خانه / تبلیغ / راه هایی ساده برای رسیدن به مهارت سخنرانی موفق و اثر گذار [۲]

راه هایی ساده برای رسیدن به مهارت سخنرانی موفق و اثر گذار [۲]

ادامه از قسمت قبلی..

  • چند نکته کلیدی:
  1. تا شرایط مناسب سخنرانی فراهم نشده در سخن گفتن شتاب مکنید. حضرت علی علیه‌السلام می‌فرمایند: «هنگامی که برای سخن گفتن مجال و موقعیت مناسب نمی‌یابی، هرگز لب به سخن مگشا و سکوت و خاموشی اختیار کن.»
  1. بهتر است قبل از سخنرانی چند نفس عمیق بکشید و خونسرد باشید، خونسردی به عادت بر می‌گردد و عادت حاصل تمرین و تکرار است. با متانت و جدیّت سخن را آغاز کنید. اندکی اخم برای شروع سخن، باعث سکوت جمع کرده ولی با تبسّم و خوشرویی کار را ادامه دهید.
  2. در آغاز کار لازم نیست به چشم مخاطبتان خیره شوید، بلکه به پیشانی و بالای سر آنها چشم بدوزید. سعی کنید به تمام فضایی که آنها نشسته یا ایستاده‌اند مسلط باشید و آنها را با نگاه خود مدیریت کنید.
  3. قبل از شروع سخن از مسؤول جلسه بخواهید، به حاضرین تذکر دهد، حتماً تلفن‌های همراه خود را خاموش کنند و در میان مجلس رفت و آمد بی مورد نکنند،به خصوص از رفت و آمد پشت سخنران و جایگاه جلوگیری شود.
  4. توجه داشته باشید که شرایط فیزیکی محیط در تمرکز بخشی به مخاطبین مؤثر است. بنابراین، نور، دما و محل نشستن خود و شنوندگان باید مناسب باشد. از جمعی که زیر نور آفتاب و گرما آن هم ایستاده به سخنان شما گوش می‌دهند، نمی‌توانید انتظار توجه و دل دادن را داشته باشید یا جمعی که در سرمای طاقت فرسا یا زیر باران یا محیطی پر سر و صدا مخاطب سخنان شما هستند…
  5. با صمیمیت و فروتنی شنوندگان متفرق را جمع کنید و کلام را شروع کنید. سخنران باید صبر کند تا همه بیایند و بعد سخن بگوید.
  • مرحله های سخنرانی

طرح یک سخنرانی جامع و جذاب از دو بخش تشکیل می‌شود: مقدمه و آغاز سخن (ایجاد انگیزه) ؛ متن و اصل سخنرانی

مقدمه و آغاز سخن

از یک استاد سخن پرسیدند: با این تجربه طولانی سخنرانی، مهمترین درس و رمز موفقیت را چه می‌دانید؟ او لحظه‌ای فکر کرد و گفت: “شروع جذّاب، به گونه‌ای که همان لحظات اول، توجه شنونده به بهترین شکل جلب شود.” آغاز سخنرانی، پیشانی و تابلوی ورودی است و باید دارای نهایت جذابیت باشد. اگر در همان دقایق اولیه مخاطب علاقه به سخنرانی و سخنان او پیدا کرد، در ادامه همراه خواهد شد وگرنه کار کمی مشکل می‌گردد.

کلید ارتباط: حواسمان باشد، تکراری و کسالت‌آور شروع نکنیم.

  • چه کنیم، چه بگوئیم؟

عبارت اعجاز آمیز و نورانی «بسم‌ الله الرحمن الرحیم» بهترین کلام برای آغاز سخن است. هیچ چیزی را جانشین آن نکنید. جملات آغازین دیگر را پس از آن بیاورید.

می‌توان از اشعار زیبایی در همین رابطه نیز بهره بُرد.

