خانه / اسلایدر اصلی / آثار تربیتی زیارت اربعین

آثار تربیتی زیارت اربعین


آثار تربیتی زیارت اربعین

اعداد در متون و آموزه های دینی و حدیثی و تاریخی کاربرد فراوانی دارد. از آن جمله عدد هفت است که همیشه مورد توجه بوده است؛ هفت طبقه زمين و آسمان،(۱)هفت سلام قرآني،(۲) هفت بار طواف بر گرد خانه کعبه،(۳) هفت طبقه جهنم،(۴) هفت عضوي که در سجده بايد روي زمين باشد،(۵)تقسيم‏ سن فرزندان به سه دوره هفت ساله. (دوره اول: دوره سيادت و سروري، دوره دوم: دوره اطاعت و فرمانبرداري و دوره سوم: دوره مشورت و همراهي)(۶) و … نمونه هایی است که اهمیت عدد هفت را بیان می¬کند.
عداد دیگر عدد چهل یا اربعین است که در ميان ساير اعداد از جايگاه ويژه اي برخوردار است و در آیات شریفه قرآن و در روايات معصومین علیهم السلام نیز کثرت قابل اعتنايي دارد مانند: مبعوث شدن پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم در چهل سالگی، کمال عقل انسان در چهل سالگی،(۷) آثار چهل روز اخلاص در عمل،(۸)حفظ چهل حدیث،(۹)قرائت دعای عهد در چهل صبح،(۱۰) عدم پذیرش نماز شراب خوار تا چهل روز،(۱۱)گریه چهل روزه آسمان و زمین و فرشتگان برای امام حسین علیه السلام، (۱۲) استحباب زیارت اربعین،(۱۳) و … از جایگاه عدد چهل در معارف و فرهنگ اسلامی حکایت دارد.
در تایید این مطلب روایت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم به ابوذر است که به مقام مومن اشاره دارد و می فرمایند: «ای ابوذر! هنگامی که مومنی از دنیا می رود زمین و آسمان تا چهل روز برای فوت او گریه و عزاداری می کند.»(۱۴) شاید برگزاری مراسم چهل برای اموات بنابر همین روایت نبوی باشد اما این مجالس یک رسم عرفی است که مبنای شرعی ندارد و فقط برای احترام به میت گرفته می شود. اما در میان ائمه معصوم تنها امامی که اربعین دارند امام حسین علیه السلام است و دلیل بزرگداشت ایشان و زیارت در روز اربعین در روایات متعدد ذکر شده که امام صادق علیه السلام فرموده اند: «لو یعلم النّاس ما فی زیاره قبر الحسین علیه السلام من الفضل لماتوا شوقاً؛ اگر مردم فضیلت زیارت قبر امام حسین علیه السلام را می‌‌دانستند از شوق جان می دادند.»(۱۵) و امام حسن عسگری علیه السلام یکی از نشانه های مؤمن را زیارت در روز اربعین می دانند و می فرمایند: «نشانه‏ هاى مؤمن پنج چیز است: نمازهاى پنجاه گانه (منظور نمازهای روزانه و نوافل آن هاست که پنجاه رکعت می شود)، زیارت اربعین، انگشتر به دست راست کردن، بر خاک سجده کردن، بسم الله الرحمن الرحیم را بلند گفتن.»(۱۶)
زیارت با پای پیاده سنت حسنه شمرده می شود که نقل های تاریخی بیان می کند اولین زائر و پایه گذار این سنت در روز اربعین جابر بن عبدالله انصاری و عطیه بن عوفی بوده است.
اثرات تربیتی زیارت اربعین
زیارت اربعین آثار متعدد برای انسان به همراه دارد که به برخی از آن اشاره می شود:

