خانه / تبلیغ / خواسته های امام باقر علیه السلام از ما

بسم الله الرحمن الرحیم

🔹عنوان

: امام باقر (علیه السلام) از ما چه می‌خواهند؟

🔹پیام

: برادری و کارجمعی

♻ ماهیت بحث: ولایت مداری دو رکن دارد یکی ارتباط با اهل بیت (علیه السلام) و رکن دوم ولایت مداری که معمولاً مورد غفلت واق (علیه السلام) می‌شود ارتباط با دوستان اهل بیت (علیه السلام) است. ارتباط قلبی که نامش می‌شود برادری و ارتباط عملی که نامش می‌شود کار جمعی و تشکیلاتی در این سخنرانی ما در پی تبیین این دو موضو (علیه السلام) یعنی یعنی برادری و کارجمعی، از سخن و سیره امام باقر (علیه السلام) هستیم

انگیزه سازی

محوری‌ترین، موضوع در دین ما، که باید آن را با صدای بلند فریاد بزنیم، ولایت است آنچنان که امام باقر (علیه السلام) فرمود: «وَ لَمْ ینَادَ بِشَی‌ءٍ کمَا نُودِی بِالْوَلَایة»(کافی، ج ۲، ص ۱۸) حالا این ولایت چیست؟ و ولایت مداری چه لوازمی دارد؟ چگونه می‌شود ولایت مدار بود؟ ما معمولاً ولایت مداری را خلاصه می‌کنیم در ارتباط نزدیک و تنگا تنگ با اولیای خدا یعنی اهل بیت (علیه السلام). می گوییم ولایت مداری یعنی معرفت، محبت و طاعت ولی خدا. حرف درستی است ولی آیا ولایت مداری به همین جا خلاصه می‌شود؟ یا نه!

ولایت مداری یک ستارهٔ دنبال داری است که به دوستان اهل بیت (علیه السلام) هم می‌رسد؟ به نظر می‌رسد، ولایت مداری دو رکن دارد یکی رابطه با ولی و دیگری رابطه با ولایت مداران.

ما در بحث ولایت‌مداری در جامعۀ‌مان بیشتر یک بُعدش بحث می‌شود و آن ارتباط با ولی خدا است ولی از آن بُعد دیگرِ ولایت‌مداری که ارتباط عمیق با ولایت‌مداران و دوست داران اهل بیت (علیه السلام) است، کمتر سخن به میان می‌آوریم. و شما برای اینکه در ولایت مداری پرواز کنید نیاز به هر دو بال دارید. یکی بال ارتباط با ولی خدا و دیگری ارتباط با ولایت مدارن.

شخصی به امام باقر (علیه السلام) عرض کرد آقا جان یاران شما در کوفه فراوانند، بلند شوید قیام کنید. به نظر شما حضرت برای اینکه حرف آنها را در ولایت مداری، راستی آزمایی کند، چه سوالی پرسیدند؟ حضرت نه از میزان محبتشان به اهل بیت (علیه السلام) سؤال کردند و نه حتی از میزان معرفتشان و یا میزان طاعتشان از اهل بیت ع. بلکه امام باقر (علیه السلام) صریحاً از ارتباط بین آنها سؤال می‌کنند! که شما ارتباط‌تان با هم چقدر خوب است؟! یعنی کافی نیست ارادت به امام باقر داشته باشی؛ ارتباط شما با هم چگونه است؟ آیا اینقدر ارتباطتان با هم قوی هست که اگر کسی نیازی پیدا کرد دست در جیب برادرش کند و به مقدار نیاز بردارد و وقتی او فهمید ناراحت نشود؟ آن شخص گفت نه حضرت فرمود بنابراین شما آمادگی یاری مرا ندارید. بلکه شما که حاضر نیستید برای همدیگر پول خرج کنید به خون دادن برای ما بخیل‌تر هستید. «عَنْ بُرَیدٍ الْعِجْلِی قَالَ: قِیلَ لِأَبِی جَعْفَرٍ الْبَاقِرِ (علیه السلام) إِنَّ أَصْحَابَنَا بِالْکوفَةِ جَمَاعَةٌ کثِیرَةٌ فَلَوْ أَمَرْتَهُمْ لَأَطَاعُوک وَ اتَّبَعُوک فَقَالَ یجِی‌ءُ أَحَدُهُمْ إِلَی کیسِ أَخِیهِ فَیأْخُذُ مِنْهُ حَاجَتَهُ؟ فَقَالَ لَا قَالَ فَهُمْ بِدِمَائِهِمْ أَبْخَلُ»(الاختصاص، مفید، ص ۲۴) چه ارتباطی بین جان دادن برای اهل بیت (علیه السلام) و خرج کردن برای دوستان اهل بیت (علیه السلام) وجود دارد؟ اگر ربط نداشت حضرت از این موضو (علیه السلام) سؤال نمی‌کرد. معلوم می‌شود رکن دوم ولایت مداری، ارتباط با ولایت مداران است.

