خانه / بایسته‌های مربی / نقشه و راه طلبگی

نقشه و راه طلبگی

حجت الاسلام و المسلمین سید مهدی موسوی

هر حرکتی نیازمند مقدماتی است که از جمله آنها داشتن نقشه و انتخاب روش است. چرا که تا رهرو تصوری از هدف مسیر خود نداشته باشد نمی تواند حرکت کند. و اگر حرکت کند به کژراهه ها خواهد رفت چنانچه شاعری گفت:

«هرگز نرسی به کعبه ای اعرابی              این ره که تو می روی به ترکستان است.»

نقشه یعنی نگاه اجمالی به راه و مقصد و شناخت موانع و مشکلات بر سر راه؛ از این رو فلاسفه و حکما یکی از علل اربعه وجود اشیا و پدیده ها را داشتن هدف و غایت دانسته اند و از آن به «علت غایی» تعبیر می کنند.(۱)

علاوه بر نقشه و پس از آن، ره رو نیازمند روش شناسی است. یعنی آنکه پس از از آنکه مقصد و مسیر روشن شد حال باید متناسب با این هدف و مقصد و مسیر، بهترین روش حرکت و ابزار و مرکب را انتخاب نمود تا به مقصود رسید. دانستن نقشه و روش در همه امور  پدیده ها امری ضروری و لازم است که بدون آن حرکت نمی توان کرد بنابراین انسان قبل از حرکت همواره نیازمند شناخت آنهاست.اما با اینکه دانستن روش و نقشه بیش از سایر امور در تحصیل و تهذیب شرط است کمتر بدان پرداخته اند و به ندرت نویسندگان پیش از آنکه محتوای خود را ارائه دهند روش را داده اند. از این رو شاعری گفت:«آب کم جو تشنگی آور بدست» یا در ضرب المثل ها آمده است:«مخاطبت را ماهی گیری نشان بده نه آنکه بدو ماهی دهی.» به همین دلیل است که قرآن کریم خود را کتاب هدایت، فرقان و نور معرفی می کند:

شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِنْ الْهُدَى وَالْفُرْقَانِ(۲)

تَبَارَكَ الَّذِي نَزَّلَ الْفُرْقَانَ عَلَى عَبْدِهِ لِيَكُونَ لِلْعَالَمِينَ نَذِيراً (۳)

و انبیاء را نیازمند فرقان دانسته است:

وَإِذْ آتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ وَالْفُرْقَانَ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ (۴)

یعنی آنکه این کتاب نشان دهده راه ها و مشخص کننده مسیر سعادت از شقاوت و طریقه سعادتمندی است.

در ميان اقشار مختلف مردم كساني كه با  امر خطير و ظريف تعليم و تربيت و پرورش خود و انسانها سروكار دارند، این امر ضرورتی دو چندان پیدا می کند. تحصیل و تهذیب در حوزه های علمیه نیز از این قاعده مستثنا نیستند و شاید بیشتر بددان وابسته باشند. خواجه نصیرالدین طوسی(علیه الرحمه) در کتاب شریف«آداب المتعلمین» می نویسد:

«بسیاری از دانش پژوهان، هر چند که برای کسب علم کوشش می کنند، ولی دانش بدست نمی آورند. گرچه بدین کار می پردازند، لیکن از نتایج آن بهره نمی برند. بدلیل آنکه ایشان مسیر آموزش را به خطا پیموده و شرایط کسب دانش را فراهم نکرده اند. بدیهی است که هر کس راه را به اشتباه رود، گمراه شده و در نتیجه به هدف نخواهد رسید.»(۵)

بنابراین در راه کسب علم ابتدا باید نقشه مسیر طلبگی را شناخت و فهمید که چند سال، چند رشته، چگونه، به چه هدفی، برای چه، آخرش و چندین پرسش دیگر را پاسخ یافت. و با مطالعه و مشاوره بهترین راه تحصیل و تهذیب را به دست آورد. یعنی از عقل جمعی استفاده نمود چنانچه گفته اند:«اعلم الناس من جمع علم الناس الی علمه» یعنی از افکار دیگران طوری استفاده کرد که از آن طریق علوم مختلف و تجربه های مختلف را جمع آوری کرده تا پایه های حرکت خود را محکمتر برداشت.

امام رضاعليه السلام در اين زمينه مى‏فرمايد: «هر كس در پى كارى، از همان راه و روش آن رود، هرگز نلغزد و اگر بلغزد، راهكار رهايى‏اش را نيز بيابد.»(۶)

منابع:

۱- مرتضی مطهری، مجموعه آثار، ج۷، تهران، صدرا، ۱۳۸۷، ص۳۵۴٫

۲- بقره، آیه:۱۸۵

۳- فرقان، آیه:۱

۴- بقره، آیه:۵۳

۵- خواجه نصیرالدین طوسی، آداب المتعلمین، قم، مرکز مدیریت حوزه های علمیه خواهران، ۱۳۷۷٫ص۳،

۷- بحارالانوار، ج ۷۱، ص ۳۴۰٫

پایان.

همچنین ببینید

چه ایرادی دارد انسان دوستی از جنس مخالف داشته باشد؟

نظر اسلام در خصوص روابط دختر و پسر چیست و چه ایرادی دارد انسان دوستی …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

+ 43 = 52