ـ سر آغاز گفتار نام خداست             که رحمتگر و مهربان خلق راست

ـ می‌کنم آغاز با نام خدا                  مهربانی که ببخشید هر گناه

ـ بسم الله الرحمن الرحیم               هست کلید در گنج حکیم

ـ ای نام تو بهترین سرآغاز              یک­دم نظری بر ما بینداز

  • بهترین الگوی شروع سخنرانی
  1. شروع با یک قطعه شعر نو و زیبا یا قطعه‌ای ادبی

چند نمونه:

ـ روزی که آفرید تو را صورت آفرین                          بر آفرینش تو به خود گفت آفرین

ـ صورت نیافریده چنین صورت آفرین                         بر صورت آفرین و این صورت، آفرین

 

ـ قطعة گمشده‌ای از پر پرواز کم است                                    یازده بار شمردیم و یکی باز کم است

ـ این همه آب که جاری است نه اقیانوس است                        عرق شرم زمین است که سرباز کم است

 

ـ صد شکر که دم به دم علی می‌گویم                                    در حال نشاط و غم علی می‌گویم

ـ تا حال علی گفتن و ان‌شاءالله                                تا آخر عمر هم علی می‌گویم

 

ـ گفتا شبی به مهدی از تو نگاه خواهم                       گفتا که من هم از تو ترک گناه خواهم

ـ گفتم که روی خوبت از من چرا نهان است                گفتا تو خود حجابی ورنه رُخم عیان است

و …

نکته: اگر شعر ابتدایی با موضوع سخن تناسب و ارتباط داشته باشد بهتر است ولی استفاده از شعرهایی که حاوی مدح و ثنای الهی یا دعا و نجوا و نیز در وصف اهل بیت علیهم السلام و … است در هر صورت زیبا و مناسب است.

  1. شروع با داستان و خاطره

البته با این شرایط:

ـ داستان یا خاطره متناسب با موضوع صحبت باشد

ـ بد آموزی نداشته باشد

ـ نو و جذاب باشد

ـ مستند باشد (تحریف نشود)

ـ دارای پرورش و تصویر سازی لازم باشد.

نمونه:

«امام صادق علیه‌السلام در مسجد الحرام در حال طواف کعبه بودند، یکی از حاجی‌ها عبای ایشان را محکم گرفت و گفت: کیسه‌ پول من گم شده و هزار دینار در آن پول بوده و شما برداشته‌ای. [راستی اگر ما بودیم چه کار می‌کردیم؟] هر چه امام به او فرمود: شاید در خانه جا گذاشته‌ای یا کس دیگر برداشته و اشتباه می‌کنی، فایده نداشت. حضرت فرمودند حالا که فکر می‌کنی که برداشته‌ام، دنبال من بیا. او را به منزل برده، در یک کیسه هزار دینار گذاشته به او تحویل دادند. آن شخص همین که وارد منزل خود شد، کیسة پول خود را در خانه یافت، فوراً خدمت امام صادق علیه‌السلام آمد عذرخواهی کرد، کیسه پول را پس داد و گفت: من اشتباه کردم. حضرت خطاب به او فرمودند: “ما اهل بیت اگر چیزی به کسی دادیم، دیگر پس نمی‌گیریم”.

  1. شروع با طرح سؤال:

یکی از روش‌های تاثیرگذار برای آغاز سخن ایجاد پرسش است؛ زیرا مخاطب برای رسیدن به پاسخ با میل و شوق بیشتری به مطالب گوش فرا خواهد داد.

نمونه: 

ـ بچه‌ها تا حالا فکر کرده‌اید چرا غروبهای جمعه که می‌شود دلهایمان می‌گیرد؟

ـ به نظر شما چرا ما مسلمان‌ها در مسایل علمی و فن‌آوری از اروپایی‌ها و غربی‌ها عقب افتاده‌ایم؟

ـ در شرایط امروز مهمترین وظیفه یک نوجوان و جوان ایرانی چیست؟

ـ چه کنیم مرتکب گناه نشویم و پاک بمانیم؟

ـ چرا مردم اینقدر از مرگ می‌ترسند؟

ـ انسان گاهی حاضر می‌شود تمام سرمایه‌اش را بدهد تا چند روزی زنده بماند، چه می‌شود که بهعضی‌ها حاضر می‌شوند جان شیرین خود را فدا کنند و شهید شوند؟

  1. شروع با ابهام

در این روش موضوع سخن در ابتدا بیان نمی‌شود (لو نمی‌رود) و شنونده مدّتی فکرش درگیر می‌شود که گوینده می­خواهد درباره چه موضوعی سخن می‌گوید، که این ابهام با بیان داستان‌ و خاطره و آمار و طرح سؤال و … صورت می‌گیرد.