اقناع اندیشه

خداوند صریحاً به ارتباط تنگانگ مؤمنین در قرآن با نام ولایت اشاره می‌کند و می‌فرماید: مؤمنین بر یکدیگر ولایت دارند بعد می‌فرماید امر به معروف می‌کنند…«وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِیاءُ بَعْضٍ یأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَ ینْهَوْنَ عَنِ الْمُنْکرِ وَ

یقیمُونَ الصَّلاةَ وَ یؤْتُونَ الزَّکاةَ وَ یطیعُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ أُولئِک سَیرْحَمُهُمُ اللَّهُ إِنَّ اللَّهَ عَزیزٌ حَکیمٌ؛ مردان و زنان مؤمن بعض از ایشان اولیاء بعض دیگرند، امر به معروف می‌کنند و از منکر نهی می‌نمایند و نماز به پا می‌دارند و زکات می‌پردازند و خدا و رسولش را اطاعت می‌کنند، آن‌ها را خدا به زودی مشمول رحمت خود می‌کند، که خدا مقتدریست شایسته‌کار »(توبة، ۷۱)

علامه طباطبایی ذیل این به زیبایی رابطه امر به معروف با ولایت داشتن مؤمنین بر یکدیگر را توضیح می‌دهند: «می‌فرماید:” مردان و زنان با ایمان اولیای یکدیگرند”، تا منافقین بدانند نقطه مقابل ایشان مؤمنین هستند که مردان و زنانشان با همه کثرت و پراکندگی افرادشان همه در حکم یک تن واحدند، و به همین جهت بعضی از ایشان امور بعضی دیگر را عهده‌دار می‌شوند. و به همین جهت است که هر کدام دیگری را به معروف امر می‌کند و از منکر نهی می‌نماید. آری، بخاطر ولایت داشتن ایشان در امور یکدیگر است- آنهم ولایتی که تا کوچکترین افراد اجتماع راه دارد- که به خود اجازه می‌دهند هر یک دیگری را به معروف واداشته و از منکر باز بدارد»(ترجمه تفسیر المیزان، ج ۹، ص ۴۵۵)

ببیند ریشه امر به معروف و نهی از منکر آن ولایت است. چقدر موضو (علیه السلام) امر به معروف را این ولایت لطیف می‌کند؛ کسی از سر شدت خیرخواهی و دلسوزی برادرش را امر به معروف و نهی از منکر کند چقدر دلنشین و اثر گذارتر است. مثل مادری که از سر مهربانی هم ممکن است سر بچه‌اش جیغ بنفش بکشد و او را از شعلهٔ سماور دور کند. حقیقت امر به معروف و نهی از منکر، این مهربانی است.

امیرالمؤمنین فرمود: «روحیه مؤمن این است که دلسوز است؛ الْمُؤْمِنُ غَرِیزَتُهُ النُّصْح»(غرر، ص ۷۰) دلش برای همهٔ عالم می‌سوزد؛ به همین دلیل وقتی می‌بیند که کسی با معصیت به خودش ضرر می زند، تحمل نمی‌کند هر چند ممکن است آن شخص به مؤمن بد و بی راه هم بگوید ولی او دست از خیرخواهی خودش [به وسیله امر به معروف و نهی از منکر] بر نمی‌دارد.

امام باقر (علیه السلام) در یک کلام کوتاه ولی پر مغز و پر معنا، گلایه بزرگی از پیروان خودشان را رسماً بیان می‌کنند و

می‌فرمایند: «شما در راه ولایت ما اهل بیت (علیه السلام) برادری نکردید بلکه به همین اندازه که همدیگر را به عنوان شیعه می‌شناسید با هم ارتباط دارید و بس؛ لَمْ تَتَوَاخَوْا عَلَی هَذَا الْأَمْرِ وَ إِنَّمَا تَعَارَفْتُمْ عَلَیهِ»(کافی، ج ۲، ص ۱۶۸) امام باقر (علیه السلام) از ما چه می‌خواهند؟ این مساله کلیدی که هنوز حل نشده را می‌خواهند یعنی برادری. آنگونه که ندار باشید. دست در جیب همدیگر کنید و به مقدار نیاز بردارید و نارحت نشوید. بعد حضرت فرمود زمان ظهور این اتفاق خواهد افتاد.

