خانه / الگوی تعالی / الگوهای قرآنی برای روحانیت اجتماعی [قسمت نخست]

الگوهای قرآنی برای روحانیت اجتماعی [قسمت نخست]

حجت الاسلام و المسلمین سید مهدی موسوی

نیاز به الگو در رفتارهای اجتماعی و سیاسی

یکی از عناصر مهم در تربیت اسلامی، داشتن الگو و تأثیر پذیری از آن است. قرآن کریم و روایات اهلبیت اطهار(ع) به این بُعد تربیت اسلامی توجه ویژه­ای نموده­اند و در جای جای آیات قرآن و سخنان معصومین(ع) بر داشتن الگو و تأثیر پذیری از الگوهای خوب و یا عبرت­گیری از جریان های مهم تاریخی سفارش نموده اند.(۱) به همین جهت، الگوهایی نیز در مورد رفتار اجتماعی و سیاسی بیان شده است که روحانیت بیدار بدانها می بایست تمسک کنند.

در قرآن کریم، بهترین الگو در اخلاق و رفتار اجتماعی و سیاسی را در میان انبیائ الهی دو تن معرفی شده­اند و به تصریح از تمسک به سیره و رفتار آنها سفارش شده است. آنها عبارتند از:

  1. حضرت ابراهیم(ع)

يكي از چهره‌هاي بزرگ تاريخ بشريت كه مورد اتفاق همه اديان الهي و محور مشترك سه دين اسلام و مسيحيت و يهوديت مي‌باشد، حضرت ابراهيم خليل‌الله است.(۲) زندگي پر فراز و نشيب و پر شور او از جنبه‌هاي متعدد داراي غناي معرفتي و بينشي است كه مي‌توان با تأسي به اين پيامبر الهي برنامه سعادتمندانه زندگي را پي ريزي نمود.

از مهمترين منابع پيرامون زندگاني حضرت ابراهيم خليل(ع) قرآن كريم است كه در پرتو آيات روشن‌گر آن مي‌توان به شناخت ابعاد شخصيتي ايشان پرداخت. نام ابراهيم (ع) ۶۹ بار و در ۲۵ سوره قرآن مجيد آمده است. در قرآن از اين پيامبر بزرگ مدح و ستايش فراوان شده و از صفات ارزنده او ياد كرده است. قرآن جلوه‌ها و ابعاد مختلف حيات ابراهيم(ع) را ذكر و او را به عنوان نماد مبارزه با بت پرستى و الگو و اسوه نيكو براى مؤمنان و امت اسلام معرفى كرده است. خداوند متعال در قرآن کریم می فرماید:

قَدْ كَانَتْ لَكُمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ فِي إِبْرَاهِيمَ وَالَّذِينَ مَعَهُ إِذْ قَالُوا لِقَوْمِهِمْ إِنَّا بُرَآءُ مِنْكُمْ وَمِمَّا تَعْبُدُونَ مِنْ دُونِ اللَّهِ كَفَرْنَا بِكُمْ وَبَدَا بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ الْعَدَاوَةُ وَالْبَغْضَاءُ أَبَداً حَتَّى تُؤْمِنُوا بِاللَّهِ وَحْدَهُ إِلاَّ قَوْلَ إِبْرَاهِيمَ لأَبِيهِ لأَسْتَغْفِرَنَّ لَكَ وَمَا أَمْلِكُ لَكَ مِنْ اللَّهِ مِنْ شَيْءٍ رَبَّنَا عَلَيْكَ تَوَكَّلْنَا وَإِلَيْكَ أَنَبْنَا وَإِلَيْكَ الْمَصِيرُ(۳)

«ابراهيم و ياران او، اسوه‏اى نيكو براى شمايند. هنگامى كه به قوم خود گفتند: ما از شما و آنچه به غير خدا مى‏پرستيد بيزاريم و راه شما را رد مى‏كنيم و بين ما و شما دشمنى و كينه هميشه خواهد بود، تا آن گاه كه به خداوند بى شريك ايمان آوريد.»

و در ادامه این تأسی به ابراهیم خلیل را برای همه دین داران عالم و کسانی که به دنبال سعادت دیوی و اخروی هستند ضروری می داند؛ زیرا می فرماید:

لَقَدْ كَانَ لَكُمْ فِيهِمْ أُسْوَةٌ حَسَنَةٌ لِمَنْ كَانَ يَرْجُوا اللَّهَ وَالْيَوْمَ الآخِرَ وَمَن يَتَوَلَّ فَإِنَّ اللَّهَ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ(۴)

توجه به معارف ناب و زندگی ساز این آیات روشن می سازد که آنچه بیش از همه مورد توجه قرآن کریم در الگوپذیری از ابراهیم(ع) مد نظر است سیره اعتقادی و عملی ایشان در جامعه و سیاست است. حضور فعّال، مشارکت جو، حق طلب و هدایت گر از مهمترین خصائص ابراهیم(ع) است.

از این رو می فرماید:

وَمَنْ يَرْغَبُ عَنْ مِلَّةِ إِبْرَاهِيمَ إِلاَّ مَنْ سَفِهَ نَفْسَهُ وَلَقَدْ اصْطَفَيْنَاهُ فِي الدُّنْيَا وَإِنَّهُ فِي الآخِرَةِ لَمِنْ الصَّالِحِينَ(۵)

برجسته‌ترين رسالت حضرت ابراهيم(ع) دعوت جوامع بشري به سوي توحيد است، چون هيچ نعمتي بالاتر از توحيد و هيچ خطري بدتر از شرك نيست. توحيد حق محض و شرك، باطل صرف است و در باطل هيچ سودي نيست. براستي او قهرمان توحيد است.

 

منابع

  1. قرآن می فرماید: نَحْنُ نَقُصُّ عَلَيْكَ أَحْسَنَ الْقَصَصِ بِمَا أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ هَذَا الْقُرْآنَ وَإِنْ كُنتَ مِنْ قَبْلِهِ لَمِنْ الْغَافِلِينَ (یوسف/۳) سپس هدف این امر را چنین بیان می فرماید: لَقَدْ كَانَ فِي قَصَصِهِمْ عِبْرَةٌ لأُوْلِي الأَلْبَابِ مَا كَانَ حَدِيثاً يُفْتَرَى وَلَكِنْ تَصْدِيقَ الَّذِي بَيْنَ يَدَيْهِ وَتَفْصِيلَ كُلِّ شَيْءٍ وَهُدًى وَرَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ (یوسف/۱۱۱)
  2. آل عمران، آيه: ۳۳٫
  3. ممتحنه/ ۴٫
  4. ممتحنه/ ۶٫
  5. بقره/۱۳۰٫

 

ادامه دارد..

همچنین ببینید

نوجوانی و جوانی پیامبراکرم

باسمه تعالی دوران شیرخوارگی و کودکی پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم): گویند پیامبر …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

26 + = 28