خانه / آیات اخلاقی / لقمان و ميانه روى در رفتار و گفتار

لقمان و ميانه روى در رفتار و گفتار

(وَلاَ تُصَعِّرْ خَدَّكَ لِلنَّاسِ وَلاَ تَمْشِ فِى الأَرْضِ مَرَحاً إِنَّ اللّهَ لا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتَال فَخُور);

«هرگز ] با تكبر و غرور[ از مردم رو برمگردان و با غرور و بى خبرى راه مرو! خداوند متكبران خودپسند را دوست نمى دارد.»

(وَاقْصِدْ فِى مَشْيِكَ وَاغْضُضْ مِنْ صَوْتِكَ إِنَّ أَنْكَرَ الأَصْواتِ لَصَوْتُ الْحَمِيرِ);

«در راه رفتن ميانه رو باش وصداى خويش را ملايم كن كه نامطبوع ترين صداها صوت خران است.»

خضوع يكى از ستوده ترين فضايل اخلاقى است، ولى با اين همه اگر از حد خود تجاوز كند، به صورت بدترين صفات به نام «تملق» و«چاپلوسى» در مى آيد، همچنين وقار كه يكى از فضايل اخلاقى است، اگر به رنگ بى اعتنايى و گردنكشى و رخ تابى از مردم وناچيز شمردن حقوق ديگران درآيد، به صورت يكى از بدترين و زشت ترين صفات به نام «تكبر» و «خودپسندى» جلوه مى كند. گاهى فروتنى به چاپلوسى و متانت به «كبر» و «خودخواهى» مشتبه مى شود; از اين نظر چاپلوسان اجتماع براى توجيه اعمال خود به فروتنى و تواضع پناه مى برند، همچنين خودپسندان و متكبران، اعمال زشت و گردنكشى و بى اعتنايى خود را با متانت و وقار توجيه مى نمايند، در صورتى كه هر كدام در رتبه و درجه اى هستند كه هرگز آميخته به ديگرى نمى شوند.

تواضع و فروتنى

فروتنى يعنى تسليم در برابر حق، احترام به همنوعان، اعتراف و شناسايى مقام واقعى خود و حقوق ديگران ـ كه همگى از ثبات روحى و آرامش روانى سرچشمه مى گيرد ـ حاكى از يك شخصيت تام و تمامى است كه ديگر در تكميل آن، احتياج به ابراز تفوق و گردنكشى نيست.

چاپلوسى

هرگاه ستايش كسى از حد شايستگى وى تجاوز كرد، چاپلوسى و تملق است. خضوع و تذلل در برابر شخصيتى براى رسيدن به منافع مادى و دنيوى از مصاديق تملق به شمار مى رود.

على(عليه السلام) مى فرمايد:

«الثَّناءُ بِأكْثَرَ مِنَ الاستِحْقاقِ مَلَقٌ وَالتَّقْصيرُ عَن الاسْتِحقاقِ عِىٌّ أوْ حَسَدٌ»

يعنى ثنا بيش از استحقاق، تملق گويى و چاپلوسى است و مدح به كمتر از آنچه در خور آن است، نشانه ناتوانى در بيان و يا حسد است.

نام کتاب : مربّى نمونه(تفسير سوره لقمان) نویسنده : سبحانی، جعفر صفحه : ۱۷۷

همچنین ببینید

يك آيه يك نكته

يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَ الَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجاتٍ قرآن کریم در این آیه، …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

+ 61 = 66