آیات اخلاقی (۴)

فَبَشِّرْ عِبَادِ * ٱلَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ ٱلْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ (زمر، ۱۷ و ۱۸)

پس بشارت ده به آن بندگان من که به سخن گوش فرامى‌دهند و بهترين آن را پيروى مى‌كنند

اين دو آيه كه به صورت يك شعار اسلامی درآمده، آزادانديشی مسلمانان، و انتخاب‌گری آنها را در مسائل مختلف به‌خوبی نشان می‌دهد.

نخست می‌گويد: «بندگان مرا بشارت ده» و بعد اين بندگان ويژه را به اين صورت معرفی می‌كند كه «آنها به سخنان اين و آن بدون در نظر گرفتن گوينده و خصوصيات ديگر گوش فرا می‌دهند و با نيروی عقل و خرد بهترين آنها را بر می‌گزينند» هيچ‌گونه تعصب و لجاجتی در كار آنها نيست، و هيچگونه محدوديتی در فكر و انديشه آنها وجود ندارد، آنها جويای حقند و تشنه حقيقت، هر جا آن را بيابند با تمام وجود از آن استقبال می‌كنند، و از چشمه زلال آن بی‌دريغ می‌نوشند و سيراب می‌شوند.

آنها نه تنها طالب حقند و تشنه گفتار نيك، بلكه در ميان «خوب» و «خوب‌تر» و «نيكو» و «نيكوتر» دومی را برمی‌گزينند، خلاصه آنها خواهان بهترين و برترينند.

بندگان خدا طالب حق و رشد هستند؛ به هر سخنى كه گوش دهند، به این اميد گوش مى‏دهند كه در آن حقى بيابند و مى‏ترسند كه در اثر گوش ندادن به آن، حق از ايشان فوت شود.

ادْعُ إِلَى سَبِيلِ رَبِّكَ بِالْحِكْمَةِ وَالْمَوْعِظَةِ الْحَسَنَةِ وَجَادِلْهُمْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ (نحل، ۱۲۵)

با حكمت و اندرز نيكو به راه پروردگارت دعوت كن و با آنان به [شيوه‌اى‌] كه نيكوتر است مجادله نماى. در حقيقت، پروردگار تو به [حال‌] كسى كه از راه او منحرف شده داناتر، و او به [حال‌] راه‌يافتگان [نيز ]داناتر است.

در این آیه روش‌های سه‌گانه دعوت ذکر شده است که همان برهان، خطابه و جدل است که با عنوان حكمت، موعظه و مجادله آمده است.

اين آيه براى همه مسئولان و مربيان و معلّمان و اساتيد و علما، دستور جامعى مى‌دهد كه بايد آنان براى موفقيّت خود با شيوه‌هاى گوناگونى نسبت به مخاطبان خود، مجهز باشند؛ چراكه همة مردم را نمى‌توان با يك شيوه دعوت كرد. هر شخص، روح و ظرفيّتى مختص به خود دارد كه بايد با زبان خودش با او سخن گفت؛ خواص را با حكمت و استدلال، عوام را با موعظه نيكو، و مخالفان را با جدال نيكوتر باید ارشاد کرد.

در موعظه، باید از عواطف انسان‌ها بهره برد؛ چراکه موعظه و اندرز بیشتر جنبه عاطفی دارد که با تحریک آن می‌توان توده‌های عظیم مردم را به طرف حق متوجه ساخت.

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

همچنین ببینید
بستن
دکمه بازگشت به بالا