پرورش احساس

اگر این مطالبه امام باقر (علیه السلام) اجابت شود، امام زمان عج خواهد آمد. یعنی ارتباط عمیق قلبی مؤمن با همدیگر آنچان که بقیه الله العظم فرمودند: «لَوْ أَنَّ أَشْیاعَنَا وَفَّقَهُمْ اللَّهُ لِطَاعَتِهِ عَلَی اجْتِمَا (علیه السلام) مِنَ الْقُلُوبِ فِی الْوَفَاءِ بِالْعَهْدِ عَلَیهِمْ لَمَا تَأَخَّرَ عَنْهُمُ الْیمْنُ بِلِقَائِنَا وَ لَتَعَجَّلَتْ لَهُمُ السَّعَادَةُ بِمُشَاهَدَتِنَا»(احتجاج، ج ۲، ص ۴۹۹) باور می‌کنید این رمز ظهور است؟ و این راهبردی‌ترین کار در زمان غیبت است؟ یعنی دل‌ها در عهدی که با اهل بیت (علیه السلام) به یک دلی و اجتما (علیه السلام) برسند. برادری برادری برادری. این برادری و ارتباط بین ولایت مداران ما را ابرقدرت خواهد کرد. ما را شکست ناپذیر خواهد کرد. چرا فرهنگ غرب، بر فردیت برنامه ریزی می‌کند. کاری می‌کند که کسی با دیگری کار نداشته باشد. برادری مفهومی است که در غرب مرده است. اصلاً معنایش را از دست داده. و در بین ما برادری کم رنگ است.

روای می‌گوید خدمت امام باقر (علیه السلام) رسیدم تا با حضرت خداحافظی کنم. فرمود: ای خَیثَمَه هر کس از دوستان ما را می‌بینی سلام مرا برسان و آنها را بتقوای خدای بزرگ سفارش کن بلافاصله بعد فرمودند و اینکه ثروتمندان بر فقیران توجه کنند و قدرت مندان بر ضعیفان دیدار کنند و زنده آنها بر جنازه میتشان حاضر شوند و در منازل بملاقات یکدیگر روند، زیرا ملاقات آنها با یکدیگر موجب زنده ساختن امر ماست، خدا رحمت کند بنده‌ای را که امر ما را زنده دارد.؛

دَخَلْتُ عَلَی أَبِی جَعْفَرٍ (علیه السلام) أُوَدِّعُهُ فَقَالَ یا خَیثَمَةُ أَبْلِغْ مَنْ تَرَی مِنْ مَوَالِینَا السَّلَامَ وَ أَوْصِهِمْ بِتَقْوَی اللَّهِ الْعَظِیمِ وَ أَنْ یعُودَ غَنِیهُمْ عَلَی فَقِیرِهِمْ وَ قَوِیهُمْ عَلَی ضَعِیفِهِمْ وَ أَنْ یشْهَدَ حَیهُمْ جِنَازَةَ مَیتِهِمْ وَ أَنْ یتَلَاقَوْا فِی بُیوتِهِمْ فَإِنَّ لُقِیا بَعْضِهِمْ بَعْضاً حَیاةٌ لِأَمْرِنَا رَحِمَ اللَّهُ عَبْداً أَحْیا أَمْرَنَا»(کافی، ج ۲، ص ۱۷۵) واقعاً عجیب نیست برای شما که امام باقر (علیه السلام) می‌فرماید شما که ارتباطتان با یک دیگر وصل می‌شود برای ما اهل بیت (علیه السلام) قدرت آفرین می‌شوید و حیات بخش امر و حکومت ما اهل بیت می‌شوید؟ امروز این را از ما می‌خواهند بگیرند. فردیت گرایی مساوی است با ضعف و زبونی و جم (علیه السلام) گرایی از یک منشاء الهی و قلبی شما را قوی خواهد کرد.

بنابراین امروز مهم‌ترین کاری که ما داریم کار جمعی است، نام این کار جمعی تشکیلات است. شبکه شدن مؤمنین با یکدیگر است در مقام قلب و عمل. همان کاری که خود امام باقر (علیه السلام) انجام دادند. مقام معظم رهبری فرمودند: «امام باقر (علیه السلام) در ایجاد تشکیلات تشیع و یک سازمان قوی و همگانی از همهٔ وسایل مشروع و ممکن استفاده کرد.»(۲۵/۶/۶۷‌). همین‌که افرادی را تربیت کند، به عنوان وکیل و نایب خود بگذارد که کار آن حضرت را دنبال کنند، و ادامهٔ تبلیغات و تعلیمات آن حضرت را به عهده بگیرند. این سازماندهی پنهانی امام باقر بود، که از زمان قبل از امام باقر شروع شده بود، اما در زمان آن حضرت یک هیجان بیشتری پیدا کرد»(۹/۵/۶۶)

