اگر دستور اسلام را رعايت نكرده و نگاهش را كوتاه نكند و از طرف ديگر، كساني كه بايد حجاب و پوشش اسلامي را رعايت كنند، رعايت نكنند، چشم جوان به صحنه هاي شهوت انگيز خواهد افتاد، و نيروي قدرتمند شهوت به جوشش و غليان آمده و تحريك خواهد شد، درچنين شرايط حساس و خطرناكي، اين جوان، يا بايد به عياشي، فساد و تجاوزگري روي آورد و به خواسته هاي قوه شهواني جواب مثبت دهد، امنيت خود و ديگران را به خطر اندازد، و يا با تخيل و تصور، با حالت افسرده و پريشان، زندگي بيمار گونه خود را ادامه داده آسايش و آرامش خانواده را برهم زند.

ايجاد نگراني و اضطراب 

آنچه از مجموع آيات، روايات و تجربيات كارشناسان به دست مي آيد اين است كه: چشم چراني‌هاي هوس آلود بدحجابي و بي حجابي زنان و دختران بي بند و بار از جمله عوامل مؤثر در ايجاد اضطراب ونگراني افراد و خانواده ها و هرج و مرج و ناامني در جامعه به حساب مي آيد. در طرف مقابل اگر اصول و ارزش هاي اسلامي از جمله حجاب و پوشش اسلامي، رعايت شود از چشم چراني و نگاه هاي آلوده جلوگيري به عمل آيد و خانم ها در نشست و برخواست و صحبت ها و مكالمات روزمره، دستورات شرع مقدس را رعايت كنند يقيناً زمينه هاي فساد زدوده شده دام هاي شياطين برچيده خواهد شد، آرامش روحي و رواني براي افراد و خانواده ها، نظم، ثبات و امنيت در جامعه پديد خواهد آمد. امام علي(علیه السلام) مي فرمايد: «كسي كه نگاهش را كاهش دهد، قلبش آرام مي گيرد.»(۵) و نعمتي بالاتر از آرامش قلب، وجود ندارد. اين موهبت بزرگ اگر در اعضا و افراد جامعه، محقق شده و تجلي پيدا كند، جامعه نيز به طبع اعضا و افراد خود، داراي امنيت و آرامش خواهد شد.

    ز دست ديده و دل هر دو فرياد                  كه هر چه ديده بيند دل كند ياد

    اين همه آفت كه به تن مي رسد              از نظر تو به شكن مي رسد

    ديده فرو پوش چو دُر در صدف                  تا نشوي تير بلا را هدف

عذاب اخروي

 علاوه بر ابتلا به عواقب دنيوي، «چشم ناپاك» از عذاب و شكنجه الهي نيز بي نصيب نمي ماند. رسول خدا فرمود” آن كه چشمانش را از نگاه به زن نامحرم پر كند، روزقيامت، خداوند چشمانش را با ميخ هاي آتشين و از آتش پر كند، تا وقتي كه به حساب مردم رسيدگي كند، سپس امر مي شود كه او را به جهنم ببرند”. مَنْ مَلَاَ عَيْنَيْهِ مِنِ امْرَأَةٍ حَراماً حَشاهُما اللهُ عَزَّ وَجَلَّ يَوْمَ القِيامَةِ بِمَساميرَ مِنْ نارٍ وَحَشاهُما ناراً حَتّي يَقْضِيَ بَيْنَ‌ النّاسِ ثُمَّ يُؤمَرُ بِه اِلَي النّارِِِ(۶)

چشم پاکي و نتايج آن 

هر يك از اعضاي بدن مؤمن نسبت به عبادت پروردگار متعال وظيفه خاصي بر عهده دارد كه اگر بدان وظيفه عمل كرد، ارزشمند است.
چشمي كه به نگاه حرام آلوده نگردد، سبب بركات زير ميگردد:

۱- ديدن شگفتي‌ها

رسول خدا ـ صلي الله عليه و آله ـ فرمود: چشمهايتان را (از نامحرم) بپوشانيد تا عجايب و شگفتيهارا ببينيد. غُضُّوا اَبْصارَكُم تَرَوْنَ الْعَجائِبَ (۷)

۲- راحتي قلب

امام علي (عليه السلام) فرمود: آنكه از نامحرم چشم خود را فرو نهاد، قلبش را راحت كرده است. مَنْ غَضَّ طَرْفَهُ اَراحَ قَلْبَهُ(۸)

