خانه / پرونده ویژه فاطمیه / آموزه های زندگانی حضرت زهرا (س)

آموزه های زندگانی حضرت زهرا (س)

خداوند مهربان در سخنان خود، راه سعادت و نیکبختی انسانها را با دو جلوه ترسیم می کند: نخست ویژگیهای گوناگون دین باوران و خداجویان را در عرصه های مختلف زندگی نسبت به «خداوند»؛ «خویشتن» و «مردم» بیان می کند و ضمن بیان آثار ارزشمند این صفات، انسانها را به فراگیری و به کارگیری آنان تشویق می نماید.(۷)

دیگر آنکه نمونه های شایسته و انسانهای کامل را که چنین ویژگیها را در صحنه های مختلف زندگی به کار گرفته اند و بدین سان سعادتمند شده اند، معرفی می کند. اما در این معرفی توجهی به قلمرو جغرافیایی آنها و یا قبیله آنان و حتی دانش و دانایی آنها ندارد. آنچه در این میان معیار است شایستگیها و

لیاقتهاست گرچه غلام سیاهی به نام «لقمان» باشد که نه در شمار پادشاهان است و نه در زمره فیلسوفان و نه در بین ثروتمندان؛ بلکه برده ای است روشن بین که خداوند از او به نام «حکیم» یاد می کند و با صفت «حکمت» می شناساند. و یا انسان معمولی در سطح جامعه را معرفی می کند که ارزش واقعی او «ایمان» او است، از این رو وی را «مومن» آل فرعون و یا «مؤمن» آل یاسین نام می برد.(۸)

نکته ارزشمند آنکه در این شناسایی و معرفی نوع جنس نیز مطرح نیست و شخصیت واقعی معیار است. از این رو «مریم» را «الگوی نیایش» و «تندیس طهارت»(۹) می شمرد که پاک زیست و پاک به خدای خود پیوست و همسر فرعون را «اسوه استقامت» و «نمونه بصیرت و بیداری» در تالارهای رنگارنگ پرخواب و خور می داند.(۱۰)

از سوی دیگر در بین زنان و مردان نمونه های ناشایستی را معرفی می کند که گاه در کنار پیام آوران وحی حضور داشته اند اما همانند فروافتادگان در قعر نادانی و گمراهی هستند که قطره ای از بارش هدایت الهی به کویر تفتیده وجودشان نرسیده است. همچون همسر نوح و فرزند او و یا ابولهب و ابوجهل، عموهای رسول اسلام(ص).(۱۱)

آنچه در این میان توجه و تأمل بدان ضرورت بیشتری دارد، آشنایی با الگوهای برتر و اسوه های شایسته تر است که خداوند بزرگ نقشی فراگیر برای تمامی زمانها و همه افراد ـ حتی کسانی که خود الگو برای دیگران هستند ـ برای آنها بیان کرده است و از آغاز خلقت تا فرجام آفرینش مربیان بشر و معلمان بی همتای هستی قلمداد شده اند.

سرسلسله آنان در بین مردان آفتاب آفرینش و آینه تمام نمای خداوندی؛ حضرت محمد ـ درود خداوندی بر او و آل او باد ـ است که پروردگار بزرگ او را «اسوه حسنه» نامید و برای معرفی او به انسانهای سعادت خواه و کمال جو چنین فرمود:

«لَقَدْ کانَ لَکُمْ فی رسولِ اللّه اُسوةٌ حَسَنة لِمَنْ کان یَرجُو اللّه و الیومَ الاخِر و ذکَرَ اللّه کَثیرا»(۱۲)

همانا برای شما [در اقتدا و پیروی از[ رسول خدا سرمشقی نیکوست برای کسی که:

۱ـ به خدا و روز قیامت امید دارد

۲ـ خداوند را فراوان یاد می کند.

بدیهی است که طلوع خورشید و تابان بودن آفتاب روشنی بخش تنها و تنها برای روشنگری تمام هستی و برطرف نمودن ظلمتها کافی نیست، بلکه شرایطی همچون پذیرش و آمادگی و یا برطرف نمودن موانع تابش آفتاب لازم است تا جای جای گستره هستی پذیرای نور خورشید شود. در باره آفتاب هدایت رسول گرامی اسلام(ص) نیز باید ایمان و امید به خدا و توجه به روز واپسین در سرای دلها موج زند و یاد خداوند طراوت و شادابی معنوی به وجود آدمی بخشد تا «اسوه بودن» و «پیرو بودن» معنا یابد.