رفتار سازی

اصلاً کار ولایت هم همین شبکه سازی بین آحاد جامعه ایمانی است. این مطلب را حضرت زهرا س درباره فلسفه ولایت فرمودند: «اطاعت از ما اهل بیت شما را مثل نخ تسبیح به یکدیگر متصل می‌کند و امامت ما اهل بیت شما از تفرقه و جزیره شدن در امان نگه می‌دارد، طَاعَتَنَا نِظَاماً لِلْمِلَّةِ وَ إِمَامَتَنَا أَمَاناً لِلْفُرْقَة»(الاحتجاج، ج ۱، ص ۹۹)

تشکیلات یعنی چی؟ همه احساس مسئولیت می‌کنند! همه مشارکت دارند! همه رأی دارند، همه دلسوزی دارند. همه خودشان را مسئول می‌دانند، همه رأی دارند، همه دلسوزی دارند. تشکیلات به این می‌گویند. تشکیلات یعنی خودشان مسائل خودشان را حل می‌کنند. اداره! خودشان مسائل خودشان را حل نمی‌کنند؛ ناظر بیرونی باید حل کند یا مدیر.

البته باید برای کار تشکیلاتی، ظرفیت سازی کرد. کمی‌ها و کاستی‌های یکدیگر را تحمل کرد. ممکن است در کار جمعی یک نفر قوی باشد و دیگری ضعیف. کسانی که قویند باید از ضعفاء همچنان که امام باقر (علیه السلام) فرمود دستگیری و رسیدگی کنند. اگر در بستر تشکیلات همدیگر را تحمل کردید و لبخند زدی هنر کردی! مذهبی‌های یک شهر اگر می‌توانستند استعدادهای‌شان را در یک حرکت اقتصادی به مشارکت بگذارند، می‌توانستند بزرگترین حرکت‌های اقتصادی شهرها را شکل دهند. هر کسی استعداد خودش را در مُشت خودش نگه داشته، با کس دیگر به مشارکت نمی‌گذارد! حاضر نیست کس دیگر استعداد او را ببرَد. بعضی از کارهای خوب، حتی به شدت تنهایی و مخفیانه انجام می‌گیرد! نقص دارد این کارها! عیبی ندارد این کار را با مشارکت دو تا دیگر از رفقایت انجام می‌دادید، تقسیم می‌شد! اکثرش مال تو

است! به قول امام باقر (علیه السلام) بگذار دست تو جیب تو کند! ما کار تشکیلاتی را باید از مهدکودک‌ها، مدرسه‌ها و مسجدها آغاز کنیم. امام جماعت هر مسجدی، رئیس گروهی از مردم است، امام جماعت، یعنی «رئیس جماعت»؛ ما در فارسی این‌را به‌غلط و غیرسیاسی ترجمه می‌کنیم! ما به امام جماعت می‌گوییم «پیشنماز»؛ درحالی‌که او رئیس جمعی از مردم است. پیشنماز یعنی کسی که نماز می‌خواند و پیش‌تر از دیگران می‌ایستد. درحالی‌که فلسفهٔ حضور در مسجد و اقتدا به امام جماعت، پیشنمازی نیست، بلکه تمرین امام داشتن، تمرین ولایت‌پذیری، تمرین حضور در جم (علیه السلام) و تمرین صف‌بندی شدن است. در یک جمع‌بندی ائمه هدی (علیه السلام) صریحاً دربارهٔ کلمهٔ «رابِطوا» در آخر سورهٔ آل‌عمران، می‌فرمایند: «رابِطُوا عَلَی الْأَئِمَّةِ»(تفسیر قمی/۱/۱۲۹) یعنی برای کمک کردن به امام‌تان به هم کمک کنید. ما ولایتمداری را در دو بخش طولی و عرضی تفسیر می‌کنیم. رابطهٔ طولی، همان تبعیّتی است که از ولایت داریم. و رابطهٔ عرضی هم تبعیّتی است که از یکدیگر داریم؛ مؤمنین «أولیاءُ بَعض» هستند (وَ الْمُؤْمِنُونَ وَ الْمُؤْمِناتُ بَعْضُهُمْ أَوْلِیاءُ بَعْضٍ؛ توبه/۷۱)

این بخش از معارف ولایتمداری در جامعهٔ ما خیلی مهجور بوده است؛ امیدواریم که دیگر از این مهجوریّت خارج بشود و البته به برکت وجود تشکیلات.

همچنین ببینید

داستانک های مادر

گل برای مادر مردی مقابل گلفروشی ایستاده بود و می‌خواست دسته گلی برای مادرش که …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

+ 69 = 77