۱- تزکیه شدن
وجود انسان، یکی از بهترین آثار تربیتی زیارت اربعین است که انسان از ابعاد روحی، روانی، اخلاقی و فکری، به واسطۀ نور اهل بیت علیهم السلام از آلودگی ها پاک می شود. در این سفر معنوی، فرد با پای پیاده همراه و هم مسیر با افرادی می شود که از نظر پوشش، خوراک، محل اسکان و مهم تر از همه هدف شبیه به هم هستند که باورهای مشترک میان اعضای گروه شکل می گیرد. لذا بهترین فرصت برای خودسازی و کسب طهارت و استغفار و توبه است. به همین سبب در زیارت اربعین عقاید بسیاری از افراد تغییر می کند و باورهای مذهبی در آن ها عمیق تر می شود. به گونه ای که بیشتر افراد پس از بازگشت از این سفر معنوی تا مدتی آثار این خود سازی را با خود دارند و سعی می کنند تا به عقاید دینی خود پایبند باشند. امام صادق علیه السلام به يكي از اصحابشان فرمودند: «مَنْ‏ خَرَجَ‏ مِنْ‏ مَنْزِلِهِ يُرِيدُ زِيَارَةَ قَبْرِ الْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ ع إِنْ كَانَ مَاشِياً كَتَبَ اللَّهُ لَهُ بِكُلِّ خُطْوَةٍ حَسَنَةً وَ مَحَى عَنْهُ سَيِّئَةً حَتَّى إِذَا صَارَ فِي الْحَائِرِ كَتَبَهُ اللَّهُ مِنَ الْمُصْلِحِينَ الْمُنْتَجَبِينَ [الْمُفْلِحينَ الْمُنْجِحِينَ‏] حَتَّى إِذَا قَضَى مَنَاسِكَهُ كَتَبَهُ اللَّهُ مِنَ الْفَائِزِينَ؛ كسي كه به قصد زيارت امام حسين علیه السلام از منزلش با پای پیاده خارج شود، خداوند بابت هر قدمي كه براي زيارت اباعبدالله علیه السلام بر مي دارد، يك حسنه برايش مي نويسد و يك سيئه از او محو مي كند. وقتي كه به حرم مي رسد، خداوند او را جزء صالحين برگزيده مي نويسد. وقتي مناسك او تمام شد، خداوند نام او را جزء فائزين مي نويسد…. .» (۱۷)
۲- آرامش
از نظر اسلام آرامش و طمأنینه امری واقعی و دست یافتنی است از سوی دیگر هر رفتار و هر عملی که انسان انجام می دهد بازتاب خاص خودش را داراست، پیاده روی زیارت امام حسین علیه السلام یک تلاش معنوی و در راستای رضایت الهی و یاد پرودگار متعال است. این حرکت با این مبنا باعث آرامش شخص خواهد شد. در قرآن کریم، این گونه بیان شده است : «الا بذكر الله تطمئن القلوب؛ آگاه باشيد كه با ياد خدا دل‏ها اطمينان و آرامش پيدا مى‏ كند»(۱۸)
هم چنین بعد از پیمودن فاصله های طولانی انسان به مقصود خود می رسد، نوعی احساس راحتی در او شکل می گیرد، این احساس پاک می تواند یک آرامش روحی باشد که در این سفر الهی به وضوح دیده می شود.
۳- صبر و پایداری
براساس فرمایش قرآن کریم صبر مایه نجات است: «إِنْ تَمْسَسْكُمْ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَ إِنْ تُصِبْكُمْ سَيِّئَةٌ يَفْرَحُوا بِها وَ إِنْ تَصْبِرُوا وَ تَتَّقُوا لا يَضُرُّكُمْ كَيْدُهُمْ شَيْئاً إِنَّ اللَّهَ بِما يَعْمَلُونَ مُحيطٌ؛ اگر خيرى به شما برسد آنها ناراحت مى‏شوند و اگر مصيبتى برسد خوشحال مى ‏گردند و شما اگر صبر كنيد و از خدا بترسيد، كيد آنها هيچ ضررى به شما نمى ‏زند كه خدا به آنچه مى ‏كنيد، احاطه دارد.» (۱۹) در این پیاده روی، هنگامی شخص با تحمل سختی ها خود را به زیارت امام حسين علیه السلام می رساند، در حقیقت روح پایداری و صبر را در خود ملکه می کند و این اثر روحی زمینه ای خواهد شد که فرد در تمام مشکلات، پایداری داشته باشد، و از سختی ها نهراسد.
۴- شکرگذاری از نعمت ها
یکی از آثار تربیتی زیارت اربعین این است که بهترین مکان برای شکرگذاری و حمد کردن خداوند به خاطر نعمت های الهی است. مهمترین نعمت در این سفر شناخت نعمت ولایت و امامت است و در ضمن آن نعمت سلامتی، نعمت امنیت و دیگر نعمت هایی که خداوند در اختیار انسان قرار داده مورد شکرگذاری قرار می گیرد.
۵- کسب تجربه
سیر و سفر سفارش قرآنی است، «قل سیروا فی الارض؛ بگو در زمین مسافرت کنند» (۲۰) سفر اثرات بسیار خوبی برای یک شخص به همراه دارد، در این سفر معنوی پیاده رویی اربعین؛ احساس شادی و تنوع و کسب تجربه های خوب آثاری است که می توان بعد از موفقیت به آن رسید.
۶- خودباوری
پس از این که فرد با تحمل سختی های راه به هدف خود می رسد، از درون خود را قبول می کند، که توانایی رسیدن به اهداف بزرگ را داراست، این حس خود باوری که حاصل شده است، می تواند در ادامه یک زندگی موفقیت آمیز موثر واقع شود.
حفظ آثار و برکات این سفر معنوی بسیار مهم است که می توان با توکل به خدا و توسل به ائمه علیهم السلام، شرکت در هیأت های مذهبی، تشرف به اماکن زیارتی، همراهی و همنشینی با دوستان و افراد مذهبی و… به آن دست یافت.