در این صورت است که آن رهبری و این پیروی، به وجودآورنده امتی الگو و نمونه برای تمامی انسانها و همه جوامع خواهد بود(۱۳)، همان گونه که حضرت ابراهیم علیه السلام ـ نیای پاک نهاد پیامبر اسلام ـ درود خداوندی بر او و آل او باد ـ و سپیدسیرتان پیرو او، اسوه ای

پسندیده معرفی شده اند (قد کانت لکم اسوةٌ حسنة فی ابراهیم و الذین معه».(۱۴)

دیگر شخصیت برجسته ای که در بین زنان همانند مهتاب آفرینش، روشنایی عالمتابی از خود نشان داد و در کتاب وجود او «تمام حقیقت انسان» و «تمام حقیقت زن» و در یک کلام «تمام نسخه انسانیت» به خوبی مشاهده می شود، به گونه ای که «فضایل او هم تراز صفات بی نهایت رسول اکرم(ص)» بود و «افتخار خاندان وحی(۱۵)» شمرده شده است؛ حضرت زهرا ـ سلام اللّه علیها ـ است؛ الگوی شایسته ای که امام راحل در سخن عصمت آسای خود فرمود:

«[حضرت فاطمه زهرا(س)] زنی بود که اگر مرد بود نبی بود، زنی که اگر مرد بود به جای رسول اللّه بود.»(۱۶) و چون در باره معرفی نمونه ای کامل از انسان در جهان هستی،

سخن به میان می آید، ایشان با احترام خاصی می فرماید:

«همه باید به او [حضرت زهرا(س)] اقتدا کنید و کنیم، همه باید دستورمان را از اسلام به وسیله او و فرزندان او بگیریم و همان طوری که او بوده است باشید. انسانی است به تمام معنا انسان، زنی است به تمام معنا زن».(۱۷)

آری:

جان بی جمال جانان میل جهان ندارد

وان کس که این ندارد حقا که جان ندارد

هر شبنمی در این ره صد بحر آتشین است

دردا که این معما شرح و بیان ندارد

سرمنزل فراغت نتوان ز دست دادن

ای ساربان فرو کش کاین ره کران ندارد(۱۸)

همان گونه که قرآن، زن فرعون را نمونه ای برای مردم خوب معرفی می کند و جامعه اسلامی را به درس آموزی از وی دعوت

می کند و می فرماید: ضرب اللّه مثلاً للذین آمنوا امرأة فرعون(۱۹) (خداوند برای تمامی افراد ـ مردان و زنان ـ باایمان، همسر فرعون را مثال می زند)، و یا حضرت مریم را نیز بدین صورت به جامعه برین معرفی نموده تا انسانهای خداجو و فضیلت خواه و تمامی مردان و زنان از او درس آموزند و سرمشق انسانیت گیرند (ضرب اللّه مثلاً للذین آمنوا مریم بنت عمران(۲۰)) حضرت امام خمینی نیز با الهام از آموزه های زندگی ساز قرآن، فاطمه زهرا(س) را مقتدای کامل و انسان برجسته در جامعه اسلامی معرفی می کند و تمامی مردان و زنان را به الگوگیری و معرفت آفرینی با شناخت وی فرا می خواند. به دیگر سخن، نگاه روح اللهی(۲۱) امام تمامی مسلمانان بویژه شیعیان را به حرکتی نو و تلاشی تازه دعوت می کند که با شناختی برتر و معرفتی افزون بر شناخت شخص حضرت زهرا(س)، شخصیت آن پاک بانو در جلوه های خلقت و آفرینش، صفات ارجمند و شایسته، ویژگیهای همسرداری، دانش و آگاهی، دیدگاههای اخلاقی، دشمن شناسی، بینشهای ارزشمند و سرانجام مجموعه ای از سخنان آسمانی آن یگانه عالم بررسی شود و همراه با مطالعه ای از سر تأمل و بصیرت، یکایک صفات و سخنان او در عرصه زندگانی مورد استفاده و عمل قرار گیرد تا «نشان لیاقت» در پیروی از آن حضرت را نصیب خود سازیم و با هم سویی در رفتار و گفتار آن بانو راه پاکی، پیراستگی و وارستگی را بپیماییم.

«سیره» یا آموزه های زندگانی

فاطمه زهرا(س)

از آن هنگام که پیروزی انقلاب شکوهمند ایران و تشکیل حکومت اسلامی در ام القرای جهان اسلام، نگاه و توجه انبوه بیشماری از مردم دنیا، بویژه شیفتگان آموزه های وحیانی و رفتار ربانی سخنگویان وحی را به سوی ایران جلب نمود تمامی ملتهای مستضعف و انسانهای تحت ستم، این نظام را الگوی شایسته ای برای سرمشق گیری در زندگی خود دانستند.

