خانه / تربیت / نقش خانواده در تربیت فرزندان [قسمت نخست]

نقش خانواده در تربیت فرزندان [قسمت نخست]

 مهمترين مطلب در زمينه خانواده و آسيب‌هاي تربيت ديني،پرداختن به نقش و كاركردهاي تربيتي خانواده مي‌باشد.

خانواده از اصلي‌ترين نهادهاي جامعه است و در واقع نهادهاي ديگر، برخاسته از خانواده مي‌باشند؛ مثلاً نهاد آموزش و پرورش در واقع از نهاد خانواده سرچشمه مي‌گيرد.

جايگاه و كاركرد خانواده در دنياي معاصر

اصلي‌ترين كاركرد خانواده در همه جوامع، كاركردِ تربيتي است كه وجه تمايز زندگي انساني و حيواني است، چرا كه به لحاظ توليد نسل فرقي بين انسان و حيوان نيست؛ در موجودات غير انساني بعد از توليد نسل، ديگر نيازي به تربيت نفس نيست و رشد به صورت غريزي خواهد بود، برخلاف انسان كه نياز به تربيت نيز دارد.

جامعه‌اي موفق و كارآمد است كه خانواده‌اش در عرصه تربيت موفق باشد، و الا جامعه، جامعة عقب‌مانده خواهد بود. حالا اين تربيت نسل، سَمت‌ها و جهت‌گيري‌هاي مختلفي مي‌تواند داشته باشد، جامعة غربِ امروز در بعضي از ابعاد تربيت نسل، خوب كار كرده است؛ مثلاً در زمينة تربيت شناختي و خصوصاً در قسمت علمي‌؛ بچه‌هايشان به اندازه بچه‌هاي ما درس نمي‌خوانند، ولي نوآوري و توليدشان بيشتر است كه به بركت همين جهت دنيا را دست گرفته‌اند در زمينه تربيت اجتماعي‌ نيز خوب كار كرده‌اند؛ خيلي نظم دارند، وقتي مي‌گويند ساعت هشت، يعني ساعت هشت، نسلشان را در زمينه تربيت اجتماعي قوي بار آوردند در نتيجه مقررات در جامعه‌شان رعايت مي‌شود، در زندگي فرديشان نيز نظم هست؛ در واقع از نظم به نحو احسن استفاده مي‌كنند. آن جمله‌اي كه «اوصيكم بتقوی الله و نظم أمركم» را اميرالمؤمنين ما فرموده است، ولي آنها عمل مي‌كنند. در زمينة تربيت جسماني نيز خوب كار كرده‌اند، در نتيجه در فرهنگ و بهداشت، بسيار جلوتر هستند در حالي ‌كه مثلاً پيامبر اسلام(ص) به مسواك زدن توصيه كرده‌اند، ولي آنها به اين توصيه عمل كرده‌اند، لذ دندان‌ها و بدنشان سالم‌تر است، چون خانواده‌شان به تربيت نسل در اين زمينه‌ها پرداخته‌اند، ولي همين جامعه غرب، در بعضي از عرصه‌هاي تربيتي واقعاً زمين‌گير شده است؛ مثلاً اقرار مي‌كنند كه در زمينه تربيت اخلاقي، معنوي و انساني عقب مانده‌اند كه بسياري از مشكلات امروز جوامع غربي از اينجا ناشي مي‌شود.

در نتيجه، خانواده در زمينة تربيت ديني مشكل دارد و نسل او در زمينة باورها و اعتقادات بنيادين زندگي ضعيف‌ است، ارزش‌ها در آن نسل، دروني نشده است. امروزه دغدغة خيلي از كشورهاي اروپايي مثل آلمان، نروژ و سوئد اين است كه مثلاً براي دو نسل بعد (نسل ۲۵ يا ۳۵ سال) به دليل اين‌كه باورهاي تربيتي خانوادگي در اين جوامع از بين رفته، فرد اروپايي ديگر در جامعه آلمان زندگي نكند، چون در اين زمينه ناموفقند. امروز خانواده به مفهوم واقعي در غرب تشكيل نمي‌شود، خانواده‌ به صورت‌هاي مختلفي تشكيل مي‌شود كه ديگر قدرت توليد و تربيت نسل ندارد و دغدغه‌شان اين است كه به قول معروف آلماني‌ها مي‌گويند دو نسل بعد تُرك‌ها، ترك‌ها كه منظورشان مسلمانان هستند، كه شايد براي دو نسل ديگر مسلمانان حاكم جامعة آلمان بشوند و الآن دغدغة كشورهاي شمال اروپا اين است كه در اين كشورها خانواده تشكيل نمي‌شود و اگر به اصطلاح خودشان، خانواده تشكيل مي‌شود، خانوادة تك‌همسري است كه ارتباطات خانوادگي به مفهوم واقعي جامعه بشري در آن نيست.

پس مهم‌ترين نهاد تربيتي جامعه، خانواده است و مهم‌ترين كاركرد خانواده، تربيت نسل مي‌باشد و اگر اين خانواده در تربيت نسل دچار مشكل بشود، به تدريج جامعه هم از بين خواهد رفت كه، جامعة ما هم مي‌شود خيال نكنيم كه جامعة جوان ايران، تافته جدابافته است كه اگر در زمينه تربيت نسل كوتاهي كرديم باز هم باقي بمانيم، خيلي از نسل‌ها در طول تاريخ بشري به همين جهت، مضمحل شدند.