۳- نيك‌خويي

همچنين آن حضرت فرمود: كسي كه نگاه هايش كنترل شود،صفاتش نيكو گردد. مَن‌ غُضَّتْ اَطرافُهُ حَسَنَتْ اَوصافُهُ (۹)

۴- پاداش الهی

امام صادق فرمود:هر كسي زني را ببيند و بلافاصله ديده اش را به آسمان بدوزد يا چشم فرو بندد، چشم باز نگرداند مگر اينکه خداوندحوريان بهشتي را به عقد او در آورد. مَنْ نَظَرَ اِلي امْرأَةٍ فَرَفَعَ بَصَرَهُ اِليَ السَّماءِ اَوْ غَمَضَ بَصَرَهُ لَمْ يَرْتَدَّ اِلَيْهِ بَصَرُهُ حَتّي يُزَوَّجَهُ اللهُ مِنَ الْحُورِ العينِِ(۱۰)

۵- چشيدن شيريني ايمان

پيامبر اسلام (صلي الله عليه و آله) فرمود:نگاه (به نامحرم) تير زهرآلودي از تيرهاي شيطان است و هر كس آن را از ترس خداترك كند، خداوند چنان ايماني به او عطا كند كه شيريني اش را در دل خويش احساس كند. اَلنَّظَرُ سَهْمٌ مَسموُمٌ مِنْ سِهامِ اِبْليسَ‌ فَمَنْ تَرَكَها خَوْفاً مِنَ اللهِ اَعطاهُ اللهُ ايماناً يَجِد حَلاوَتَهُ في قَلْبِهِِ (۱۱)

۶- بروز صفت شجاعت

 شجاع ترين مردم كسي است كه بر خواهش نفساني اش چيره شود. اَشْجَعُ النّاسِ مَنْ غَلَبُ هَواهُ (۱۲)

معالجه خوي زشت چشم چراني

قرآن مجيد حضرت يوسف (عليه السلام) را به عنوان قهرمان ميدان «عفاف» مطرح ميكند تا جوانان مسلمان كه در پي قهرمان يابي و الگوپذيري هستند، از يوسف كه شجاعترين مرد روزگار خود در مخالفت با هواي نفس و شيطان بود پيروي كنند.
نكته شايان توجه در داستان حضرت يوسف”استمداد” از خداي سبحان و پناه بردن به قدرت سرمدي اوست كه هيچ چيز جز ايمان به پروردگار نمي تواند جلوي نفس سركش و غريزه نيرومند شهوت را بگيرد.
ازاميرمؤمنان علي سؤال كردند: به كمك چه چيزي مي توان چشم از نامحرم پوشيد؟ پاسخ داد : با خاموش كردن آتش شهوت، زير نظر قدرتمندي كه برمخفيگاهت آگاه است. بما يستعان علي غمض بصر؟ قال بالخَمُودِ تَحْتَ السُّلطانِ الْمُطَّلَعِ عَلي سَتْرِكَ(۱۳)
نكته ظريف ديگري كه در مسأله ناموس ‌نهفته است و روايات نيز آن را تأييد كرده اند اين است كه به هر دستي بدهي به همان دست پس مي گيري، چنان كه فرموده اند : آن طور كه جزا دهي جزا بيني. «كَما تُدينُ تُدانُ (۱۴)
امام صادق فرمود: در زمان حضرت موسي (عليه السلام ) مردي با زني زنا كرد وقتي به خانه خويش آمد، مردي را با زن خود ديد، آن مرد را نزد حضرت موسي آورد و از او شكايت كرد. در آن لحظه جبرئيل بر آن حضرت نازل شد و گفت: هر كس به ناموس ديگران تجاوز كند به ناموس اش تجاوز كنند. حضرت موسي به آن دو فرمود: باعفت باشيد تا ناموستان محفوظ بماند(۱۵)
بنابراين، مؤمن با غيرت هرگز به ناموس ديگران نگاه حرام نمي‌كند، چرا كه نمي خواهد كسي به ناموسش نظر بد داشته باشد. در همین مورد شاعر گفته : هر كه باشد نظرش در پي ناموس كسان            پي ناموس وي افتد نظر بوالهوسان
شخصي از امام صادق پرسيد: آيا نگاه كردن به پشت سر زنهايي كه عبور مي كنند جايز است؟حضرت پاسخ داد: اگر به ناموس شما اين گونه نگاه كنند، خوشنود مي شويد؟! آنگاه فرمود: براي مردم همان را بخواهيد كه براي خود مي خواهيد.(۱۶)
يكي ديگر از راه هاي پيشگيري از انحراف اين است كه مؤمن با نامحرم در جاي خلوت اجتماع نكند، چرا كه دور از چشم مردم، زمينه لغزش و انحراف فراوان است.
پيامبر ـ صلي الله عليه و آله ـ فرمود: آن كه به خدا و روز جزا ايمان دارد نبايد در جايي بخوابد كه صداي نفس زن نامحرم شنيده مي شود. مَنْ كانَ يُؤْمِنُ بِاللهِ و اليَوْمِ الاخِرِ فَلا يَبيتَ في مَوْضِعٍ تُسمَعُ نَفَسُ امْرأَةٍ لَيْسَتْ لَهُ بِمَحرَمٍ(۱۷)
اگر مرد و زن نامحرم در محل خلوتي باشند كه كسي در آنجا نباشد در حالي كه ديگري هم نتواند واردشود چنانچه بترسند كه به حرام بيفتند، بايد از آنجا بيرون بروند.(۱۸)
اميرمؤمنان علي فرمود: هيچ مردي با زني(نامحرم) خلوت نكند. اگرمردي با زن بيگانه اي خلوت كند، سوّمي آن دو شيطان است .لا يَخْلُوا بِامْرَأَةٍ رَجُلٌ، فَما مِنْ رَجُلٍ خَلا بِامْرَأةٍ الّا كانَ الشًّيطانُ ثالِثَهُما(۱۹)
امير مؤمنان علي براي گريز از خطر آلوده شدن و رهايي از دام شيطان هنگام رو به رو شدن با نامحرم، اين گونه رهنمود مي‌دهد: اگر يكي از شما زني را ديد و خوشش آمد، چشم از او برداشته، نزد همسر خود رود كه آنچه او ديده است،همسرش نيز دارد و مواظب باشد كه شيطان را بر دل خويش راه ندهد و آن كه متأهل نيست،دو ركعت نماز بخواند و خدا را زياد سپاس گويد و صلوات بر پيامبر و خاندانش فرستد،آنگاه از فضل خدا بخواهد و خدا نيز با رحمت خويش او را از راه مباح بي‌نياز ميگرداند.(۲۰)
به اميد آنكه با ياري خداوند، تمام اعضاي خويش را از آلوده شدن حفظ كنيم و عفت و پاكدامني بر جامعهاسلامي سايه گستر باشد ان شاء الله.