از سوی دیگر بیان و اجرای شیوه معصومان در سراسر زندگی و عرصه جامعه، نیاز به کاری گسترده، دقیق و جدی داشت تا از زلال ناب و پاک عصمت، استفاده شود.(۲۲) و افزون بر جامعیت و کمال در خور و شایسته، برای امروز و فردای جوامع مختلف قابل بیان و اجرا باشد.

ناگفته نگذریم که سخنان رهبران فکری فرهنگی جامعه و تلاش ارزشمند صاحبان قلم و اهل تحقیق، آثاری شایسته و چشمگیر ارایه داد اما آنچه که نسل خردورز و اندیشمند ما بیشتر از همیشه به دنبال آن بوده و هست، گذشتن از «بایدها» و «نبایدها» و رسیدن به «هست ها» و «نیست ها» است. به دیگر سخن، پرداختن به مجموعه رفتار و اعمال معصومان(ع) در متن جامعه و بویژه در فضای خانواده و درس آموزی از شیوه های زندگانی آنان در فراز و نشیب حوادث خواهد بود تا بدین سان ره توشه ای زنده، پویا و حرکت آفرین برای تمامی افراد و در تمامی صحنه ها و لحظه ها، ترسیم شود و برای همیشه خود را با انسانهای کامل و آموزه های جامع روبه رو دیده، بدون

آشفتگی خاطر نسبت به خطا و اشتباه، راهی روشن از معرفت، بالندگی و شکوفایی برابر خود بیابند.

آنچه در این میان، نگاه به آن ضرورتی بیشتر و توجهی فراوان تر در بین شیفتگان، داشت، پرداختن به زندگانی امیر مؤمنان علی(ع) و فاطمه زهرا(س) است، زیرا در خانواده کوچک این دو، پدر و مادر و دو فرزند از نشان عصمت برخوردارند و لحظه لحظه زندگانی آنان لبریز از معرفت درست و شناخت صحیح خواهد بود. از این رو تمامی موحدان جهان با هر فکر و اندیشه ای خود را نیازمند به چنان آموزه هایی می دانند تا «نسخه ای آرامش بخش و سعادت آموز» برای همیشه ایام خود به دست آورد.

چنین بینش روشن نسبت به نیاز جامعه و خواست انسانها، انگیزه پژوهش و نگارش این مجموعه را پدید آورد تا دایرة المعارفی زرین از سرمایه های کیمیاگونه مقابل دیدگان همگان، همیشه گشوده باشد و زندگی درس آموزان از روزمرگی نجات یابد و با فرصتی اندک در طول حیات، محصولی جاودان و پربرکت فراهم شود.

شایسته است با هم دورنمایی از مجموعه مباحث را مرور نماییم و با حضور در فضای مطالب، ضمن توجه به یکایک آموزه ها، با آمادگی، تأمل و بصیرت بیشتر بدانها بپردازیم:

۱٫ صفات همسران در خانواده فاطمه زهرا

و امیر مؤمنان(ع)

خانواده، جامعه کوچکی است که در آغوش آن انسانهایی به رشد و بلوغ می رسند و پس از چندی به جامعه بزرگتر یعنی اجتماع راه می یابند. سلامت و سعادت اجتماع بستگی کامل با نوع تربیت در خانواده دارد. به گونه ای که گاه جلوه تأثیر آن با فرا رفتن از مرز زمان، نقشی ژرف داشته، مسیر تاریخ بشریت را دگرگون می کند.(۲۳) پرداختن به معیارهای

سعادت بخش، نیاز به واقع بینی و درک حقایق وجودی انسانها و جامعه دارد تا به دور از شعارهای فریبنده و عبارات هیجان آفرین، واقعیات زندگی، آن طور که هست مورد توجه، تجزیه و بررسی قرار گیرد و به دور از احساسات به ارایه راه حلهای منطقی و مطابق با فطرت و نهادپاک بشری پرداخته شود.

در نخستین بحث خود به ویژگیهای فاطمه زهرا(س) در برخورد با فراز و نشیب حوادث خانواده می پردازیم و با نگاهی دقیق به ابعاد وجودی آن حضرت نسبت به وظایف وی در باره خود، همسر، فرزندان و جامعه آگاه می شویم. در پرتو این مباحث، پاسخ پرسشهای بسیاری که سالهای فراوان مورد توجه انبوه علاقه مندان بوده است و از چگونگی حضور زنان در خانواده به طور مطلق و یا شرکت بانوان در امور اجتماعی به عنوان نیمی از نیروی فعال جامعه و یا … آگاه می شویم و راه درست و مورد نظر چنین اسوه های آسمانی و ارزشمند را به دست می آوریم.