نمونه: خاطره‌ای (موضوع: شخصیت امام خمینی ره)

“دیشب مشغول مطالعه کتابی بودم که اطلاعات عجیب و دردناکی داشت. انتهای کتاب عکس‌های چاپ شده بود که خیلی گویاتر از محتوای کتاب بود. از جمله عکس بوسه یک مرد به دست یک زن خارجی، بوسه شاه ایران (محمدرضا پهلوی) بر دست ملکه انگلیس در سال ۵۷ که با خفت و خواری و ذلت سر خم کرده بود و می‌بوسید با دیدن این صحنه برایم روشن شد که امام خمینی (ره) چه حقی بر گردن ما داشت و ما را از چه ذلتی نجات داد او که عزت را به ما هدیه کرد عزتی که امروز شاهدیم تمام قدرت‌های بزرگ و مغرور دنیا التماس می‌کنند که با ما رابطه داشته باشند و حاضرند دست ما را ببوسند تا دست از انرژی هسته‌ای دست برداریم …”

چون در آغاز سخن، موضوع را مطرح نکرده­ایم، مخاطب برای اینکه بفهمد صحبت درباره چیست، چند دقیقه اول انگیزه شنیدن بیشتری دارد.

 

مرحله دوّم سخنرانی؛ متن و اصل سخنرانی

برای ایراد یک صحبت گیرا و اثرگذار به این موارد توجه کنید:

  1. هماهنگی لحن گوینده و حرکات دست و سر و حالت چهره با محتوای سخنرانی

مثال: وقتی درباره یک مسأله غم‌انگیز و اتفاق تأسف‌بار صحبت می‌کنید، لحن و حالت چهره، این حسّ غم و اندوه را نشان داده و به مخاطب منتقل کند و در ترسیم یک صحنة حماسی، لحن حماسی و تن صدای بلند و چهره مصمّم و جدّی و حرکات تند دست‌ها و … تناسب دارد.

برای مسلط شدن در این زمینه، باید به سخنرانی سخنران‌های مشهور و با تجربه توجه، سپس تمرین کرد.

  1. استفاده از محتواهای متنوع و جذابی مثل شعر، نکات جدید (تازه‌ها)، متن‌های ادبی قشنگ، آمارهای جالب و … در طول سخنرانی البته به جا و به اندازه.
  2. استفاده از طنز و محتوای نشاط انگیز: سخنرانی هر چقدر هم که جذاب و متنوع ایراد شود، بدلیل یک طرفه بودن باعث ملال و خستگی شنونده می‌شود که لازم است با بکارگیری از محتوای شاد، انبساط و تنوعی در فضای جلسه پدید آورد.

شرایط استفاده از طنز

ـ طنز دارای پیام تربیتی باشد و صرف ایجاد خنده نباشد.

ـ توهین و تمسخر گروه و جمعیتی خاص را در پی نداشته باشد.

ـ بدی‌ها و بدها تمسخر شوند..

نمونه قرآنی: خداوند “عالم بی‌عمل” را در سورة جمعه تشبیه به الاغ کرده، حیوانی که بارهای زیادی را حمل می‌کند اما خودش از آنها هیچ بهره‌ای ندارد.

نمونه طنز: به شخصی که کنار رودخانه مشغول ماهیگیری بود گفتند تا حالا چند تا ماهی گرفته‌ای؟ گفت: این یکی را بگیرم، یکی دیگر را هم بگیرم، می‌شود دو تا.

این قضیه را می‌توان در مورد جوان‌هایی که بلند پروازی‌های غیر عاقلانه و دور از منطق دارند یا در مورد بعضی از مسؤولان که کاری نمی‌کنند و فقط بلدند آمار و گزارش بدهند، استفاده کرد.