آسيب‌هاي تربيت ديني در جامعه معاصر

مشكلات جدّي خانواده‌‌هاي امروزي در تربيت ديني از اين ناحيه‌ها به وجود آمده:

تعدّد الگوهاي تربيتي در دنياي امروز

اولين مطالبي كه بايد بدانيم، تفاوت جامعه جديد يا دنياي جديد با دنياي قديم است؛ دنياي جديد يا جامعه جديد، دنياي باز است (Open World). در مقابل دنياي قديم يا جامعه قديم كه دنياي بسته بود. خانواده‌اي كه امروز و در اين فضا مي‌خواهد تربيت ديني بكند، مشكلاتي دارد كه از جمله مشكلات مهم آن، اين است كه پدر، والدين يا خانواده ديگر تنها مسئول تربيتي نيستند؛ به عبارت ديگر، خانواده تنها عامل تربيتي نيست، شرايط دنياي جديد،كسان ديگري را به طور ناخواسته در كنار والدين قرار داده است كه مهم‌ترين و بزرگ‌ترين و از طرف ديگر خائن‌ترين مربي كه در كنار خانواده نقش تربيتي دارد و در مواردي نيز حضورش جدّي‌تر از حضور خانواده است رسانه‌ها هستند.

دنياي بسته پنجاه يا شصت سال قديم ايران را در نظر بگيريد، پدر و مادر و كساني كه با آنها بودند، چون خانواده‌ها عمدتاً بزرگ و گسترده بودند و بيشتر فاميل با هم زندگي مي‌كردند، مربيان و عوامل تربيتي بودند، هم‌آهنگي‌شان هم نسبتاً خوب بود، چرا؟ چون خود اينها هم در جامعه بسته بزرگ شده بودند و مهم‌ترين ويژگي‌اش اين بود كه هم‌آهنگي و هم‌نوايي داشتند، اما در جامعة جديد دو اتفاق كه به طور همزمان، افتاده يكي اين‌كه حلقة خانواده كوچك شد كه به اصطلاح خانوادة هسته‌اي شد و ثانياً اين‌كه خانواده در جامعه بسته فقط امين بود در نتيجه چون فرزند، عامل تربيتي واحد داشت و يا حالا اگر متعدد بودند هم‌آهنگ بودند، در فرآيند رشدي كه قرار مي‌گرفت تأثيرات رشدي، الگوهاي رشدي، همه ثابت بود و فرد يكنواخت رشد مي‌كرد.

اما باز شدن دنياي جديد؛ به اين معناست كه برادر عزيز! استاد گرامي! پدر و مادر بزرگوار! شما به عنوان يك الگو از هزاران الگوي تربيتي هستيد! چطوري؟ بحثي كه داريم اين است كه يكي از بزرگ‌ترين كارهاي رسانه‌ها در جوامع بشري، ارائه الگوهاي تربيتي است تا براساس آن الگوها رفتار شود در نتيجه، وقتي كودك يا نوجواني كه جذب يك برنامه رسانه‌اي (تلويزيوني) مي‌شود، اين برنامه يكي از رقيب‌هاي پدر و مادر در زمينة تربيت است؛ يعني يك الگو در مقابل هزاران الگو.

پس اولين ويژگي دنياي جديد، تعدّد و تنوّع الگوهاست و دومين ويژگي آن تحيّر و سرگرداني افراد است، چرا كه، كودك يا نوجوان نمي‌داند مثل بابايش رفتار كند يا مثل يكي از شخصيت‌هاي مورد علاقه‌اش، در برنامه‌هاي رسانه‌ها مثلاً كودك يا نوجوان موقعي كه با دوستش مواجه مي‌شود نمي‌داند مثل بابايش بگويد سلام عليكم حال شما چطور است قربان شما يا مثل شخصيت مورد علاقة رسانه‌ايش رفتار كند.

بحث روابط دختر و پسري كه آقا هم الآن هم مطرح مي‌كند، واقعاً از بحث‌هاي حاد است كه زندگي رواني و علمي فرزندان ما را به مخاطره انداخته است كه در رسانه‌ها نيز اين رابطه، مسئلة پيش پا افتاده‌اي قلمداد مي‌شود.

نقش قدرت‌هاي استعماري

مطلب دومي كه در دنياي جديد واقعاً باعث مشكل تربيتي خانواده‌ها شده و حتي خانواده‌هاي مذهبي هم در عرصة تربيت فرزندانشان مشكل دارند، فعاليت‌هاي گستردة ضد فرهنگي و ديني دولت‌هاي زورگو است، كه به قول حضرت امام(ره) «آمريكا شيطان بزرگ است» و اين شيطان بزرگ حاكم بر دنياست و براي حفظ اين حاكميت دست به هر شيطنتي مي‌زند.

ادامه دارد..

همچنین ببینید

آیا در قرآن برای پوشش مو سفارشی شده است؟

  آیا در قرآن برای پوشش مو سفارشی شده است؟ در قرآن کریم براى پوشش …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

+ 15 = 23