۲٫ دیدگاههای اخلاقی دخت رسول اللّه

سخنان پاک بانوی آفرینش، فاطمه زهرا(س) در این بخش، مجموعه ای از اخلاق، آداب و سخنان ارزنده ای است که در لابه لای حوادث جامعه، در اعمال آن حضرت و یا گفتار ایشان وجود داشته است. نکاتی که هر یک با جامعه عجین شده و دانستن آنها موجب نگاهی نو به هستی، شرح صدر و تحمل مشکلات فراوان و دوری از صفات منفی و ناشایست خواهد بود.(۲۴)

بدون شک فراگیری این سخنان و به کار بستن یکایک آموزه ها، بسان گنجینه ای گرانقدر در بحران زندگی است که گاه سخنی هر چند کوتاه، آدمی را از سقوط و هلاکت معنوی نجات بخشیده، نشاطی روح افزا و پرفروغ می آفریند.

۳٫ حقوق از نگاه فاطمه(س)

ورود در حوزه دین و پیوستن به زمره دین باوران ارزش والا به موفقیت و شخصیت آدمی می بخشد و او را چنان ممتاز می سازد که ارزش دارایی او، همانند خون وی خواهد شد؛ در جامعه جایگاه خاصی می یابد و در نوع برخوردهای دیگران اصول و مبانی مشخصی حاکم می شود. اما از سوی دیگر مسؤولیتهایی نیز بر دوش وی قرار می گیرد که توجه بدانها و تعهد نسبت به آنها، ضروری اعتقاد به آیین آسمانی خواهد بود. از این رو آگاهی و شناخت حقوق چهره ای شایسته و حتی بایسته به خود می گیرد. آنچه در این زمینه مایه افتخار و ارزشمندی شیعیان است و بسیاری از دیگر معتقدان به ادیان الهی از این نعمت محرومند، استفاده از آموزه های دینی از زبان آشنایان با وحی و دانش آموختگان خداوند است به کسانی که شناختی جامع نسبت به انسان، ارزش برتر او در جهان آفرینش و حقوق الهی که بر او و برای او تعریف شده، دارند.(۲۵)

در این بخش از مباحث بر ساحل سخنان دردانه هستی، پاره تن رسول و زهرای بتول می نشینیم و از حقوق شیعیان، قرآن، امام، همسر، زن، مؤمن، مجاهدان، میهمان و … آگاه می شویم.

۴٫ صفات آسمانی

«صحیفه صفات» حضرت زهرا(س)، آینه ای است که در آن شخصیت آن بانو به خوبی هویدا است. آنچه در باره صفات حضرت گفتنی است آن است که حوادث گوناگون و فراوانی که در عمر کوتاه وی رخ داده، زمینه ساز پدیدار شدن و شکوفایی ویژگیهای نهفته ایشان بوده است که افزون بر عصمت، صفاتی در وجود آن حضرت به چشم می خورد که به فصل و زمان خاصی محدود نشده و در جنس ویژه ای خلاصه نمی شود. در خانواده، بین زنان، برای مردان و در صحنه های سیاسی اجتماعی نقش کاربردی دارد و درس آموز رابطه انسان با خدا، نشانگر عشق و عاطفه ای فراگیر و بیانگر دانش و بینش چشمگیر و بی نظیری خواهد بود.

آنان که انسان را در چارچوب امور مادی می نگرند و یا دستورات دین را سلسله سخنان اخلاقی برای آخرت افراد می دانند و یا آنکه زن را موجودی ناتوان و عضوی غیر مفید برای اجتماع می نگرند، با نگاهی به این صفات آسمانی پی به اوج عظمت و قله قداست بانویی جوان می برند که الگویی کامل و انسانی شایسته برای عبرت پذیری تمامی زنان و مردان خواهد بود.(۲۶)

۵٫ بینشهای شیرین

پاره ای از موضوعات و مباحث، نقشی اساسی و سرنوشت ساز در زندگی انسان و باورهای او دارد، به گونه ای که آدمی را از افراط و تفریط در صحنه انجام وظایف مصون نگه داشته و راه را بر هر بیراهه ای می بندد. برخی از این مسایل در زمان طرح آنها اتفاق نیفتاده است اما نوع نگرش و پرداخت به موضوع و نگاه جامع به تمامی ابعاد آن، بیانگر گستره عظمت و بینش عرشی آن شخص خواهد بود.