  1. رعایت سرعت و فرصت: یعنی نه آنقدر آهسته و شُل سخن بگوید که مخاطب دچار کسالت و بی‌حوصلگی شود و نه آنقدر تند و پی در پی که مخاطب فرصت تمرکز و تفکر و هضم مطالب را نیابد و از این طرف خسته شود.
  2. نداشتن لهجه: در صورت داشتن لهجه‌ای خاص (ترکی، لُری و …) سعی کنید به تدریج اینگونه موارد را حذف کنید؛ چون به زیبایی و جذابیت کلام لطمه می‌زند و ارتباط با مخاطب را دچار مشکل می­کند.

 

  • نکات ادبی

کلمات بسیار نیرومندند، می‌توانند مایه رضایت، آرامش و شادی یا ناراحتی، کسالت و غم بشوند. واژه­ها می‌تواند باعث حرکت و پیشرفت در شنونده شوند یا به زندگی‌اش رنگ و بوی تازه‌ای دهند. اهمیت واژه‌ها برای سخنران مانند اعداد برای حسابدار است. بنابراین:

  1. از کلمات و جملات روان و روشن و خوش آهنگ استفاده کنید تا عموم شنوندگان آنرا درک کنند. کلمات نا مأنوس باعث خستگی شنوندگان می‌شود.
  2. به جای آوردن مترادف‌های فراوان در سخن، کلمه زیباتر را انتخاب کنید.
  3. با مطالعه و دقت در سخنان دیگران تعداد واژگانی خود را گسترش دهید. هر جا واژه‌ای زیبا و جاندار دیدید یادداشت کنید و از آنها در کلام خود استفاده کنید.
  4. اگر لازم است از کلمات تخصصی یک علم بهره ببرید، قبلاً تلفظ صحیح واژه‌ها و اصطلاحاتش را بپرسید. و از درست و به­روز بودن مطالب اطمینان حاصل کنید.
  5. از کلماتی که ریشه‌های فارسی دارند بهره ببرید و واژه‌های بیگانه را بر معادل‌های فارسی ترجیح ندهیم.
  6. تا می‌توانید از افعال ساده به جای افعال مرکب استفاده کنید. مانند:

ابتیاع کردن، خرید کردن / ارسال کردن ـ فرستادن / اطلاع حاصل کردن ـ شنیدن، آگاه شدن / به قتل رساندن ـ کشتن / به رشته تحریر درآودن ـ نوشتن / مورد ستایش قرار دادن ـ ستودن.

  1. استفاده از دو کلمه پرسشی در یک جمله نادرست است. مانند: آیا چگونه می‌توانیم مسؤولیت الهی خود را فراموش نکنیم؟
  2. کاربرد “باید و می‌باید” در همراهی با فعل مضارع است و “بایست و می‌باست” در فعل ماضی مانند:

“می‌باید [باید] به قرآن توجه می‌کردند” نادرست و” می‌بایست به قرآن توجه می‌کردند” صحیح است

“می‌بایست [بایست] به آنها تذکر بدهید” نادرست و “می‌باید به آنها تذکر بدهید” صحیح می­باشد

  1. تنوین نشانة کلمات عربی است از افزودن تنوین به کلمات غیر عربی (فارسی یا انگلیسی و …) مانند: جاناً، مالاً، دوماً، سوماً، چهارماً، ناچاراً، خواهشاً، زیاناً، تلفناً.
  2. سعی کنید در هر سخنرانی کلمات تازه‌تری بکار برید. مطالعه آثار برجسته ادبی برای این کار کمک خوبی است.
  3. از اینکه صاحب تکیه کلام و عبارت‌های معروف تکراری شوید بپرهیزید.(عباراتی همانند: بقول معروف، عرض شودکه، البته، مثلاً، درواقع و…)
  4. تا می‌توانید عبارات اساسی سخنرانی را با جملات کوتاهتر و ساده‌تر بیان کنید جملات کوتاه بهتر در ذهن و حافظه شنونده جای می‌گیرد و علاوه بر این، احتمال تحریف و سوء تفاهم نیز کاهش می‌یابد.

پایان.

همچنین ببینید

نوجوانی و جوانی پیامبراکرم

باسمه تعالی دوران شیرخوارگی و کودکی پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم): گویند پیامبر …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

9 + 1 =