خانه / تشکل / تشکل جبهه ی از حق دیدگاه شهید بهشتی [قسمت نخست]

تشکل جبهه ی از حق دیدگاه شهید بهشتی [قسمت نخست]

تعریف

در تعریف تشکیلات نظرات مختلف و گوناگونی را می‌توان یافت لیکن وقتی با تعریف جامع شهید بهشتی مواجه می‌شویم همه آن تعاریف به کلی در قالب یک جمله او خلاصه می‌شود ایشان اینچنین می‌فرمایند که:

«به مجموعه‌ای از انسان‌های هم هدف، هم عقیده و هم برنامه که به صورت سازمان یافته گرد یکدیگر جمع می‌شوند تشکل می‌گویند.»

این تعریف زیبا و جامع چند خصوصیت مهم را برای یک تشکل مطرح می‌نماید.

که عبارت است از:

۱ ـ جمع کار کردن

جمع بودن و جمعی کار کردن از ضروریات یک تشکل است و تشکل بدون کار جمعی معنا و مفهومی ندارد.

۲ ـ هدفمند بودن تشکلات و هم هدف بودن اعضای تشکل

یک تشکل باید هدفمند بوده و سمت و سوی تعیین شده‌ای را داشته باشد چرا که بی‌هدف بودن جمع را از بین می‌برد و جدای از آنکه اعضای تشکل نیز باید هم هدف بوده و یک هدف را دنبال کنند چرا که جمعی که اعضای آن دارای اهداف متفاوت باشند دیگر در تشکل هدف تشکیلاتی معنا ندارد و هر کسی از این جمع دنبال مقصود و هدف خویش می‌باشد هم چنین روند کار با کندی و بعضاً با توقف همراه می‌شود و لذا می‌توان گفت به این جمع ذاتاً تشکل گفته نمی‌شود.

۳ ـ هم عقیده بودن

ممکن است اعضای یک مجموعه هدف مشترکی را اختیار کرده باشند لیکن عقاید ایشان در چگونگی رسیدن به این هدف، وسایل، موانع، راه و هر چیزی که مرتبط با آن است متفاوت باشد و عقیده‌های متفاوت از هم گسستگی را به دنبال خواهد دانست یا برآیند کار را به شدت کاهش خواهد داد.

۴ ـ هم برنامه‌بودن (پیروی اعضاء از برنامه‌های منظم و مدون)

برنامه‌های متفاوت افراد و اعضاء یک تشکل در تسریع روند کار خلل وارد می‌کند و این حرکت را کند می‌کند.

لازمه یک تشکل آن است که برای رسیدن به هدف تشکیلات هم اعضاء از یک برنامه و یک قانون تبعیت کنند تا هرج و مرج تشکلیلاتی بوجود نیاید.

۵ ـ سازمان دهی شدن

لفظ کلمه سازمان انسان را متوجه نظام و اسلوب می‌کند که این خصوصیت نیز باعث نتیجه‌دهی بهتر کار و تسریع در رسیدن به هدف می‌کند.

سازمان‌دهی باعث می‌شود بار تشکیلات بر دوش یک یا چند نفر خاص نباشد و همین تقسیم بار و مسئولیت نتایج مثبتی را به دنبال خواهد داشت.

ضرورت تشکیلات

سوالی که عموماً در اذهان به وجود می‌آید آن است که آیا تشکیلات با این تعریف و خصوصیات اولیه ضرورت دارد یا خیر؟

شهید بهشتی در این رابطه این گونه می‌گوید:

«ما برای اینکه بتوانیم کارهای بزرگی انجام دهیم، بی‌شک باید متشکل شویم. رابطه‌های ایمانی و اعتقادی دیمی و سازمان نیافته، برای رسیدن به بخشی از اهداف و تحقق بخشیدن به قسمتی از مراحل یک انقلاب می‌تواند کافی باشد ولی برای رسیدن به بخشی دیگر از اهداف و تحقق بخشیدن به آن قسمت دیگر از آرمان‌های انقلاب کافی نیست».

