روش شناختی سبک زندگی اسلامی


نشریه: پژوهش های اجتماعی اسلامی

موضوع مقاله: روش شناختی سبک زندگی اسلامی

نویسنده: سید مجید ظهیری

مدل‌های علمی سکولار و سبک زندگی اسلامی : مدل سازی سبک زندگی در غرب اغلب سه خصوصیت دارد:  سکولار،  تجربی، توصیفی .  زیرا مدل مدل سازی سبک زندگی در غرب مورد توجه جامعه شناسان و روان شناسان بوده است که با روشهای تجربی به توصیف جامعه سکولار می پردازند.دین در این جوامع  بخشی از زندگی در کنار سایر بخش ها است در نگاه غیر سکولار ، دین  در همه ی شئون زندگی و در همه ی لایه های فردی و جمعی حضور پررنگ دارد.لذا بایستی مراقب بود که مدل سازی ها جامعه شناسی و روان شناسی  در مدل سازی سبک زندگی  اسلامی که غیر سکولار ، عقلانی  و واجد حیثیت هنجاری است ؛ تحمیل نشود. 

·        مقدمه:    

§        دلایل عدم توسعه مناسب و هماهنگ سبک زندگی اسلامی: 

ü      نفهیدن سبک زندگی اسلامی

ü      نشناختن الگوهای نظری سبک زندگی اسلامی

ü      فهمیدن و باوررر نداشتن سبک زندگی اسلامی

ü      شناختن و کارآمد ندانستن سبک زندگی اسلامی          

§        علل عدم توسعه مناسب و هماهنگ سبک زندگی اسلامی                     

ü      توسعه فراگیر سبک زندگی غربی

ü      عادات جوامع اسلامی به عمل براساس سبک های خرافی و انحرافی از دین

ü      عادات جوامع اسلامی به ظاهر گرایی نسبت به آموزه های دینی

ü      جین شدن آداب و رسوم و شاخص های مختلف و متعدد فرهنگی جوامع مختلف اسلامی با آموزه های دینی

ü      تاثیرگرایش های قومی و ناسیونالیستی بر سبک زندگی

§        پرسشهای اصلی:                          

ü      آیا همچون دین ، سبک زندگی نیز مفهوم تشکیکی است؟

ü      سبک زندگی از مقوله روش است یا دانش یا ترکیب هردو؟ اگر ترکیبی است اصالت با کدام است؟

ü      سبک زندگی از سنخ معرفت است یا مهارت یا ترکیب هر دو ؟ اگر ترکیبی است اصالت با کدام است؟

§         موضوعات مورد توجه در مقاله :                              

ü      نقش مدل های سکولار  در تبیین سبک زندگی اسلامی و توجه به آسیب های ناشی از آن

ü      نقش پیش دانسته ها و منظومه فکری دانشمندان مسلمان در تبیین سبک زندگی اسلامی و توجه به آسیب های ناشی از آن

ü      وحدت گرایی و کثرت گراییتوصیفی و هنجاری در در تبیین سبک زندگی اسلامی

·        مدل‌های علمی سکولار و سبک زندگی اسلامی : مدل سازی سبک زندگی در غرب اغلب سه خصوصیت دارد:  سکولار،  تجربی، توصیفی .  زیرا مدل مدل سازی سبک زندگی در غرب مورد توجه جامعه شناسان و روان شناسان بوده است که با روشهای تجربی به توصیف جامعه سکولار می پردازند.دین در این جوامع  بخشی از زندگی در کنار سایر بخش ها است در نگاه غیر سکولار ، دین  در همه ی شئون زندگی و در همه ی لایه های فردی و جمعی حضور پررنگ دارد.لذا بایستی مراقب بود که مدل سازی ها جامعه شناسی و روان شناسی  در مدل سازی سبک زندگی  اسلامی که غیر سکولار ، عقلانی  و واجد حیثیت هنجاری است ؛ تحمیل نشود.

·        نقش پیش دانسته ها در مدل سازی مدل سازی سبک زندگی اسلامی :               

§        شرایط پیشین علمی ، عقلی و فرهنگی در برداشت از انسان و تربیت و مدل سازی سبک زندگی اسلامی در هر سطح تاثیر گذار است.

§        این تاثیرات ممکن است هم اکنون یا در آینده مورد تجدید نظر قرار گرفته و بناهای ساخته شده بر مبنایشان را دستخوش تغییر کند.

·        وحدت گرایی و کثرت گرایی در سبک زندگی  اسلامی:  سبک زندگی  اسلامی هم در کثرت عرضی تحقق دارد و هم در کثرت طولی . لذا بین  مفاهیم ذیل و ماهیت سبک زندگی   پیوند وثیق و مستقیم دارد.لذا شناخت ماهیت سبک زندگی  با این مفاهیم ارتباط دقیقی دارد.                      

§        عینیت و ذهنیت

§        فرهنگ و جامعه

§         فرهنگ عینی و ذهنی

§         صورت و محتوا

§         رفتار و نگرش  ، ارزش و هنجار

§        اخلاق و ایدئولوژی

§        سنت و نو گرایی

§         شخصیت و هویت فردی و اجتماعی

§         وراثت و محیط 

§         فردیت و عمومیت

§         خلاقیت و باز تولید

§         تولید و مصرف

§         طبقه و نوع قشر   بندی اجتماعی

§        زیبا شناسی و نیاز

§         منزلت و مشروعیت

§         ظاهر گرایی و عقل گرایی

·        پرسش های بنیادین درباره سبک زندگی:                   

§        رابطه سبک زندگی  با دین چیست؟ آیا ارزش ها و گرایش ها از مولفه های رابطه سبک زندگی  هستند یا رابطه سبک زندگی  متاثر از ارزش ها و گرایش هاست؟

§        رابطه رابطه سبک زندگی و سبک دینداری چیست؟ آیا رابطه سبک زندگی  دیندار عامی با رابطه سبک زندگی   دیندار معنا گرا یک نسخه است؟ وجه شبه  و افتراق آن دو؟ 

§        آیا رابطه سبک زندگی  مانند دینداری مفهومی تشکیکی است؟

§        سبک زندگی از مقوله روش است یا دانش یا ترکیب هردو؟ اگر ترکیبی است اصالت با کدام است؟

§        سبک زندگی از سنخ معرفت است یا مهارت یا ترکیب هر دو ؟ اگر ترکیبی است اصالت با کدام است؟

·        نتایج :            

§        ماهیت شناسی صحیح و جامع نگر در حوزه سبک زندگی شرط لازم مدل سازی در این حوزه است.

§        بررسی  سه موضوع       

ü     

تاثیر در روش شناخت جامع از ماهیت سبک زندگی               

 

نقش مدل های سکولار  در تبیین سبک زندگی اسلامی و توجه به آسیب های ناشی از آن

ü      نقش پیش دانسته ها و منظومه فکری دانشمندان مسلمان در تبیین سبک زندگی اسلامی                

ü      وحدت گرایی و کثرت گرایی توصیفی و هنجاری در تبیین سبک زندگی اسلامی

§        سبک زندگی اسلامی مفهومی پیچیده که به کمک تحلیل مفهومی خصوصیات و ویژگی های  آن شناسایی می شود.

 

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

دکمه بازگشت به بالا