خانه / تربیت / درآمدی بر تربیت نسل منتظر

درآمدی بر تربیت نسل منتظر

«اگر انقلابی تحت فشارهای سیاسی و اقتصادی قدرت های بزرگ قرار بگیرد، هیچ کس این انقلاب را سرزنش نخواهد کرد، ولی اگر مردم این انقلاب نتوانستند فرزندان خود را خوب تربیت کنند سرزنش خواهند شد».

در میان فعالیت ها و رویدادهای مختلف زندگی، کار تعلیم و تربیت در رأس همة آنها قرار دارد و اساس بر فعالیت مطلوب و منطقی را تشکیل می دهد.

اگر انسان از دانش و اطلاعات زیاد برخوردار باشد، ولی به نحو درستی تربیت نشده باشد، همان دانش، به انحطاط او منجر می شود. اگر آدمی دارای ظاهری آراسته و قیافه ای زیبا باشد، ولی به نحو مطلوب تربیت نشود، زیبایی ظاهری زمینة انحراف او را فراهم می کند. اگر فردی وارد عرصة سیاست، اقتصاد و امور مشابه دیگر شود، لیکن تربیت صحیح نداشته باشد در هر یک از این عرصه ها به خود و به جامعه ضربه و خسارت وارد می کند. بدین ترتیب، اگر هر فعالیت دیگری را در نظر بگیریم و تربیت را از آن منها کنیم چیزی جز انحطاط نخواهیم دید. بنابراین تربیت درست، سعادت انسان و جامعه را تضمین می کند و مانع نفوذ عوامل مخرب و منحط در زندگی می گردد.۱

چنان که امام خمینی(ره) بیان کردند: «آن قدر که انسان تربیت نشده مضر است برای جامعه هیچ شیطان و هیچ حیوانی آن قدر مضر نیست و آن قدر که انسان تربیت شده مفید است برای جامعه هیچ ملائکه ای و هیچ موجودی آن قدر مفید نیست».

امام سجاد(ع) در رسالة حقوق خود می فرمایند: «فرزندان حقوقی بر گردن شما دارند که [از جمله] آن حقّ تربیت است».۲

یکی از مهم ترین کارکردهای خانواده، کارکرد تربیتی است. تمام نهادهای اجتماعی خصوصاً نهاد خانواده، اقتصاد و حتی نظامی گری اگر بخواهد پابرجا باشد باید وجهة تربیتی داشته باشد. اگر خانواده وجهة تربیتی خود را از دست دهد، محکوم به نابودی است. در جنگ تحمیلی علیه ایران، لشکر صدام از نظر تجهیزات بیست برابر لشکر ایران مجهز بود، اما آن چیزی که باعث انهدام لشکر صدام شد از دست دادن وجهة تربیتی بود، چون همه چیز مشروعیت خود را از تربیت می گیرد.

رهبر معظم انقلاب اسلامی می فرمایند:

«اگر انقلابی تحت فشارهای سیاسی و اقتصادی قدرت های بزرگ قرار بگیرد، هیچ کس این انقلاب را سرزنش نخواهد کرد، ولی اگر مردم این انقلاب نتوانستند فرزندان خود را خوب تربیت کنند سرزنش خواهند شد».

سؤال اساسی این است که چه مکتبی قادر به تربیت انسان کامل است؟

در پاسخ باید بگوییم فقط مکتب انسان ساز اسلام که نشأت گرفته از منبع وحی الهی است قادر به تربیت انسان کامل خواهد بود.

امروز مشکل دنیا پیروی از مکاتبی است که ساختة دست خود انسان هاست و لذا اگر امروز با چالش تربیتی در همة امور مواجه است به خاطر دوری از تربیت سالم معصومان(ع) می باشد.

امام صادق(ع) در روایتی می فرمایند: « همان گونه که خود را در معرض نسیم قرار می دهید و خنک می گردید، همان گونه خود را در معرض احادیث ما قرار دهید تا تربیت شوید».

خاک را زنده کند تربیت باد بهار

سنگ باشد که دلش زنده نگردد به نسیم

در این مقاله به محورهای زیر خواهیم پرداخت:

۱٫ اهمیت تربیت از دیدگاه معصومان(ع) و بزرگان دین،

۲٫ اجر و ثواب تعلیم و تربیت،

۳٫ وظیفة منتظران واقعی امام عصر(ع) در تربیت نسل حاضر و آینده،

۴٫ اهداف مقدس تربیت،

۵٫ اصول حاکم در تربیت.