در این قسمت از نوشتار با مجموعه ای از مباحث مطرح شده توسط حضرت زهرا ـ سلام اللّه علیها ـ روبه رو می شویم که ارزشهای شایسته و بینشهای بنیادین در آن وجود دارد و گلچینی از آداب، شناختهای صحیح و عقاید سرنوشت ساز خواهد بود. برخی موضوعات در زمان آن بانو مصداق یافته است. (همانند ارتداد، ارتجاع، دوست شناسی، ارث، اشک و …) و پاره ای دیگر برای آینده انسانها ترسیم شده است (همچون کربلا، حضرت مهدی علیه السلام و …).(۲۷)

۶٫ دشمن شناسی و شیوه های برخورد

حضرت زهرا(س)

شناخت دشمن، شیوه شناسی در رویارویی با او و چگونگی پیروزی بر دسیسه های دشمنان، آموزه هایی است که هر دین باور

فرهیخته ای باید بدانها آگاهی یابد. ناگفته پیداست که در مکاتب آسمانی بویژه اسلام که سخن از جاودانگی و جامعیت دارد و هماره پیروان خود را به اندیشمندی، آمادگی و ژرف نگری نسبت به معارف ناب الهی همچون پاسداری از «ولایت» دعوت می کند، دشمنان فراوانی با جدیت و تلاش صد چندان برای حفظ منافع خود و رسیدن به مقاصد خویش به مبارزه برمی خیزند تا چنین آیین بالنده و پویا را به سلسله دستوراتی جامد، ساکت و خاموش تبدیل کرده و به کنج مساجد و منازل سوق دهند.

آغاز این راه دشوار و مقدس در رویارویی با دشمنان امامت و ولایت از زمان حضرت زهرا(س) بود و با نگرشی نو بیش از ده روش مقابله و برخورد از دخت رسول خدا(ص) مشاهده می کنیم، به گونه ای که تأثیر آن شیوه ها در دفاع از ارزشهای مقدس دینی، قرنهای متمادی استمرار یافته و هر روز چهره ای برافروخته تر و بالنده تر به خود گرفته است.

اینک که جمهوری اسلامی ایران به عنوان ام القری جهان اسلام، پرچمدار حکومت علوی و فاطمی است و تمام انسانها این حکومت را به عنوان اسلام ناب محمدی و نظام شیعی می دانند، آشنایی با شیوه های رویارویی با دشمنان مستکبر و مخالفان حکومت ولایی، ضرورتی است که ـ به یاری خداوند ـ در این فصل بدان پرداخته خواهد شد.(۲۸)

۷٫ روشنای اندیشه در بیان فلسفه احکام

دیر زمانی است که «فلسفه احکام و چگونگی بیان آن» از مباحث جنجالی و مورد نقد و تحلیل بسیاری دانش آموختگان و اندیشمندان بوده است. عده ای پرداخت به

فلسفه احکام را در تضاد با قداست و ارزشهای الهی آن دانسته و تعبد در انجام احکام را شایسته عبودیت و اطاعت می دانند. اما برخی عمل به دستورات خداوندی را منوط به فهم فلسفه آن و تسلط بر مفاهیم نهفته در پای بندی بدان بیان می کنند و بر این باورند آنچه را که می دانند بدان عمل می کنند و هر آنچه را که با آن آشنایی ندارند رها می نمایند! دیدگاه سوم و خردمندانه ای وجود دارد که با احترام به دانش و دانایی نسبت به فلسفه احکام، مرز عبودیت و تعبد را پاس داشته، ضمن بیان اقسام فلسفه دستورات خداوند، اندکی از آنان را نیازمند به زمان و رشد دانش، یا حضور برترین اندیشمند عالم آفرینش؛ حضرت مهدی علیه السلام و یا آزمون تعهد و تعبد انسانها به سخنان سعادت آفرین معصومان علیهم السلام معرفی می کنند.

در این فراز از سیره، روشنای اندیشه مهتاب آفرینش، حضرت زهرا علیهاالسلام را می نگریم که دهها قلم از احکام الهی را با فلسفه احکام آنها ترسیم نموده تا شهد شیرین بندگی در کام جان دین باوران فزونی و برتری یابد و بصیرت و بینش نسبت به وظایف هر یک از ما نمایان شود.(۲۹)

۸٫ شخصیت شناسی فاطمه(س)

شناخت دنیای اطراف و شخصیتهای معاصر، گذشته و آینده نشان از حضور اندیشمندانه در جامعه است. این آگاهی زمینه ساز معرفی الگوهای انسان ساز بوده و همراه با آن موجب بیداری افراد در پرهیز از نمونه های ناشایست و بیان شخصیت منفی آنان خواهد بود.