پی نوشت
۱٫ بقره/۲۹، اسراء/ ۴۴، مؤمنون/ ۸۶، فصلت/ ۱۲، ملک/ ۳ ، نوح/ ۱۵، مؤمنون، آیه۱۷٫
۲٫ يس/۵۸، صافات/۷۹،۱۰۹، ۱۲۰،۱۳۰، زمر/ ۷۳، قدر/۵٫
۳٫ محمد بن علی بن حسین بن بابویه قمی (شیخ صدوق)، علل الشرائع، کتاب فروشی داوری، قم، چاپ اول، ۱۳۸۵٫ ج ۲، ص ۴۰۶٫
۴٫ حجر/۴۳٫
۵٫ محمد بن علی بن حسین بن بابویه قمی، (شیخ صدوق)، الخصال، ترجمه محمد باقر کمره ای، کتابچی، تهران، ۱۳۷۷، ج ‏۲، ص ۳۴۹٫
۶٫ محمد باقر مجلسی، بحار الانوار، دارالاحیاء التراث العربی، بیروت لبنان،ج۱۰۱، ص۹۵، ح۴۲ و نیز محمد بن حسن حر عاملی، وسائل الشیعه، موسسه آل البیت، قم، ۱۴۱۶،ج۱۵، ص۱۹۵، حدیث۷ شبیه این مضمون در روایات دیگر نیز آمده است از جمله در روایت منقول از امام جعفر صادق (ع): دَع إبنَکَ یلعَب سَبعَ سِنینَ وَ یوءَدَّب سَبعَ سِنینَ وَ الزِمهُ نَفسَکَ سَبعَ سِنینَ فَإن أفلَحَ وَ إلا فَلا خَیرَ فیهِ (وسائل الشیعه، ج۱۵، ص۱۹۴، حدیث۴)
۷٫احقاف/۱۵٫
۸٫ بحارالانوار ج ۶۷ ص ۲۴۲
۹٫وسائل الشیعه، ج ۲۷، ۹۴٫
۱۰٫ بحار الانوار، ج ۹۱، ص ۴۱ و ج ۸۳، ص ۲۸۴٫
۱۱٫محمد بن علی بن حسین بن بابویه قمی، من لا یحضره الفقیه، کتابخانه عمومی آیت الله مرعشی، قم، ۱۳۸۲، ج ۴، ص۳۵۲٫
۱۲٫ محمد بن جعفر قولویه (شیخ طوسی)،کامل الزیارات، مرتضویه، نجف، ص ۱۶۵٫
۱۳٫ وسائل الشیعه، ج ۱۰ ص ۳۷۳ .
۱۴٫ حسن بن فضل طبرسی، مکارم الاخلاق، شریف رضی، قم،۱۳۷۰، ص۴۶۵
۱۵٫ محمد بن علی بن حسین بن بابویه قمی، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال، نسیم کوثر، قم، ۱۳۸۲، ص ۳۱۹.
۱۶٫ وسائل الشیعه، ج ۱۰ ص ۳۷۳ .
۱۷٫ كامل الزيارات باب ۴۹، صص۱۳۵-۱۳۲٫
۱۸٫ رعد/۲۸
۱۹٫ آل عمران/۱۲۰
۲۰٫ نمل/ ۶۹

همچنین ببینید

علت گرایش جوانان و نوجوانان به مُد و مُدگرایی

ما جواناني را مشاهده مي‌كنيم كه به شدت مدگرا هستند به طوري كه هر لباسي …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

+ 26 = 33