۱٫ اهمیت تربیت از دیدگاه معصومان(ع) و بزرگان دین

امام سجاد(ع) در صحیفة سجادیه می فرمایند: «خدایا مرا در تربیت کردن، ادب کردن و نیکی کردن به فرزندانم کمک کن».۳

امام معصوم(ع) که خود، اسوة تربیت و انسان کامل در امر تربیت است، از حضرت حق کمک می طلبد.

امام صادق(ع) در روایتی می فرمایند: «من هر شب برای سعادت فرزندانم دو رکعت نماز می خوانم».۴ کیفیت این نماز این گونه است که در رکعت اوّل بعد از حمد، سورة «انّا انزلناه» و در رکعت دوم سورة« إذا جاء نصرالله» می باشد.

علی(ع) می فرمایند: «هیچ ارثی بهتر از ادب نیست».۵ شما اگر ثروت زیادی برای فرزند بی ادب بگذاری آن را در جهت گناه صرف می کند. پس این سرمایه را در راه ادب و تأدیب فرزندان به کار ببرید که آدم با ادب نه تنها مورد عنایت حضرت حق است بلکه جامعه از وجود او سود و بهره می برد.

امام صادق(ع) می فرمایند: «اگر خدا دو روز به شما عمر داد یک روز آن را ادب یاد بگیرید و یک روز ادب را به کار ببرید».۶

کار انبیای الهی کار تربیتی بوده است فعل خدا هم تربیتی است. شما در روز ده مرتبه خدا را سپاس و تشکر می کنید که خدایا تو را شکر می کنم که تو مربی من هستی. «الحمد لله ربّ العالمین».

آنچه بشر از اوّل خلقت حضرت آدم تا کنون چوب خورده از آدم های بی ادب در طول تاریخ بوده است.

در دهة گذشته صدام یک آدم بی تربیت ولی امام(ره) یک فرد تربیت شده در مکتب اسلام بود.

قرآن کریم در سوره فرقان،آیه ۷۴ می فرماید:

«ربّنا هب لنا من أزواجنا و ذرّیاتنا قرة اعین…»؛ عبادالرحمن کسانی هستند که می گویند: خدایا از همسران و فرزندانمان به ما آن مرحمت فرما که مایة روشنی چشممان باشند.

در سورة ابراهیم آیة ۴۰، می فرماید:

ربّ اجعلنی مقیم الصّلوة و من ذرّیّتی؛ خدایا مرا نمازگزار قرار بده و فرزندانم را نیز.

در آیة ۱۲۸ سوره بقره:

«ربّنا و اجعلنا مسلمین لک و من ذرّیّتنا امّةً مسلمةً لک؛ خدایا مرا فرمانبردار خود ساز و نیز فرزندان ما را فرمانبردار خود گردان».

و در سوره آل عمران آیة ۳۸:

«ربّ هب لی من لدنک ذرّیةً طیّبةً انّک سمیع الدّعاء؛ خدایا مرا به لطف خویش فرزندی پاک سرشت عطا فرما؛ همانا تو شنوای دعایی».

از خدا جوییم توفیق ادب

بی ادب محروم ماند از لطف رب

بی ادب تنها نه خود را داشت بد

بلکه آتش بر همه آفاق زد

وقتی با نمونه ای انحراف در اجتماع، حتی در سنین خردسالی، مواجه می شویم، سؤال این است که آیا این افراد در بدو تولد دچار این رفتارهای ضدّ اجتماعی و ناهنجاری ها بود یا در بستر و مصدر تربیت دچار مشکل شدند. هلی سیوس از متخصصان علوم تربیتی می گوید:« بچه ها نادان متولد می شوند ولی نه ابله، شمایید که اینان را به بلاهت می کشانید».

۲٫ اجر اخروی و ثواب تعلیم و تربیت

براساس روایات ما هیچ کاری در عالم وجود به اندازة تربیت ثواب و اجر اخروی ندارد. اگر همة مردم همت خود را صرف تربیت فرزندان شان نمایند می توان به وجود جامعه ای سالم که زمینه ساز ظهور حضرت مهدی(ع) بشود امید داشت.

ثواب تربیت در بعضی روایات آن قدر ذکر شده که ارزش یک انسان با ادب و هدایت یک انسان گمراه برابری با همة عالم دارد.

در مأموریتی که امیرالمؤمنین(ع) می رفتند، وقتی خدمت پیامبر آمدند، پیامبر(ص) فرمودند: «یا علی اگر یک نفر به وسیلة تو مسلمان و هدایت شود، بهتر است از دنیا و آنچه در دنیاست». معاویه بن عمار از امام صادق(ع) راجع به کسی از شیعیان که احادیث اهل بیت(ع) را نقل کند و باعث آرامش دل مردم گرددپرسید، امام صادق(ع) فرمود: «مقام این فرد از هزاران عابد بالاتر است».۷

تربیت آن قدر اهمیت دارد که از خون شهید بالاتر است. چون شهید در اثر تربیت عالمان دینی به این مقام رسید.

