خانه / باورهای اسلامی / سلسله مباحث ایمان و چالش‌های معاصر

سلسله مباحث ایمان و چالش‌های معاصر

گفتمان ایمان همانند مفاهیمی چون امید و عشق، همیشه برای آدمیان شیرین و جذاب بوده است؛ زیرا اینگونه مفاهیم با گوهر انسان متحد بوده و ساحت وجودی او را تحول می‌بخشد.

مسئله‌ی چیستی ایمان و چالش‌های آن، هم در دوران معاصر از مهم‌ترین مباحث کلامی و فلسفی است و هم در روزگار گذشته از بارزترین موضوع‌های پژوهشی به شمار رفته است. به گونه‌ای که تعاریف گوناگون آن منشأ تحولات سیاسی و اجتماعی در عصر علوی و اموی و عباسی گردید. طایفه مرجئه و خوارج از گروه‌های جریان‌ساز آن روزگارند که با تفاسیر مختلف از عنصر ایمان، نهضت سیاسی و فرهنگی خود را دنبال کردند.

در دوران معاصر نیز شاهد جریا‌ن‌های فکری ـ دینی در غرب و جهان اسلام هستیم که ریشه در تبیین حقیقت ایمان دوانده‌اند. گوهر ایمان و رابطه‌ی آن با معرفت عملی و تجربه‌ی عرفانی را سنجیده‌اند. و چالش‌ها و شبهات فراوانی را زاییدند. قرائت جدید از ایمان که در این نوشتار بدان پرداخته شده این است که خداوند از طریق وحی، بر انسان تجلّی نمی‌کند بلکه او مستقیم با انسان مواجهه می‌یابد. پس ایمان نوعی سرسپردگی و تعهد به خدا است. این معنای از ایمان که با توکل و اطمینان همراه است از نوع نگاه به دین در جهان غرب نشأت گرفته است دینی که به مجموعه گزاره‌های معرفتی سر و کار ندارند و یک حقیقتی فراتر از معرفت است این تلقی از دین در میان مسیحیان معاصر رواج پیدا کرد. و روشنفکران معاصر جهان اسلام را ـ همانند گذشته ـ متأثر ساخت، و برخی را واداشت تا تعریف نخبه‌گرایانه از ایمان دینی عرضه کنند یا ایمان را نوعی امید بدانند و یا ایمان را گرویدن در پی آواز حقیقت تلقی نمایند. و یا حتی اعمال دین را همان تجربه‌ی دینی تفسیر کنند. این مباحث غرب‌زدگی، روشنفکر ما را تا آنجا پیش برد که ایمان و شکایت و یا ایمان و نسبی‌گرایی را سر یک سفره نشاند و ایمان، امری ناواقع‌گروانه تلقی شد. علم و ایمان متضاد شمرده شد و ایمان را با تعبّد و معلّل در مقابل تعبّد و مدلّل همراه ساخت.

این نوشتار که محصول تلاش پژوهشگر ارجمند جناب حجت‌الاسلام و المسلمین دکتر محمد تقی فعالی است ناظر به این‌گونه مباحث روشنفکری است که تقدیم خوانندگان عزیز می‌گردد. امید است که با نظرات و پیشنهادات شما تمام آثار مرکز مطالعات بالنده‌تر گردد.

همچنین ببینید

نوجوانی و جوانی پیامبراکرم

باسمه تعالی دوران شیرخوارگی و کودکی پیامبر(صلی الله علیه و آله و سلم): گویند پیامبر …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

5 + 4 =