نویسنده: سید مصطفی علم خواه

پی‌نوشت:

۱-بحارالانوار، ج ۱۰۱، ص ۳۵٫

۲-روضة المتقين، ج ۹،‌ص ۴۳۴٫

۳-بحارالانوار، ج ۱۰۴، ص ۳۸٫

۴- بحارالانوار، ج ۱۰۱، ص ۳۵٫

۵- غررالحكم و درر الكلم، ج۵، ص ۴۴۹

۶-ثواب الاعمال، ص ۳۳۸٫

۷- بحارالانوار، ج ۱۰۱، ص ۴۱٫

۸-شرحغررالحكم، آمدي،‌ج ۵، ص ۴۴۹٫

۹-ميزان الحكمه، ج ۱۰، ص ۷٫

۱۰- بحارالانوار، ج ۱۰۱، ص ۳۷٫

۱۱-بحارالانوار، ج ۱۰۱، ص ۳۸٫

۱۲-نهج‌ الفصاحه، پاينده،حديث ۲۹۹، ص ۵۸٫

۱۳- بحارالانوار، ج ۱۰۱، ص ۴۱۱٫

۱۴-فروع كافي،‌ج ۵، ص ۵۵۳٫

۱۵-همان.

۱۶-مستدرك الوسائل، ج ۲، ص ۵۵۵٫

۱۷-بحارالانوار، ج ۱۰۱، ص ۵۰٫

۱۸-رساله توضيح المسائل امام خميني(ره)،مسأله ۲۴۵۲٫

۱۹-مستدرك الوسائل، ج ۱۴، ص ۲۶۵٫

۲۰- تفسير نورالثقلين، ج ۳، ص۵۸۶٫

همچنین ببینید

حماسه‌درمانی

محمدعلی امین‌زاده روان­شناسان غربی از چند نفر آزمون خودکنترلی و اراده گرفتند. بعد به آنها …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

Solve : *
4 + 1 =