«من أحیاها فکأنّما احیی الناس جمیعاً؛۹ هر کسی نفسی را حیات بخشد مثل آن است که همة مردم را حیات بخشیده است».

۳٫ وظیفة منتظران امام عصر(ع) در تربیت نسل حاضر و آینده

چیزی که این مقاله به آن بیشتر می پردازد، وظایف والدین در تربیت نسل حاضر و نسل آینده است.

منتظران واقعی کسانی هستند که همة همت خود را صرف تربیت فرزندان خود می نمایند. اینکه در روایت از قول امام معصوم(ع) نقل شده است: «بالاترین عبادت انتظار فرج است».۱۰

آیا واقعاً منتظران واقعی امام زمان(ع) خود و خانوادة خود را آمادة پذیرش آقا کرده اند؟

آیا خصلت انتظارمعطوف به تربیت نیست؟

منتظران واقعی کسانی هستند که در تربیت نسل جوان خود سرمایه گذاری می نمایند. آدم بی ادب و بی تربیت به درد امام زمان(ع) نمی خورد. کسانی که در رکاب حضرت هستند آدم های خودساخته اند.

اگر همة توان ها و توانمندی های یک جامعه در یک جهت قرار گیرد و آن تربیت سالم در مدارس، دانشگاه ها، بازار، کوچه و خیابان باشد، انسان لذت می برد در چنین جامعه ای زندگی کند.

امروز اگر والدین فرزند خود را خوب تربیت کردند، نه تنها خود فرزند به خاطر کسب ادب راحت است بلکه اطرافیان او احساس آرامش می کنند. فرد مؤدب مصدر خیر و، در جامعه منشأ نیکی است. برای امام زمان(ع) کادرسازی کرده اند و لذا مهم ترین وظیفة منتظران واقعی آقا امام زمان(ع) توجه کردن به بعد تربیت است.

۴٫ اهداف تربیت

هدف تربیت، ایجاد انسان های متدین، با تقوا، دین باور، مسئولیت پذیر و مردم گرا و به عبارت دیگر رسیدن به قرب الی الله است.

هدف تربیت، ساختن انسان های مفید برای جامعه است نه افراد مهم. اشکال تربیتی والدین ما این است که می خواهند فرزندانشان آدم های مهم باشند نه مفید.

افرادی مفید هستند که نفعشان به جامعه می رسد اما افراد مهم، گاهی برای جامعه مضر بوده اند. هدف تربیت، ساختن انسان هایی است که باعث آبروی امامان معصوم باشند. لذا در آیة ۷۴ سورة فرقان می فرماید:

« و اجعلنا للمتّقین إماماً؛ خدایا ما را پیشوای اهل تقوا قرار بده.»

به عبارت دیگر، انسان باید چنان ساخته شود که با دوری از رذایل و آلودگی ها، استعدادهای عالیة روحی و ملکوتی اش شکوفا شده و چنان به کمالات علوی و فضایل ملکوتی آراسته گردد که استعداد و لیاقت قدم نهادن در آستان قرب ربوبی را کسب و با وصال به حق، به سعادت جاویدان برسد؛ سعادتی که شرح آن در قالب الفاظ نگنجد و به وصف و بیان نیاید. لذا سعدی می گوید:

رسد آدمی به جایی که به جز خدا نبیند

بنگر که تا چه حد است مقام آدمیت

طیران مرغ دیدی، تو ز پای بند شهوت

بدر آی تا ببینی طیران آدمیت

پی نوشت ها:

۱٫ دکتر ملکی، حسن، خانواده و فرزندان، ج ۳، ص ۱۸۵٫

۲٫ تحف العقول، ص ۲۷۱٫

۳٫ صحیفة سجادیه، دعای ۲۵٫

۴٫ وسائل الشیعه، ج ۲، ص ۶۵۶٫

۵٫ اصول کافی، ج ۱، ص ۳۸۰٫

۶٫ میزان الحکمه.

۷٫ منیه المرید، شهید ثانی، ص ۱۰٫

۸٫ معالم الدین فی الاصول، ص ۱۰،

۹٫ سورة مائده (۵)، آیة ۳۲٫

۱۰٫ بحارالانوار، ج ۵۲، ص ۱۲۵٫

 

منبع: مجله موعود، شماره ۹۳٫

همچنین ببینید

آیا در قرآن برای پوشش مو سفارشی شده است؟

  آیا در قرآن برای پوشش مو سفارشی شده است؟ در قرآن کریم براى پوشش …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

73 + = 76