ایشان معتقد است که انسان برای رسیدن به اهداف متعالی مورد رضای خدا چاره‌ای جز تشکیلات سازمان یافته نیست و گرنه نمی‌توان به قسمت اعظم اهداف رسید البته ایشان ضرورت‌های دیگری را نیز برای داشتن یک تشکل قائل هستند که در اینجا به اختصار می‌آوریم.

۱) لزوم تحقق امر به معروف و نهی از منکر

ایشان در بخشی از کلام خود اینگونه می‌فرمایند که

«اسلام زن و مردی مسلمان را می‌خواهد که نه فقط مراقب مسلمانی خویش بلکه مراقب مسلمان بودن، مسلمان ماندن و مسلمان‌تر شدن محیط اجتماعی هم هستند» و این همان فرمایش رسول اعظم (ص) را تداعی می‌کند که «کلکم راعٍ و کلکم مسئول عن رعیته»

همچنین در جای دیگر اینگونه می‌فرمایند که

«در آیات و روایات متعدد وظیفه و فریضه امر به معروف و نهی از منکر بزرگترین و بالاترین وظیفه شناخته شده است که واجبات و فرائض دیگر در پرتو آن گذارده می‌شود».

که این فریضه با عمل فردی به خصوص در جامعه امروز اجرایی نمی‌باشد و در بعضی اوقات عسر و حرج بوجود می‌آورد.

۲) تظم

در این باره می‌فرماید:

«اما ضرورت اصل تشکل، اصلی اجتناب‌ناپذیر است مگر در آن وصیت مولا نمی‌فرمایند: خدای را حدای را در نظرم امرتان. آیا در این که تشکل یک نوع نظم است کسی تردید دارد».

۳) سازمان‌دهی و شناخت نیروهای متعهد و مسلمان

ایشان در این باره این گونه می‌فرمایند که:

«نیروهای مخلص مسلمان در جامعه ما فراوانند ولی این نیروها یکدیگر را درست نمی‌شناسند و از وجود یکدیگر به اندازه کافی خبر ندارند به طوریکه اجمالاً می‌دانیم جامعه ما یک جامعه پر نیرو است اما وقتی دست به فریادی می‌زنیم می‌بینیم نیرو کم داریم. آب در خانه و ما تشنه لبان می‌گردیم و بعد وقتی هم شناسایی می‌کنیم قدرت سازمان‌ دادن و سامان دادن و تجربه تشکیلاتی‌مان کم است.

براساس این مهم، ایجاد یک تشکیلات اجتماعی بر پایه اسلام از واجبات اساسی هر انسان متعهد، آگاه و مسلمان است.

۴ ـ خودسازی و بهتر انجام دادن مسئولیت‌ها

شهید بهشتی می‌فرماید:

«تشکل وسیله‌ای است برای بهتر انجام دادن مسئولیت‌ها و وسیله‌ای برای خودسازی است. آدم‌های منفرد غالباً با خصلت‌ تکروی بار می‌آیند و از مجموعه تکروها بزحمت می‌شود یک مجموعه فعال ساخت. رشد اخلاق دستجمعی خودش یکی از ارزش‌های اسلامی است».

و اینها مواردی است که در گفته‌های شهید مظلوم پیرامون ضرورت داشتن تشکل مطرح می‌شود که به نظر می‌رسد جای هیچ گونه شرح و تفسیری برای آن نمی‌باشد.

 

ادامه دارد.. 

همچنین ببینید

تشکل جبهه ی حق از دیدگاه شهید بهشتی [قسمت سوّم]

آفات تشکیلات ۱ ـ انحصار طلبی شهید بهشتی در این رابطه می‌فرماید: «تشکل حق تشکلی …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

Solve : *
20 + 24 =