بدون تردید هر گاه این شناخت با نور عصمت و روشنایی معنویت همراه گردد، دایرة المعارفی از ارزشها و ضد ارزشها از زندگی

افراد سعادت پیشه و شقاوتمند تدوین می شود که راههای رهایی از زنجیر هواها و هوسها به طور زنده و با مصداقهایی گویا بیان می شود و از دیگر سو، رگه های انحراف و راههای هلاکت به خوبی تحلیل و بررسی شده، سرمشق پاکی و ناپاکی بر بلندای تاریخ انسانیت نمایان می شود. در این قسمت از سخنان زهرای مرضیه(س) به شناخت دهها شخصیت از نگاه پربصیرت آن بانو می نشینیم و از فرازهای مختلف سخنان آن حضرت، ره توشه هایی شایسته برای خود و دیگران برمی گزینیم.(۳۰)

۹٫ آموزه های زندگانی در آخرین سخنان

آسمانی

پیش آمدهای دشوار زندگی همانند آتشی فروزان است که انسانها را زیر و رو کرده، ماهیت واقعی آنان را آشکار می کند. بسیاری در آغاز رشد خویش، پای بند اصول و معیارهایی بوده اند اما چندی بعد تمامی شعارهای خود را فراموش کرده، از روی آز و نیاز و یا شهوت و شهرت، طعم شیرین لذتهای زودگذر زندگی را ترجیح داده، ره به بیراهه می سپردند. به گونه ای که با همسر خویش، که سالیان بسیار شریک مشکلات و همپای رنجهای او بوده، برخوردهای ناشایست داشته، یا به آرمانهای مقدسی که از دیرباز برای آنان فداکاریها نموده، پشت پا زده و با چهره ای دگرگون و سیرتی واژگون به حیات خود خاتمه می دهند. بدین خاطر است که لحظه های آخر زندگی را آینه ای از تمامی سالها و حوادث عمر دانسته اند که گاه صعود انسان در آن پدیدار می شود و زمانی سقوط آدمی به چشم می خورد.

آموزه های زندگانی در آخرین سخنان آسمانی حضرت زهرا(س) مجموعه ای از هفت وصیت گفتاری و یک وصیت نوشتاری است که پایداری و شکیبایی آن بانو بر اصول و ارزشهای والا در آنها مشاهده می شود. در این سخنان به خوبی وفاداری، عشق و عاطفه و ادب نسبت به همسر، فرزندان و انسانهای شایسته و گرانقدر تجلی می کند، و نسبت به اخلاص و دلدادگی به آموزه های قرآنی و نبوی، درسهای ارزشمندی بیان می شود. از سوی دیگر، نوع برخورد آن حضرت با دشمنان مستکبر و غاصبان ستمگر نشان از روح پرحماسه و برخوردهای هدفمند دارد تا میدان مبارزه با شیطان صفتان و متکبران همیشه باز باشد و ستمدیدگان، پرخروش و توانا علیه خودکامگان به پا خیزند و فریاد برآورند.(۳۱)

۱۰٫ سینای صلابت با خطبه ای خدایی

تا کنون بخشهای مختلفی از سیره و سخن زهرای مرضیه(س) را از نظر گذراندیم و با آموزه هایی که در آینده بدان پرداخته می شود، آشنا شدیم. اینک دورنمای فصلی از زندگانی آن بانو را می نگریم که دارای ویژگی خاصی است. به گونه ای که در کمتر سخنان و یا رفتار آن حضرت این خصوصیت مشاهده می شود و آن جامعیت چشمگیر و همه سویه است.

پیشتر، اشاره ای به پاره ای شبهات و ابهامهای مختلف از سوی افراد و افراط و تفریطهایی که در این باره وجود دارد، نمودیم. در این بخش، فضایی از معارف ناب گشوده می شود که در آن پاسخ بسیاری از پرسشها بیان می گردد. از چگونگی حضور زنان در متن جامعه تا ارزشهای والایی که از طوبای برکات یک بانوی متعهد و دین باور، ریزش می کند؛ از نکات تربیتی روانی تا توحیدی کلامی؛ از تشریح فلسفه نبوت تا ارزش ولایت و امامت؛ و از مباحث فقهی حقوقی تا فرازهایی از نکته های حکومتی اجتماعی و سرانجام گشودن معارفی از قرآن با بیان هوشمندانه و عالمانه نسبت به حقایق الهی، همه و همه در این خطبه روشنی افروز به چشم می خورد.(۳۲)

* اندوخته های معرفت

مژده ای دل که دگر باد صبا باز آمد

هدهد خوش خبر از طرف سبا باز آمد

برکش ای مرغ سحر نغمه داوودی باز

که سلیمان گل از باد هوا باز آمد(۳۳)

اقیانوس بیکران معرفت فاطمه(س)، چنان ژرف و بی انتهاست که توان رهیابی به پایان آن برای هیچ انسان زمینی نخواهد بود اما شیفتگی و دلدادگی به آن پاک بانوی آفرینش قلم را بی قرار و دل را بی تاب می کند و آنچنان عطشی در وجود آدمی می نشاند که با هر جرعه ای از معرفت وی، تشنگی افزونتر می شود و زبانه عشق والایی بیشتری می یابد.

بر ساحل سیره و سخن آن دردانه آفرینش نشستیم و از دور به افقهای روشنی افروز شخصیت او نگریستیم اما حیفمان آمد گنجینه دانشی را که در آن اندوخته های معرفتی بانو به چشم می خورد، نمایان نسازیم تا دانش پژوهان از ابعاد دیگری از گستره شخصیت حضرت آگاهی یابند و علاقمندان عاشق جلوه های محبوب خویش را چنین آینه های معرفت افروزی نیز بنگرند.

امید آنکه پس از پایان فصلهای یادشده، به این مباحث بپردازیم و صحن و سرای وجودمان را با تحفه های دانش و بینش نسبت به شخصیت آن عزیز والاگوهر و یگانه هستی زینت بخشیم:

الف) بر کرانه کوثر:

نگاهی دوباره به آیات قرآن در باره فاطمه زهرا(س) و دیدگاه خداوند نسبت به محبوب خویش.

ب) خوشه های خورشید:

مجموعه ای از شعاع عشق و علاقه پیامبر اکرم(ص) نسبت به دخت والاگوهر خود، حضرت زهرا(س)

ج) جلوه های فاطمه در آسمان سخنان

اهل سنت:

تأملی زیبا بر مجموعه سخنان اهل سنت ـ بویژه در صحاح شش گانه ـ در باره شخصیت پرفروغ حضرت زهرا(س)

د) پلکان ملکوت:

نگرشی عرشی به تسبیحات فاطمه زهرا(س) و آثار کیمیاگون آن در عالم هستی.

ه··· ) صحیفه همیشه سبز:

بهره گیری از مجموعه سخنان امامان معصوم علیهم السلام در باره مصحف فاطمه علیهاالسلام، فلسفه وجودی، آثار و بهره های گذشته، حال و آینده از آن.

و) فروغ فرزانگی:

درس آموزی از فروغ معرفت حضرت امام خمینی در باره مادر عزیز و بزرگوار خود، حضرت زهرا(س)

ز) فاطمه و فاطمیون:

آثار نام و یاد فاطمه زهرا(س) در دفاع مقدس و تأثیر رمز یازهرا در عملیاتهای مختلف.

ح) فاطمه در آینه فقه و در نگاه فقیهان:

نگاهی به مجموعه مباحث فقهی و دیدگاه اندیشمندان عرصه فقه و فقاهت در باره حضرت زهرا(س)

ط) فرهنگ نامها و القاب فاطمه(س):

بررسی گسترده نامها و لقبهای حضرت و درس آموزی در باره نامگذاری افراد، موسسات و مناسبتهای مختلف

ی) نگاهی به برخی از کتابها و رساله های

نگاشته شده در باره حضرت زهرا(س):

آشنایی با این آثار، موجب وسعت دید انسان و حضور در فضای فرهنگی کشور، الهامهای مختلف در کارهای فکری فرهنگی و دوری از کارهای تکراری خواهد شد.

در پایان ضمن یادآوری شروع مباحث آغازین در این نوشتار از شماره آینده، توفیقی برتر برای فراگیری آموزه های زندگانی معصومان علیهم السلام بویژه حضرت زهرا علیهاالسلام، از خداوند بزرگ خواستاریم.


۱ ـ نگاه کنید به سوره ممتحنه آیه ۴ و ۶؛ سوره احزاب، آیه ۲۱؛ سوره بقره، آیه ۱۴۳ و سوره قصص، آیه ۷۹ (الگوی دنیاپرستان).

۲ ـ رک: روانشناسی کمال الگوهای شخصیت سالم، دوآن شولتش، ترجمه گیتی خوشدل به نظریه های شخصیت یا مکاتب روانشناسی، دکتر علی اکبر سیاسی.

۳ ـ نک: خاطرات سیاسی مستر همفر (دستهای ناپیدا) [دستورالعمل وزارت مستعمرات بریتانیای کبیر به جاسوسان انگلستان در کشورهای اسلامی جهت لکه دار کردن شخصیت عالمان مورد علاقه مردم و اندیشمندان تأثیرگذار در جامعه].

۴ ـ اسپنسر، فیلسوف معروف انگلیسی؛ رک: اسلام بر سر دو راهی، پاورقی ص۲۳٫

۵ ـ فرهنگ و تهاجم فرهنگی (مجموعه ای از سخنان رهبر معظم انقلاب حضرت آیت اللّه خامنه ای)، ص۱۵ تا ۶۹ (با تلخیص فراوان).

۶ ـ نک: تهاجم فرهنگی، گرد آمده از سخنرانیهای آیت اللّه مصباح یزدی.

۷ ـ نک: سوره فرقان، آیات ۶۳ تا ۷۷؛ سوره مؤمنون، آیات ۱ تا ۱۱؛ سوره بقره، آیات ۳ تا ۱۰٫

۸ ـ رک: جامعه و تاریخ، استاد شهید آیت اللّه مطهری، ص۶۴ و ۶۵ (انتشارات صدرا)؛ انسان کامل، استاد مطهری، ص۵ و ۶ (چاپ جامعه مدرسین).

۹ ـ سوره آل عمران، آیه ۴۲ و ۴۳٫

۱۰ ـ سوره تحریم، آیه ۱۱٫

۱۱ ـ سوره مسد، آیات ۱ تا ۵؛ سوره تحریم، آیه ۱۰٫

۱۲ ـ سوره احزاب، آیه ۲۱٫

۱۳ ـ سوره بقره، آیه ۱۴۳٫

۱۴ ـ سوره ممتحنه، آیه۴٫

۱۵ ـ وام گرفته از سخنان زرین حضرت امام خمینی در باره فاطمه زهرا(س)؛ رک: صحیفه نور، ج۱۲، ص۷۲٫

۱۶ ـ همان، ج۶، ص۱۸۵٫

۱۷ ـ همان، ج۱۹، ص۱۲۱ و ج۶، ص۱۸۵٫

۱۸ ـ دیوان حافظ، غزل ۱۲۲٫

۱۹ ـ سوره تحریم، آیه ۱۰٫

۲۰ ـ همان، آیه ۱۲؛ نک: زن در آیینه جلال و جمال، حضرت آیت اللّه جوادی آملی، ص۱۳۴ تا ۱۳۷٫

۲۱ ـ نگاه کنید به صحیفه نور، ج۶، ۱۲ و ۱۹ به مجموعه ای از سخنان والاگوهر حضرت امام خمینی در باره حضرت فاطمه(س).

۲۲ ـ نک: سخن حضرت رضا(ع) در باره سخنان اهل بیت، درس آموزی آنان و تأثیر هر یک در انسانها.

۲۳ ـ رک: برای خوشبختی و موفقیت آفریده شده ایم، دکتر موریل جیمز و دوروتی جنگوارد، ترجمه دکتر حسن قاسم زاده.

۲۴ ـ نک: شادمانی دل پیامبر(ص)، آیت اللّه رحمانی همدانی، ترجمه دکتر سیدحسن افتخارزاده سبزواری.

۲۵ ـ برای مطالعه گسترده تر نگاه کنید به رساله حقوق امام سجاد(ع).

۲۶ ـ رک: زن در آیینه جلال و جمال، آیت اللّه جوادی آملی.

۲۷ ـ نک: نهج الحیاة، محمد دشتی.

۲۸ ـ رک: مجموعه سخنان رهبر فرزانه انقلاب در ماههای مهر، آبان و آذر ۱۳۷۷ و چگونگی بررسی و تحلیل معظم له از ضرورت دشمن شناسی و بررسی شیوه های آن.

۲۹ ـ نک: فلسفه احکام، مرحوم آیت اللّه احمد اهتمام، ج۱٫

۳۰ ـ نک: نهج الحیاة، محمد دشتی، فاطمه من المهد الی اللحد، مرحوم قزوینی.

۳۱ ـ نگاه کنید به تفاسیر المیزان، نمونه و الطیب البیان ذیل سوره بقره، آیه ۱۵؛ سوره آل عمران، آیه ۶۴؛ سوره نساء، آیه ۹؛ سوره توبه، آیه ۷۴؛ سوره اسراء، آیه ۵۳؛ سوره طه، آیه ۴؛ سوره لقمان، آیه ۱۹؛ سوره احزاب، آیه ۳۲ و سوره نبأ، آیه ۳۵٫

۳۲ ـ نک: صلای صلابت، محمدسروش، ویژه نامه پیام زن آبان ماه ۱۳۷۶٫ خطبة الزهراء، ترجمه محمدرضا انصاری؛ ترجمه و تفسیر خطبه حضرت زهرا(ع)، آیت اللّه مکارم شیرازی (کتاب فاطمه زهرا(ع) بانوی برتر).

۳۳ ـ دیوان حافظ، غزل ۱۷۰٫

 

منبع: مجله پیام زن.

همچنین ببینید

الگوهای رفتاری حضرت زهرا (س) در خانواده

سید مهدی سیدی مقدمه تربیت صحیح یکی از آموزه های اصلی دین و از دغدغه …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

+ 37 = 40